Czy żona skorzysta ze zwolnienia

doradca podatkowy

W przypadku majątkowych spraw małżeńskich istnieje domniemanie prawne wynikające z kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, że wszelkie składniki majątku nabyte podczas małżeństwa stanowią współwłasność małżonków w częściach równych. Dla wywołania odmiennych skutków konieczne jest zawarcie przez małżonków stosownych umów. Najczęściej mamy tu do czynienia ze zniesieniem wspólności majątkowej, która wywiera skutki prawne na przyszłość, licząc od dnia zawarcia takiego kontraktu, oraz odrębnie zawieraną umowę dotyczącą podziału majątku, której skutki z kolei odnoszą się do przeszłości rozporządzając dotychczasowym wspólnym majątkiem dorobkowym. Z problemu zgłoszonego przez czytelnika wynika, że przy tej drugiej umowie nie zaistniała pełna ekwiwalentność i jedno z małżonków musi dopłacić drugiemu określoną w umowie kwotę pieniędzy.

Nieodpłatne zniesienie współwłasności podlega podatkowi od spadków i darowizn na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Jednocześnie zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 15 tej ustawy nabycie przez osoby zaliczone do I grupy podatkowej własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności jest od tej daniny zwolnione. Spłata nie jest tu jednak żadną darowizną. Sposobem na uniknięcie podatku byłoby postanowienie w umowie o nieodpłatnym zniesieniu współwłasności oraz odrębne dokonanie darowizny środków pieniężnych przez jednego z małżonków drugiemu. Obowiązek podatkowy w ogóle nie powstanie, jeżeli kwota darowizny rzeczywiście zamknie się w kwocie 9637 zł i zostanie ona dokonana jeszcze przed ustaniem małżeństwa, gdyż tyle wynosi kwota wolna od podatku dla stron zaliczanych do I grupy podatkowej. Przy kwotach wyższych należy złożyć stosowny druk do miejscowo właściwego naczelnika urzędu skarbowego, chyba że darowizna dokonana została w formie aktu notarialnego. Po ustaniu małżeństwa byli małżonkowie stają się dla siebie obcy i zaliczają się do III grupy w podatku od spadków i darowizn, w której kwota wolna wynosi 4902 złote, a pierwsza stawka do nadwyżki ponad kwotę wolną w wysokości 10 278 złotych wynosi 12 proc. i nie ma możliwości dokonywania darowizn wolnych od podatków.

Art. 1 ust. 1 pkt 1f ustawy z dnia 9 września 2000 roku o podatku od czynności cywilnoprawnych wymienia jako przedmiot regulacji tej daniny umowy o dział spadku oraz umowy o zniesieniu współwłasności - w części dotyczącej spłat i dopłat. Podział majątku małżeńskiego jest zniesieniem współwłasności. Do nowelizacji ustawy dokonanej w roku 2007 istniał odrębny punkt 1g w ust. 1 opodatkowujący generalnie umowy majątkowe małżeńskie. Przy zniesieniu współwłasności z dopłatą ustawa przewiduje podatek w wysokości 2 proc., jeżeli wynika ona z przeniesienia własności rzeczy, prawa użytkowania wieczystego, spółdzielczych praw do lokalu lub domu oraz 1 proc. przy innych prawach majątkowych.

Oczywiste jest zatem, że postępując zapobiegliwie, można uniknąć obowiązków podatkowych, a w innych sytuacjach zapłacić nawet dwa podatki.

Opr. ŁZ

Art. 1 ust. 1 pkt 4, art. 4 ust. 1 pkt 15 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.).