Korekta kosztów utrudnia życie firmom, ale są na nią sposoby

1 Od 1 stycznia tego roku obowiązują przepisy ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.) i ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.), zgodnie z którymi istnieje obowiązek korekty kosztów uzyskania przychodów, jeśli podatnik nie zapłacił za dostawę towaru lub usługę w terminie 30 dni. Przypomnijmy, na czym polega ten mechanizm?

Wprowadzony mechanizm stanowi, że w przypadku gdy zaksięgowana jako koszt podatkowy faktura (inny dokument) za nabyty towar czy usługę nie zostanie zapłacona po 30 dniach od terminu płatności, to taką fakturę należy usunąć z kosztów podatkowych. Natomiast jeżeli termin płatności widniejący na fakturze jest dłuższy niż 60 dni, to nawet jeśli termin nie upłynął, podatnik (w przypadku gdy nie zapłacił należności) jest zobowiązany do zmniejszenia kosztów podatkowych w ciągu 90 dni od daty zaliczenia tej faktury do swoich kosztów podatkowych. Należy pamiętać, że zmniejszenia kosztów dokonuje się w miesiącu, w którym upływa przedstawiony przez ustawodawcę termin (tj. 30 lub 90 dni) oraz ma zastosowanie również w przypadku, gdy zobowiązanie zostało zapłacone w części. W tym miejscu należy dodać, że zmniejszenie kosztów podatkowych nie ma charakteru permanentnego, ale jest niejako zawieszone w czasie do momentu uregulowania płatności (faktury) przez podatnika. Sama konstrukcja ponownej aktywacji kosztu jest natomiast wyjątkowo dyskusyjna.

2 Jakie problemy mają firmy oraz biura rachunkowe z tymi przepisami?

Abstrahując od celu, jaki miał zamiar uzyskać fiskus wprowadzając omawiane przepisy, bezsprzecznie utrudniają one pracę firmom, jak również księgowym oraz biurom rachunkowym, ze względu na dodatkowy wymóg śledzenia terminów płatności oraz niski poziom legislacyjny wprowadzonych uregulowań. Przykładowo, we wprowadzonych przepisach nie znajdziemy odpowiedzi na pytanie, jak postępować w stosunku do zdarzeń mających miejsce w 2012 r., a ujętych w kosztach podatkowych roku bieżącego. Co prawda braki w przepisach fiskus próbuje nadrabiać informacjami na swojej stronie internetowej (twierdząc, że wprowadzone zasady korygowania kosztów stosuje się do faktur bądź innych dokumentów ujmowanych w kosztach 2013 r. - fakt nabycia towaru lub usługi w 2012 r. nie ma znaczenia dla tych rozliczeń), niemniej jednak zasady prawidłowej legislacji wymagają konstruowania przepisów w taki sposób, aby adresat bez trudności mógł określić jasne konsekwencje prawne z nich wynikające.

3 Jak sobie z nimi radzą? Czy terminy płatności śledzą klienci, podatnicy czy biura rachunkowe?

W przypadku gdy usługi księgowe zostały zlecone do biura rachunkowego, przedsiębiorca powinien być informowany o zbliżającym się terminie płatności w celu uniknięcia restrykcji. Z drugiej strony biuro rachunkowe powinno być informowane, czy oraz kiedy faktura w ogóle została zapłacona. Niemniej jednak wiele małych jednoosobowych przedsiębiorstw prowadząc księgę przychodów i rozchodów jest zmuszonych samodzielnie zaprowadzić dodatkowe konta rozrachunkowe uwzględniające, czy dana faktura została zapłacona, czy też nie oraz kiedy upływa termin zobowiązujący do zmniejszenia kosztów podatkowych. Dla podatników, którzy stosują wydłużone terminy płatności, nowe przepisy mogą być przyczyną komplikacji w zakresie funkcjonowania systemów księgowych, ze względu na wymóg dokonywania odpowiednich korekt na bieżąco. Nowe przepisy wymagają zatem zarówno dodatkowej pracy od przedsiębiorców, jak również nabycia nowego oprogramowania księgowego lub aktualizacji już używanego.

4 Czy wzrosły ceny za obsługę podatkową dotyczącą kosztów uzyskania przychodów?

Wynagrodzenie za obsługę podatkową dotyczącą kosztów uzyskania przychodów nie powinno wzrosnąć, jednak ze względu na wiele wątpliwości pojawiających się w związku z wprowadzonymi przepisami podatnicy niejednokrotnie zwracają się do doradców podatkowych o opinię, co do traktowania podatkowego danej transakcji w przypadku nieopłacenia lub zamiaru nieopłacenia faktury o znacznej wartości. W praktyce przełożenie realiów gospodarczych, w tym różnorodnych sytuacji biznesowych, na wprowadzone niejasne przepisy podatkowe wymaga wsparcia doradcy podatkowego oraz wystąpienia o indywidualną interpretację prawa podatkowego.

5 Czy rozwiązaniami, które pozwolą ominąć te przepisy, może być leasing zwrotny, czy też odwrotny faktoring?

Przepisy dotyczące zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów odnoszą się do sytuacji, w której podatnik zobowiązany jest do wyłączenia z kosztów podatkowych zaliczonych uprzednio do nich odpisów amortyzacyjnych w tej części, która odpowiada nieuregulowanym płatnościom składającym się na wartość początkową środka trwałego lub wartości niematerialnej i prawnej. W konsekwencji zawarcia umowy leasingu zwrotnego dokonujemy przeniesienia własności składnika majątku na leasingodawcę, aby zwykle użytkować ten składnik w ustalonym okresie w zamian za uzgodnione opłaty ratalne. Niemniej jednak, w przypadku nieregulowania płatności ratalnych we wskazanych przez ustawodawcę terminach, rozwiązanie to nie pozwoli nam ominąć omawianych restrykcji.

Natomiast faktoring odwrotny, jako instrument polegający na finansowaniu zobowiązań wobec kontrahentów w wysokości nawet 100 proc. ich wartości, może być instrumentem, który pozwoli odroczyć termin wymagalności kwot wynikających z faktur, a w konsekwencji oddalić termin dla korekty kosztów. Co do zasady rozwiązanie to nie wymaga zgody kontrahenta, dlatego też wprowadzone przepisy powinny znacznie przyczynić się do popularności tego instrumentu. Odsetki od wypłaconego finansowania pobierane są na zasadach analogicznych do kredytu w rachunku bieżącym, dlatego też przepisy dotyczące zmniejszenia kosztów nie powinny mieć zastosowania w tym przypadku.

6 Czy wyjściem z sytuacji ciągłego śledzenia terminów płatności jest przejście na zaliczki uproszczone?

Zasadniczo omawiane regulacje dotyczące zmniejszenia kosztów podatkowych znajdą zastosowanie również do podatników, którzy wybrali uproszczony sposób wpłacania zaliczek na podatek dochodowy. Co prawda korekta ta nie będzie wpływała na wysokość zaliczek uproszczonych wpłacanych w trakcie roku podatkowego (w przeciwieństwie do wpłacanych zaliczek na zasadach ogólnych), natomiast jeżeli któreś ze zobowiązań nie zostanie uregulowane w odpowiednim terminie, znajdzie swoje odzwierciedlenie w wysokości zobowiązania podatkowego przy sporządzaniu rozliczenia rocznego. Sam wybór uproszczonej formy zapłaty zaliczek nie spowoduje zatem wyłączenia mechanizmu przewidującego obowiązek redukcji kosztów podatkowych, ale może być wykorzystany jako mechanizm zmniejszający uciążliwość opisywanych regulacji oraz umożliwiający kredytowanie się kosztem budżetu państwa do momentu złożenia zeznania rocznego.

@RY1@i02/2013/110/i02.2013.110.071000800.802.jpg@RY2@

Materiały prasowe

Kamil Jastrzębski doradca podatkowy w Accreo

Niejasne przepisy podatkowe wymagają wsparcia doradcy podatkowego oraz wystąpienia o indywidualną interpretację prawa podatkowego

Rozmawiał Łukasz Zalewski