Darowizna między najbliższymi nie musi być zgłoszona fiskusowi

W latach 1997-1998 dokonano darowizn odpowiednio: 23 listopada 1997 r. dziadek dokonał darowizny na rzecz wnuka w kwocie 7,5 tys. zł; 23 listopada 1998 r. babcia dokonała darowizny na rzecz wnuka w kwocie 7,5 tys. zł; 23 listopada 1998 r. matka dokonała darowizny na rzecz syna w kwocie 7,5 tys. zł.

Darowizny te ustanowione zostały w formie zwykłej umowy, a ustawodawca nie stawiał wymogu sporządzenia umowy w formie aktu notarialnego, zwłaszcza przy tak małych kwotach, które zwolnione były od podatku od spadków i darowizn, ponieważ nie przekroczyły kwoty wolnej od podatku. Jak należało rozliczyć te darowizny?

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768), w brzmieniu obowiązującym w latach 1997-1998, opodatkowaniu podlega nabycie własności rzeczy znajdujących się w kraju i praw majątkowych wykonywanych w kraju, w drodze spadku lub darowizny, przez osoby fizyczne.

Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych, a w wypadku darowizny solidarnie na obdarowanym i darczyńcy. Przy nabyciu w drodze darowizny obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń.

Opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę, od jednej osoby, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej (w latach 1997-1998):

● 7510 zł - jeżeli nabywcą jest osoba z I grupy podatkowej;

● 5670 zł - jeżeli nabywcą jest osoba z II grupy podatkowej;

● 3820 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej.

Jeżeli nabycie własności rzeczy i praw majątkowych od tej samej osoby następuje więcej niż raz, do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych dolicza się wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych od tej osoby lub po tej samej osobie w okresie pięciu lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie. Od podatku obliczonego od łącznej wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych potrąca się podatek przypadający od opodatkowanych poprzednio nabytych rzeczy i praw majątkowych. Wynikająca z obliczenia nadwyżka nie podlega zaliczeniu na poczet innych podatków ani zwrotowi.

Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest obdarowany.

Przekroczenie określonych kwot (osobno dla każdego darczyńcy) powoduje opodatkowanie według progresywnych stawek określonych odrębnie dla każdej grupy podatkowej.

Podatnikiem podatku od spadków i darowizn jest podmiot, który nabył majątek o wartości przekraczającej kwoty wolne, bez względu na to, czy nabycie to wiąże się ze spełnieniem przez nabywcę warunków do zastosowania ulg i zwolnień. Oznacza to brak obowiązku składania zeznań podatkowych w podatku od spadków i darowizn przez podmioty nabywające majątek, którego wartość odpowiada kwotom wolnym od podatku.

W analizowanej sprawie:

● niezachowanie w niniejszym przypadku ustanowienia darowizny w formie aktu notarialnego nie jest równoznaczne z niedokonaniem darowizny. Forma taka nie jest wymagana dla ważności czy też skuteczności tej czynności, która dokonuje się przez wydanie obdarowanemu przez darczyńcę przedmiotu darowizny,

● darowizna środków pieniężnych dokonana w opisany sposób nie rodziła obowiązku złożenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznania podatkowego o nabyciu takiej darowizny, pod warunkiem jednak, że w okresie pięciu lat poprzedzających rok, w którym miała ona miała miejsce, obdarowany nie nabył od darczyńcy majątku, którego skumulowana wartość przekroczyła kwoty wolne o podatku od spadków i darowizn.