Poradnia podatkowa

● Kiedy można się ubiegać o zwrot należności celnoprzywozowych

● Czy stawkę amortyzacji dla restauracji można ustalić indywidualnie

● W jakiej sytuacji sprzedaż działki użytkownikowi wieczystemu nie podlega VAT

● Przedsiębiorca zakupił w Stanach Zjednoczonych linię do produkcji i musiał zapłacić opłatę licencyjną za know-how dotyczącą procesu technologicznego, co stanowiło odrębny od umowy dostawy kontrakt między kontrahentami. Czy taka opłata powinna być włączona do wartości celnej w przywozie na obszar Unii Europejskiej?

Tak. Z opisanego przypadku wynika bowiem wyraźnie, że opłata ta była warunkiem sprzedaży towaru, co oznacza wypełnienie podstawowej przesłanki do tego, aby dodać ją do wartości celnej.

Przypomnijmy, że jak stanowi prawo celne, wszelkie opłaty za skorzystanie z praw odnoszących się do wytworzenia przywożonych towarów, w szczególności patenty, projekty, modele i know-how dotyczące produkcji, stanowią "opłaty licencyjne", które powinny być dodawane do wartości celnej. Warunkiem jest jednak to, aby opłaty te były pośrednim lub bezpośrednim warunkiem sprzedaży towarów, do których się odnoszą, pozostawały z nimi w związku oraz nie były już zawarte w cenie faktycznie zapłaconej lub należnej.

Jak wynika z orzeczeń sądowych, najwięcej problemów sprawia przedsiębiorcom odpowiedź na pytanie, jak rozpoznać, że rzeczywiście zaistniał "pośredni lub bezpośredni warunek" sprzedaży. Wydawałoby się, że ostateczną odpowiedź zawsze dostarczy kontrakt handlowy między importerem a eksporterem, gdzie rozstrzygające będzie istnienie zapisu, który warunkuje sprzedaż koniecznością opłacenia licencji. Jak się jednak okazuje, sprawa nie jest taka prosta. Zdarza się stronom pominąć tę kwestię w kontrakcie sprzedaży i podpisać równolegle oddzielny kontrakt licencyjny. Dlatego też, co potwierdzają orzeczenia sądów administracyjnych, bezpośrednie sformułowanie w kontrakcie nie musi istnieć, aby zaistniała konieczność doliczenia opłaty za know-how do wartości celnej. Wystarczy, aby z całościowej oceny stosunków między eksporterem a importerem wynikała konieczność opłacenia licencji w celu nabycia towaru. Taką interpretację potwierdził wyrok NSA z 8 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I GSK 519/08). Zdaniem sądu taki zapis nie jest konieczny, gdyż "w praktyce strony umowy, znając konsekwencje celne takiego zapisu, nie zamieszczałyby go w tekście umowy". Sąd podkreślił jednak, że choć istnienia warunku sprzedaży towaru nie można domniemywać, to jednocześnie nie oznacza, że "nie można go ustalić na podstawie całościowej oceny stosunków między importerem-licencjobiorcą a eksporterem-licencjodawcą, czy nawet w drodze oceny powiązań występujących między eksporterem a importerem".

Podstawa prawna

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. UE L z 19 października 1992 r.). Rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 z 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.U. L. 253 z 11 października 1993 r.).

● Polski przedsiębiorca sprowadził z Chin towar, którego nie udało się sprzedać. Chciałby odesłać go z powrotem i zastanawia się, czy może w takiej sytuacji ubiegać się o zwrot należności celno-przywozowych, które zapłacił przy imporcie?

Niestety odesłanie niesprzedanego towaru nie uprawnia do ubiegania się o zwrot należności celnych zapłaconych podczas odprawy importowej. Sytuacje uprawniające do takiego zwrotu zostały omówione zarówno we Wspólnotowym Kodeksie Celnym w art. 236-239, jak i w rozporządzeniu wykonawczym do wspólnotowego kodeksu celnego nr 2454/93 (dalej: rozporządzenie) w art. 900-901. Warto się zapoznać szczegółowo z tymi przepisami, gdyż lista okoliczności umożliwiających ubieganie się o zwrot jest bardzo długa. I tak, jest to możliwe m.in. gdy: - okaże się, że w chwili uiszczenia należności kwota ta nie była prawnie należna; unieważniono zgłoszenie celne; towary nie zostały przyjęte przez importera z powodu ich wadliwości lub niezgodności z warunkami kontraktu; towary zostały wysłane do odbiorcy w wyniku pomyłki nadawcy; towary dotarły do odbiorcy po ostatecznym terminie dostawy, który został przewidziany w umowie, na mocy której zostały objęte procedurą celną przewidującą obowiązek uiszczenia należności celnych przywozowych. Oprócz przykładowych przesłanek pozytywnych ubiegania się o zwrot, rozporządzenie w art. 904 wymienia również przesłanki negatywne, mówiące o tym, jakie okoliczności nie umożliwiają odzyskania należności. I tak ust. 1 pkt a tego przepisu wyklucza okoliczność dokonania wywozu poza obszar celny Wspólnoty towarów uprzednio objętych procedurą celną, dokonany z powodów innych niż określone w art. 237 lub 238 kodeksu bądź w art. 900 lub 901, zwłaszcza niesprzedanie. Dlatego w przypadku opisanym w pytaniu odpowiedź musi być negatywna. Aby uzyskać zwrot należności w takiej sytuacji, warto rozważyć przekazanie takich niesprzedanych towarów na rzecz instytucji charytatywnych. Podstawą takiego działania jest art. 900 pkt n rozporządzenia, który jednak szczegółowo określa, jakim instytucjom charytatywnym można takie towary przekazać. Co do zasady zwrot lub umorzenie należności celnych przywozowych uzależniony jest od dokonania ich powrotnego wywozu z obszaru celnego Wspólnoty pod nadzorem celnym. Należności celne przywozowe podlegają zwrotowi lub umorzeniu na pisemny wniosek dłużnika złożony we właściwym urzędzie celnym w terminie 12 miesięcy, licząc od dnia powiadomienia dłużnika o tych należnościach.

Podstawa prawna

Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. UE L z 19 października 1992 r.). Rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2454/93 z 2 lipca 1993 r. ustanawiające przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz.Urz. L. 253 z 11 października 1993 r.). Magdalena Majkowska, Iwona Krucka

● Spółka zamierza prowadzić restaurację w zabytkowym budynku. Nieruchomość jest w tym celu modernizowana, a poniesione nakłady na jej ulepszenie przekroczą 30 proc. jej wartości początkowej. Budynek będzie stanowić środek trwały spółki i zostanie zaklasyfikowany do rodzaju 109 Klasyfikacji Środków Trwałych, który obejmuje m.in. restauracje, bary, stołówki. Czy możliwe będzie ustalenie dla takiego budynku indywidualnej stawki amortyzacyjnej?

Amortyzacji podlegają, stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania m.in. budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością. Przewidywany okres ich używania musi być dłuższy niż rok i muszą być one wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą albo oddane do używania.

Podatnicy dokonują wyboru jednej z metod amortyzacji określonych dla poszczególnych środków trwałych przed rozpoczęciem ich amortyzacji. Wybraną metodę stosuje się do pełnego zamortyzowania danego środka trwałego.

Możliwość ustalenia przez podatnika indywidualnej stawki amortyzacji przewiduje art. 16j ust. 1 ustawy o CIT. Zgodnie z nim podatnicy mogą co do zasady indywidualnie ustalić stawki amortyzacyjne dla używanych lub ulepszonych środków trwałych, po raz pierwszy wprowadzonych do ewidencji danego podatnika. Przepis ten uściśla także minimalny okres amortyzacji poszczególnych grup środków trwałych.

I tak, zgodnie z pkt 3 tego przepisu, dla budynków (lokali) i budowli, innych (niż wymienione w pkt 4) okres amortyzacji nie może być krótszy niż 10 lat z wyjątkiem:

● trwale związanych z gruntem budynków handlowo-usługowych wymienionych w rodzaju 103 Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT) i innych budynków niemieszkalnych wymienionych w rodzaju 109 KŚT trwale związanych z gruntem,

● kiosków towarowych o kubaturze poniżej 500 m sześc., domków kempingowych i budynków zastępczych

- dla których okres amortyzacji nie może być krótszy niż 3 lata.

Środki trwałe, o których mowa w ust. 1 pkt 3, uznaje się za:

● używane, jeżeli podatnik wykaże, że przed ich nabyciem były wykorzystywane co najmniej przez okres 60 miesięcy (art. 16j ust. 3 pkt 1 ustawy o CIT),

● ulepszone, jeżeli przed wprowadzeniem do ewidencji wydatki poniesione przez podatnika na ich ulepszenie stanowiły co najmniej 30 proc. wartości początkowej (art. 16j ust. 3 pkt 2 ustawy o CIT).

O ile zatem podatnik prawidłowo zaklasyfikuje zakupiony budynek do rodzaju 109 KŚT, to będzie mógł, zgodnie z art. 16j. ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT, indywidualnie ustalić stawkę amortyzacyjną przed rozpoczęciem amortyzacji i przyjąć okres amortyzacji nie krótszy niż 3 lata.

Podstawa prawna

Art. 16a ust. 1, art. 16h ust. 2, art. 16j ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 z późn. zm.). Rozporządzenie Rady Ministrów z 10 grudnia 2010 r. w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych (KTŚ) (Dz.U. nr 242, poz. 1622).

● Podatnik jest użytkownikiem wieczystym gruntu stanowiącego własność gminy. Działka ta zostanie mu sprzedana. Cenę nieruchomości określi rzeczoznawca majątkowy, wykonując operat szacunkowy. Czy zbycie działki będzie podlegało opodatkowaniu VAT?

Sprzedaż gruntu, jak również jego oddanie w użytkowanie wieczyste, stanowi dostawę towarów, co wynika wprost z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o VAT. Z kolei dostawa towarów to przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Oznacza to, że w opisanej sytuacji przeniesienie prawa do rozporządzania nieruchomością w rozumieniu przepisów o VAT nastąpiło w chwili ustanowienia prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości na rzecz jej użytkownika (wówczas doszło już do dostawy tej nieruchomości).

Zgodnie z art. 32 ust. 1 i 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 z późn. zm.), nieruchomość gruntowa oddana w użytkowanie wieczyste może być sprzedana wyłącznie użytkownikowi wieczystemu. Z dniem zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości wygasa z mocy prawa uprzednio ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Na podstawie art. 67 ust. 1 tej ustawy cenę nieruchomości ustala się na podstawie jej wartości. Na poczet ceny nieruchomości gruntowej sprzedawanej jej użytkownikowi wieczystemu zalicza się kwotę wartości prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości, określoną według stanu na dzień sprzedaży. Jeżeli sprzedaż nieruchomość następuje na rzecz jej użytkownika wieczystego, nieruchomość jest zbywana w drodze bezprzetargowej. Z treści wniosku wynika, że starosta powiatu zamierza sprzedać na rzecz dotychczasowego użytkownika nieruchomości oddaną w użytkowanie wieczyste. Zbycie nieruchomości nastąpi w trybie art. 32 i 37 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Cenę nieruchomości określił rzeczoznawca majątkowy, wykonując operat szacunkowy.

Sprzedaż przedmiotowej nieruchomości na rzecz użytkownika wieczystego będąca w istocie przekształceniem prawa wieczystego użytkowania w prawo własności nieruchomości stanowi jedynie zmianę tytułu prawnego do nieruchomości, natomiast nie wpływa na "władztwo rzeczy", które użytkownik już uzyskał w chwili ustanowienia użytkowania wieczystego. Czynność taka nie może być traktowana jako ponowna dostawa tej samej nieruchomości, albowiem do przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel już doszło. W konsekwencji sprzedaż działki na rzecz użytkownika wieczystego nie będzie podlegała opodatkowaniu VAT.

Podstawa prawna

Art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm. ).

Oprac. Magdalena Majkowska, Iwona Krucka