Rozliczenia spadków i darowizn w interpretacjach organów podatkowych

Dziś przedstawiamy najczęściej pojawiające się problemy związane z rozliczaniem spadków i darowizn w postaci interpretacji podatkowych wraz z opiniami specjalistów.

IZBA SKARBOWA W WARSZAWIE o zbiórce pieniędzy

Fundacja przekazująca upominki będzie musiała wystawić PIT-8C

Fundacja planuje rozpocząć akcję zbiórek pieniędzy, które miałyby być przeznaczone na realizację celów statutowych fundacji. W zbiórkach nie będą uczestniczyć pracownicy organizatora zbiórek, czyli fundacji. W celu podniesienia atrakcyjności zbiórek, a w konsekwencji uzyskania wyższej kwoty zebranych pieniędzy, fundacja zamierza przekazywać uczestnikom zbiórek drobne upominki. Będą rozdzielane one za pośrednictwem losów. Upominki pochodzić będą z darowizn rzeczowych otrzymanych przez fundację niezależnie od zbiórek (zatem nie będą one finansowane z datków zebranych podczas zbiórki), a ich wartość będzie wynosić od 50 groszy do 100 zł. Czy w związku z przekazywaniem upominków uczestnikom zbiórek na fundacji jako przekazującym ciążą jakiekolwiek obowiązki wynikające z przepisów ustawy o PIT?

Artykuł 21 ust. 1 pkt 68a ustawy o PIT zwalnia z opodatkowania wartość nieodpłatnych świadczeń. Zatem podstawową przesłanką omawianego zwolnienia jest otrzymanie od świadczeniodawcy nieodpłatnego świadczenia.

Nieodpłatne świadczenie to świadczenie stanowiące przysporzenie tylko po stronie obdarowanego, niezwiązane z żadnym wzajemnym zobowiązaniem obdarowanego na rzecz darczyńcy. Nie można więc uznać za nieodpłatne świadczenie przekazywanych uczestnikom zbiórek upominków, ponieważ jeśli uczestnicy zbiórek przekażą pieniądze, wówczas będą mogli wyciągnąć los, któremu będzie przyporządkowany określony upominek. W związku z tym każda wartość otrzymanych upominków (bez względu na to, czy przekracza kwotę 100 zł, czy też nie) stanowić będzie u osoby fizycznej przychód.

Zatem po zakończeniu roku podatkowego podmiot dokonujący przekazania takiego świadczenia zobowiązany jest do wystawienia informacji PIT-8C, w której wykazuje wartość przekazanego upominku.

KOMENTARZ

@RY1@i02/2009/184/i02.2009.184.086.0007.101.jpg@RY2@

Anna Łukaszewicz-Obierska, radca prawny, partner w WKB Wierciński, Kwieciński, Baehr

Anna Łukaszewicz-Obierska

radca prawny, partner w WKB Wierciński, Kwieciński, Baehr

Izba Skarbowa zaprezentowała stanowisko, zgodnie z którym loteria organizowana przez fundację w związku z prowadzoną zbiórką pieniędzy na cele charytatywne powoduje obowiązki podatkowe po stronie osób uzyskujących nagrodę w loterii. Interpretacja jest kuriozalna i niestety pokazuje ciągłe niedostatki w regulacjach podatkowych odnoszących się do działań o charakterze charytatywnym, w tym działań fundacji i instytucji pożytku publicznego. Do obrony jest pogląd, że w przedstawionym stanie faktycznym samo przekazanie wygranych z loterii miało charakter nieodpłatny, gdyż wpłaty dokonywane były na cel charytatywny i nie mogą być utożsamiane z zakupem losu. Niestety, przy bardzo profiskalnej strukturze poboru podatków w Polsce trzeba czasami konstruować działanie promocyjne pod brzmienie konkretnego zwolnienia podatkowego.

 

IZBA SKARBOWA W WARSZAWIE o umowach podatkowych

Przy darowiźnie akcji nie powstanie przychód

Podatnik jest rezydentem podatkowym w Polsce. Spółka jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością prawa cypryjskiego z siedzibą na Cyprze. Spółka jest rezydentem podatkowym na Cyprze, tzn. podlega tam opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania, z zastrzeżeniem postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Cypr.

Podatnik jest właścicielem akcji w spółce akcyjnej z siedzibą w Polsce oraz udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Polsce. Obecnie rozważa dokonanie darowizny akcji na rzecz spółki. Zgodnie z ustawowym modelem umowy darowizny podatnik nie otrzyma w zamian od spółki żadnego świadczenia, w szczególności zapłaty za akcje ani nie obejmie udziałów w spółce. W związku z otrzymaniem darowizny spółka nie będzie ani teraz, ani w przyszłości zobowiązana do dokonania jakichkolwiek świadczeń na rzecz podatnika. W chwili dokonania darowizny akcji na rzecz spółki podatnik nie będzie wspólnikiem spółki. Czy dokonanie darowizny spowoduje powstanie po stronie podatnika przychodu (lub dochodu)?

W umowie darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku. Podstawową cechą takiej umowy i warunkiem koniecznym dla możliwości mówienia o darowiźnie jest nieodpłatność umowy, tzn. obdarowany w zamian za otrzymaną darowiznę lub w związku z jej otrzymaniem nie jest zobowiązany do jakichkolwiek świadczeń na rzecz darczyńcy - ani w chwili otrzymania darowizny, ani w przyszłości. Tym samym skutkiem darowizny jest wyłącznie jednostronne przysporzenie po stronie podmiotu obdarowanego. Darczyńca (podatnik) w związku z dokonaniem darowizny nie otrzymuje od obdarowanego (spółki) nic w zamian.

W analizowanej sprawie, w świetle ogólnych zasad określania przychodu podatkowego zawartych w art. 11 ustawy o PIT, brak jest podstaw do uznania, że w chwili dokonania darowizny po stronie podatnika powstanie przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Powstanie przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w związku ze zbyciem akcji (czyli papierów wartościowych) jest uzależnione od odpłatności przeprowadzanych działań, gdyż tylko w takiej sytuacji może powstać po stronie podatnika przychód należny.

W związku z otrzymaniem darowizny akcji spółka nie będzie zobowiązana do jakichkolwiek świadczeń na jego rzecz. W zamian za akcje nie otrzyma pieniędzy od spółki, nie obejmie również udziałów w tej spółce. Tym samym dokonanie darowizny akcji na rzecz spółki nie może być uznane za ich odpłatne zbycie. Oznacza to, że w związku z dokonaniem darowizny akcji nie będzie powstawał po stronie podatnika przychód z kapitałów pieniężnych.

KOMENTARZ

@RY1@i02/2009/184/i02.2009.184.086.0007.102.jpg@RY2@

Paweł Małecki, doradca podatkowy z Kancelarii Doradztwa Podatkowego Pama

Paweł Małecki

doradca podatkowy z Kancelarii Doradztwa Podatkowego Pama

Z przedstawioną interpretacją należy się zgodzić. Zgodnie z art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychodami (poza pewnymi wyjątkami) są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. W przypadku zbycia akcji (udziałów) zachodzi właśnie wspomniany wyjątek i przychodem jest kwota należna, choćby nie była otrzymana. Skoro jednak składający zapytanie przekazuje nieodpłatnie bez wzajemnych świadczeń akcje innemu podmiotowi, to kwoty należnej nie ma i przychód nie występuje.

Przysporzenie majątkowe ma tylko podmiot otrzymujący akcje, czyli spółka cypryjska. Zatem nie budzi wątpliwości, że w opisanym stanie faktycznym osoba przekazująca nieodpłatnie akcje nie ma przychodu. Pozostaje oczywiście pytanie, czy stan faktyczny jest taki, jak opisano. Jaki bowiem interes ma osoba fizyczna, przekazując nieodpłatnie akcje spółce, z którą nie jest w żaden sposób powiązana, i nie oczekując w zamian żadnych świadczeń?

 

IZBA SKARBOWA W WARSZAWIE o źródłach przychodów

Przy sprzedaży odziedziczonych obligacji nie można uwzględnić kosztów

Podatniczka została właścicielką obligacji na mocy postanowienia sądu jako matka zmarłego syna (spadkodawca zmarł 4 maja 2008 r.). Zeznanie SD-Z1 zostało złożone do urzędu skarbowego w terminie zwalniającym od płacenia podatku od spadku. Dlaczego w informacji PIT-8C przy wykazywaniu kwoty dochodu do opodatkowania nie zostały uwzględnione koszty uzyskania, tj. koszty zakupu obligacji?

Zgodnie z przepisami ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.). kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem określonych w art. 23 ustawy o PIT.

Do kosztów nie zalicza się podatku od spadków i darowizn. Za koszty nie uważa się też wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną oraz innych papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji), wkładów oraz innych papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych albo umorzenia jednostek uczestnictwa, tytułów uczestnictwa oraz certyfikatów inwestycyjnych w funduszach kapitałowych.

Za koszt nabycia sprzedawanych papierów wartościowych uważa się poniesione na ten cel wydatki przez sprzedającego, w tym np. wydatki stanowiące cenę zakupu papierów wartościowych. W przypadku obligacji nabytych w drodze spadku lub darowizny koszt nabycia stanowiący cenę nabycia obligacji nie występuje. Nabycie w drodze spadku jest nabyciem nieodpłatnym, gdyż spadkobierca nie poniósł żadnych wydatków na ich nabycie.

W związku z tym wydatek poniesiony przez syna na nabycie obligacji nie stanowi dla matki kosztu uzyskania przychodu w przypadku sprzedaży tych obligacji.

Po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest zobowiązany w zeznaniu podatkowym wykazać dochody uzyskane w roku podatkowym. Pomocna dla podatnika, przy obliczaniu tego dochodu, jest informacja o przychodach z innych źródeł PIT-8C.

Koszty uzyskania przychodu wykazane przez biuro maklerskie w informacji PIT-8C mogą się różnić od kosztów, jakie podatnik wykaże z zeznaniu podatkowym PIT-38. Głównym powodem występowania różnic może być brak posiadania przez biura maklerskie informacji o niektórych kosztach poniesionych przez podatnika, np. cenie zakupionych akcji, zapłaconych odsetkach od kredytu zaciągniętego na zakup akcji, opłat za prowadzenie rachunku inwestycyjnego czy też wydatków związanych z nabyciem papierów wartościowych poza rynkiem publicznym (np. opłaty notarialne). W tym przypadku wykazanie faktycznych kosztów związanych z uzyskanym przychodem ze zbycia papierów wartościowych spoczywa na podatniku. Dochód zadeklarowany w zeznaniu PIT-38 nie musi odpowiadać dochodowi zawartemu w informacji PIT-8C.

Jednak w naszym przypadku, wydatki poniesione przez syna na nabycie obligacji Skarbu Państwa nie stanowią dla matki, jako spadkobierczyni, kosztów uzyskania przychodów z tytułu ich sprzedaży. Zatem, dokonując rozliczenia dochodu z tytułu odpłatnego zbycia tych obligacji, podatniczka nie ma możliwości uwzględnienia kosztów uzyskania przychodu, tj. kosztu zakupu tych obligacji.

KOMENTARZ

@RY1@i02/2009/184/i02.2009.184.086.0007.103.jpg@RY2@

Tomasz Rysiak, Kancelaria Prawnicza Magnusson

Tomasz Rysiak

Kancelaria Prawnicza Magnusson

Interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie w sposób nieuzasadniony wyłącza działanie przepisów o sukcesji podatkowej w stosunku do kosztów poniesionych przez spadkodawcę i pozostaje w sprzeczności z wyrokami sądów administracyjnych dotyczącymi interpretacji art. 97 Ordynacji podatkowej w zakresie możliwości wykazania przez spadkobiercę kosztów uzyskania przychodu poniesionych przez spadkodawcę. Wprawdzie dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie powołuje się na postanowienie NSA z 24 czerwca 2003 r. (sygn. akt I SA/Łd 1528/02), jednak z treści tego postanowienia trudno jest wywieść zakaz zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków dokonanych przez spadkodawcę. Dodatkowo z treści nowszych orzeczeń sądów administracyjnych, np. wyroku WSA w Warszawie z 31 lipca 2007 r. (sygn. akt III SA/Wa 834/07), wynika, że spadkobiercy zawsze będzie przysługiwało prawo uznania wydatków poniesionych przez spadkodawcę na nabycie jednostek uczestnictwa za koszt uzyskania przychodu w przypadku ich zbycia. Tym samym należy uznać, że również w przypadku sprzedaży otrzymanych w spadku obligacji istnieje możliwość rozpoznania kosztu w wysokości wydatku poniesionego przez spadkodawcę.

 

IZBA SKARBOWA W WARSZAWIE o obowiązkach podatników

Obywatel USA zapłaci podatek od darowizny domu w Polsce

Podatnik wraz z żoną otrzymał od byłej żony brata darowiznę w postaci 1/4 nieruchomości położonej w Polsce. W skład nieruchomości wchodzi jednorodzinny piętrowy budynek mieszkalny na działce o powierzchni 8 arów. Umowę darowizny podpisano 1 listopada 2007 r. w Princeton NJ USA.

Podatnik i jego żona od 1984 roku mieszkają w USA i posiadają obywatelstwo USA. Obecnie mieszka tam również była żona brata. Czy podatnik powinien zapłacić podatek od darowizny?

Podatkowi od spadków i darowizn nie podlega nabycie własności rzeczy ruchomych znajdujących się na terytorium Polski lub praw majątkowych podlegających wykonaniu w Polsce, jeżeli w dniu nabycia ani nabywca, ani też spadkodawca lub darczyńca nie byli obywatelami polskimi i nie mieli miejsca stałego pobytu lub siedziby na terytorium RP.

Jednak nabycie w drodze darowizny nieruchomości znajdującej się na terytorium Polski, nawet w sytuacji gdy w dniu nabycia darczyńca i obdarowany nie są obywatelami polskimi i nie mają miejsca stałego pobytu na terytorium RP, podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych. Obowiązek podatkowy powstaje przy nabyciu w drodze darowizny - z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia. Jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń.

Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru.

Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca. Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe.

W przedstawionej sytuacji podatnik otrzymał darowiznę od byłej żony brata, która zaliczana jest do III grupy podatkowej. Zatem opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn podlega nabycie przez nabywcę od jednej osoby własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 4902 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej. Jeżeli nabycie własności rzeczy i praw majątkowych od tej samej osoby następuje więcej niż jeden raz, do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych dolicza się wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych od tej samej osoby lub po tej samej osobie w okresie pięciu lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie. Od podatku obliczonego od łącznej wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych potrąca się podatek przypadający od opodatkowanych poprzednio nabytych rzeczy i praw majątkowych. Wynikająca z obliczenia nadwyżka podatku nie podlega ani zaliczeniu na poczet innych podatków, ani zwrotowi. Nabywcy zobowiązani są w zeznaniu podatkowym wymienić rzeczy i prawa majątkowe nabyte w tym okresie.

Podatnik z tytułu otrzymanej darowizny zobowiązany był do zapłaty podatku od spadków i darowizn. Na nim też ciążył obowiązek złożenia w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli od dnia zawarcia umowy darowizny, zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Na podstawie złożonego zeznania podatkowego przez podatnika organ podatkowy wydaje decyzję ustalającą wysokość podatku. Termin płatności powyższego podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego.

KOMENTARZ

@RY1@i02/2009/184/i02.2009.184.086.0007.104.jpg@RY2@

Krzysztof Ścipień, starszy asystent podatkowy w BDO Numerica International Auditors & Consultants (biuro w Katowicach)

Krzysztof Ścipień

starszy asystent podatkowy w BDO Numerica International Auditors & Consultants (biuro w Katowicach)

Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie reguluje sytuacji, w której dochodzi do zwrotu dokonanej darowizny ani też jej odwołania. Strony nie mogą się umówić w chwili zawierania umowy darowizny, że w przyszłości dojdzie do jej zwrotu, gdyż sprzeciwiałoby się to samej naturze umowy darowizny. Dlatego też na tle przedstawionej interpretacji należy stwierdzić, że dokonana w późniejszym okresie darowizna stanowi całkowicie nową darowiznę, odmienną od pierwotnej. A zatem przyznać należy rację ministrowi finansów, że nabycie w drodze darowizny nieruchomości znajdującej się na terytorium RP, nawet w sytuacji gdy w dniu nabycia darczyńca i obdarowany nie są obywatelami polskimi i nie mają miejsca stałego pobytu na terytorium RP, podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn.

 

IZBA SKARBOWA W WARSZAWIE o uldze mieszkaniowej

Aby nie stracić ulgi, trzeba kupić inną nieruchomość w ciągu sześciu miesięcy

Podatnik 24 sierpnia 2008 r. poprzez orzeczenie sądu nabył prawa do spadku po zmarłej 12 marca 2003 r. babci i zmarłym 18 września 2001 r. dziadku. Przedmiotem spadku było mieszkanie. Podatnik postanowił sprzedać odziedziczoną nieruchomość i kupić większy lokal, bliżej rodziny i miejsca pracy. Czy podatnik nadal może korzystać z ulgi zwalniającej go z zapłaty podatku od spadków i darowizn?

Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768) podatkowi temu podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się w Polsce lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Polski.

Ponieważ nabycie zbytej nieruchomości w drodze spadku nastąpiło w latach 2001 i 2003, w omawianej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2006 r.

Stosownie do art. 16 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn - w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2006 r. - w przypadku nabycia budynku mieszkalnego lub jego części, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przydziału spółdzielni mieszkaniowych: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym:

1) w drodze spadku lub darowizny przez osoby zaliczane do I grupy podatkowej,

2) w drodze spadku przez osoby zaliczane do II grupy podatkowej,

3) w drodze spadku przez osoby zaliczane do III grupy podatkowej, sprawujące przez co najmniej dwa lata opiekę nad wymagającym takiej opieki spadkodawcą, na podstawie umowy zawartej z nim przed organem gminy

- nie wlicza się do podstawy opodatkowania ich wartości do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 mkw. powierzchni użytkowej budynku lub lokalu.

Z tej ulgi mogą skorzystać nabywcy, którzy łącznie spełniają następujące warunki:

● są obywatelami polskimi lub mają miejsce stałego pobytu na terytorium RP,

● nie są właścicielami innego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, bądź będąc nimi przeniosą własność budynku lub lokalu na rzecz zstępnych, Skarbu Państwa lub gminy,

● nie dysponują spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu lub nie są właścicielami spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przydziału spółdzielni mieszkaniowych: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym, a w razie dysponowania tymi prawami przekażą je zstępnym lub przekażą do dysponowania spółdzielni, w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego,

● nie są najemcami lokalu lub budynku lub będąc nimi rozwiążą umowę najmu,

● będą zamieszkiwać w nabytym lokalu lub budynku przez pięć lat:

a) od dnia złożenia zeznania podatkowego - jeżeli w chwili złożenia zeznania nabywca mieszka w nabytym lokalu lub budynku,

b) od dnia zamieszkiwania w nabytym lokalu lub budynku - jeżeli nabywca zamieszka w ciągu roku od dnia złożenia zeznania podatkowego.

Zasadniczym celem ustawodawcy jest zwolnienie bliskich spadkodawcy lub darczyńcy od obciążeń podatkowych z tytułu nabycia nieruchomości mieszkaniowej, gdy nie dysponują innym mieszkaniem czy domem i będą mieszkać w uzyskanej nieruchomości przez pięć lat.

Nie stanowi jednak podstawy do wygaśnięcia decyzji zbycie udziału w budynku lub lokalu na rzecz innego ze spadkobierców lub obdarowanych oraz zbycie budynku lub lokalu, jeżeli było ono uzasadnione koniecznością zmiany warunków mieszkaniowych, a nabycie innego budynku lub uzyskanie pozwolenia na jego budowę albo nabycie innego lokalu nastąpiło nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia.

Zatem ustawodawca określił dwa warunki, które należy spełnić łącznie, aby podatnik, któremu przysługiwała omawiana ulga, nie utracił jej wskutek zbycia nieruchomości przed upływem pięciu lat.

W analizowanej sprawie nie został zachowany drugi warunek, dotyczący nabycia innego budynku lub lokalu w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia odziedziczonej nieruchomości. Podatnik nowy lokal mieszkalny nabędzie dopiero w chwili podpisania ostatecznego aktu notarialnego potwierdzającego nabycie nieruchomości, a to ma nastąpić dopiero w kwietniu 2010 r., a więc po upływie wyznaczonego w ustawie terminu sześciu miesięcy.

KOMENTARZ

@RY1@i02/2009/184/i02.2009.184.086.0007.105.jpg@RY2@

Katarzyna Bieńkowska, doradca podatkowy w Dewey & LeBoeuf

Katarzyna Bieńkowska

doradca podatkowy w Dewey & LeBoeuf

Brak opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn podobnie jak inne ulgi podatkowe jest warunkowy, tzn. muszą zostać spełnione określone przesłanki, aby zwolnienie mogło znaleźć zastosowanie. Możliwość zbycia odziedziczonej lub otrzymanej w darowiźnie nieruchomości bez utraty ulgi, przed upływem wskazanego w ustawie terminu, ma jednak charakter wyjątkowy. Warunek zamieszkiwania (uprawniający do ulgi) uważa się bowiem za spełniony również wtedy, gdy budynek lub lokal został zbyty przed rozpoczęciem zamieszkiwania, ze względu na konieczność zmiany warunków lub miejsca zamieszkania, a nabycie innego budynku lub uzyskanie pozwolenia na jego budowę albo nabycie innego lokalu nastąpiło nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia.

Przyczyny uzasadniające konieczność zmiany warunków lub miejsca zamieszkania spadkobiercy lub obdarowanego nie są wprost określone. Z kręgu tych przyczyn nie można więc wykluczyć trudnej sytuacji materialnej, rodzinnej, osobistej (np. choroba czy niepełnosprawność) itp. Ponadto w określonym terminie musi nastąpić nabycie. Interpretacja nie powinna budzić wątpliwości.

 

IZBA SKARBOWA W WARSZAWIE o wysokości podatku

Darowizna spadku nie pozbawi podatnika prawa do ulgi mieszkaniowej

Podatnikowi przysługuje ulga mieszkaniowa w podatku od spadków i darowizn, w związku z otrzymaniem w drodze spadku po zmarłej żonie udziału w części do 1/6 w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego o łącznej powierzchni 102,2 mkw. Żona zmarła 9 maja 2006 r. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu przysługiwało odpowiednio w częściach: do 4/6 mężowi, do 1/6 córce, do 1/6 synowi. Podatnik swoją część spadku chce przekazać synowi. Czy nie przepadnie ulga mieszkaniowa?

Sprawę należy rozpatrywać na podstawie ustawy o podatku od spadków i darowizn sprzed 1 stycznia 2007 r.

Podatku od otrzymanego w spadku lub darowiźnie mieszkania nie zapłacą podatnicy, którzy łącznie spełniają następujące warunki:

1) są obywatelami polskimi lub mają miejsce stałego pobytu na terytorium RP;

2) nie są właścicielami innego budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość bądź będąc nimi przeniosą własność budynku lub lokalu na rzecz zstępnych, Skarbu Państwa lub gminy;

3) nie dysponują spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu lub nie są właścicielami spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz wynikających z przydziału spółdzielni mieszkaniowych: prawa do domu jednorodzinnego lub prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym, a w razie dysponowania tymi prawami przekażą je zstępnym lub przekażą do dyspozycji spółdzielni, w terminie trzech miesięcy od dnia złożenia zeznania podatkowego;

4) nie są najemcami lokalu lub budynku lub będąc nimi rozwiążą umowę najmu;

5) będą zamieszkiwać w nabytym lokalu lub budynku przez pięć lat:

a) od dnia złożenia zeznania podatkowego - jeżeli w chwili złożenia zeznania nabywca mieszka w nabytym lokalu lub budynku,

b) od dnia zamieszkiwania w nabytym lokalu lub budynku - jeżeli nabywca zamieszka w ciągu roku od dnia złożenia zeznania podatkowego.

Nie stanowi podstawy do wygaśnięcia decyzji o uldze mieszkaniowej zbycie udziału w budynku lub lokalu na rzecz innego ze spadkobierców lub obdarowanych oraz zbycie budynku lub lokalu, jeżeli było ono uzasadnione koniecznością zmiany warunków mieszkaniowych, a nabycie innego budynku lub uzyskanie pozwolenia na jego budowę albo nabycie innego lokalu nastąpiło nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia.

Podatnik nie traci więc prawa do ulgi, jeżeli dokona zbycia udziału w budynku lub lokalu na rzecz innego ze spadkobierców lub obdarowanych.

W pisanej sytuacji podatnik przekaże w formie darowizny na rzecz syna, będącego jednym ze spadkobierców, swój udział w lokalu mieszkalnym nabytym w drodze spadku. W związku z tym zachowa prawa do ulgi mieszkaniowej. Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że syn w zamian za otrzymaną darowiznę zobowiąże się do zapewnienia podatnikowi prawa do innego mieszkania.

KOMENTARZ

@RY1@i02/2009/184/i02.2009.184.086.0007.106.jpg@RY2@

Marek Kolibski, doradca podatkowy, wspólnik w kancelarii KNDP Kolibski Nikończyk Dec & Partnerzy

Marek Kolibski

doradca podatkowy, wspólnik w kancelarii KNDP Kolibski Nikończyk Dec & Partnerzy

W komentowanej interpretacji dokonano wykładni art. 16 ust. 7 ustawy o podatku od spadków i darowizn w brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od stycznia 2007 r. Po nowelizacji nie budzi już wątpliwości, że nie pozbawia prawa do ulgi mieszkaniowej w podatku od spadków i darowizn zbycie mieszkania lub domu, na rzecz jednego ze spadkobierców lub obdarowanych i to bez dodatkowego warunku w postaci obowiązku zakupu kolejnego mieszkania lub budynku. Taki warunek jest konieczny, jeśli zbycie następuje na rzecz innych osób niż pozostali spadkobiercy lub obdarowani. Obecnie przepis ten nie budzi wątpliwości, kiedy ten warunek nabycia kolejnego mieszkania musi być spełniony, ale do końca 2006 roku nie było to jasne, co potwierdza sam urząd skarbowy, który twierdził, że także w razie zbycia na rzecz jednego ze spadkobierców lub obdarowanych podatnik musi kupić kolejne mieszkanie, aby utrzymać prawo do ulgi.

 

IZBA SKARBOWA W WARSZAWIE o umowach w rodzinie

Przy darowiznach w pierwszej grupie podatkowej nie ma podatku

Podatniczka 2 października 2003 r. uzyskała w spadku po dziadkach mieszkanie spółdzielcze własnościowe, co zostało potwierdzone postanowieniem sądu z 6 listopada 2003 r., i zapłaciła w urzędzie skarbowym należny od tego spadku podatek. 30 maja 2008 r. sprzedała mieszkanie. Podatku od tej czynności nie płaciła. 8 sierpnia 2008 r. kupiła drugie mieszkanie.

Obecnie zamierza podarować to mieszkanie swoim dziadkom, a ci zamierzają podarować podatniczce wnuczce własne mieszkanie. Czy opisane darowizny będą zwolnione z podatku?

W myśl art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli:

1) zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie sześciu miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie sześciu miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, oraz

2) udokumentują - w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie pięciu lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę 9637 zł - ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

W przypadku niespełnienia wymienionych warunków nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach dla nabywców z I grupy podatkowej.

W konsekwencji umowa darowizny udziału mieszkania dokonana na rzecz podatniczki będzie korzystała ze zwolnienia podatkowego.

KOMENTARZ

@RY1@i02/2009/184/i02.2009.184.086.0007.107.jpg@RY2@

Joanna Świerzyńska, starszy menedżer w Deloitte

Joanna Świerzyńska

starszy menedżer w Deloitte

W przypadku zawarcia dwóch odrębnych umów darowizny przenoszących własność jednej nieruchomości z wnuczki na dziadków, a drugiej z dziadków na wnuczkę, minister finansów uznał, że powyższa przesłanka jest spełniona. W konsekwencji słusznie wskazał, że do dokonanych przez strony czynności mają zastosowanie przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn, w myśl których nabycie rzeczy, w tym wypadku mieszkania, w drodze darowizny przez osoby zaliczane do tzw. zerowej grupy podatkowej (zaliczani są do niej zarówno wstępni - dziadkowie jak i zstępni - wnuczka) jest zwolnione od podatku od spadków i darowizny. Ze względu na fakt, że umowy darowizny lokali mieszkalnych zostaną zawarte w formie aktów notarialnych, aby skorzystać z tego zwolnienia, fakt nabycia nieruchomości w drodze darowizny przez wnuczkę lub dziadków nie będzie musiał zostać dodatkowo zgłoszony naczelnikowi właściwego urzędu skarbowego.

 

IZBA SKARBOWA W WARSZAWIE o rozliczeniu ryczałtowym

Zbycie domu ze spadku podlega opodatkowaniu PIT

Podatnikowi 17 grudnia 2008 r. zmarł dziadek. Spadkobiercami ustawowymi po zmarłym dziadku były dwie siostry - matka podatnika i siostra. Sprawa sądowa o dziedziczenie spadku (dom po zmarłym) odbyła się 2 marca 2009 r. Matka podatnika nie chciała nic dziedziczyć po zmarłym ojcu, więc spadek odrzuciła i w 2 marca 2009 r. spadek odziedziczył podatnik (wnuk) i córka zmarłego (ciotka podatnika). Od 24 marca 2009 r. podatnik wraz z ciotką są współwłaścicielami nieruchomości. Obecnie chcą ją sprzedać, ponieważ jest zbyt mała. Za pieniądze ze sprzedaży swojej części podatnik chciałby kupić mieszkanie. Czy przy sprzedaży odziedziczonej nieruchomości podatnik będzie mógł skorzystać z ulgi podatkowej na zakup mieszkania i nie płacić 19-proc. podatku dochodowego?

Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Oznacza to, że z chwilą śmierci należące do spadkodawcy prawa i obowiązki stają się spadkiem, który podlega przepisom prawa spadkowego, a data śmierci (chwila śmierci) spadkodawcy ustala, kto staje się spadkobiercą oraz co wchodzi w skład masy spadkowej. Tak więc dniem nabycia spadku przez podatnika i pozostałych spadkobierców jest data śmierci spadkodawcy. Natomiast postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku potwierdza jedynie prawo spadkobiercy do tego spadku od momentu jego otwarcia. Istotna zatem dla podatku dochodowego jest nie data postanowienia sądu o nabyciu spadku, ale data stwierdzająca dzień otwarcia spadku, czyli data śmierci spadkodawcy.

Do rozliczenia sprzedaży tej nieruchomości należy stosować przepisy ustawy o PIT obowiązujące w latach 2007-2008. Od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości podatek dochodowy wynosi 19 proc. podstawy obliczenia podatku i płatny jest w terminie złożenia zeznania za rok podatkowy, w którym nastąpiło odpłatne zbycie.

Podatnik nie będzie mógł skorzystać z ulgi podatkowej na zakup nieruchomości. Dochód ze sprzedaży udziału w nieruchomości powinien być opodatkowany 19-proc. podatkiem dochodowym od osób fizycznych, bowiem przepisy obowiązujące do nabytych nieruchomości od 1 stycznia 2007 r. takiej ulgi nie przewidują.

KOMENTARZ

@RY1@i02/2009/184/i02.2009.184.086.0007.108.jpg@RY2@

Ewa Opalińska, doradca podatkowy w Kancelarii Gide Loyrette Nouel

Ewa Opalińska

doradca podatkowy w Kancelarii Gide Loyrette Nouel

Interpretacja jest słuszna. Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, czyli z chwilą śmierci spadkodawcy. Jeżeli mamy do czynienia z dziedziczeniem ustawowym, na ten moment ustalony jest krąg spadkobierców, którzy w zależności o tzw. grupy dziedziczenia, w odpowiedniej kolejności są uprawnieni do otrzymania spadku. Nabycie spadku następuje zatem automatycznie z mocy ustawy. Orzeczenie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku potwierdza jedynie nabycie spadku przez spadkobierców. Sytuacja może się pozornie skomplikować, jeżeli spadkobierca z pierwszej grupy odrzuci spadek. Odrzucenie spadku przez dotychczasowego spadkobiercę warunkuje jedynie nabycie spadku przez kolejnego nabywcę, jednak nie warunkuje daty tego nabycia. W tej sytuacji trudno argumentować, że nabycie spadku dla spadkobiercy z kolejnej grupy nastąpiło z chwilą odrzucenia spadku, a nie z chwilą otwarcia spadku.

 

IZBA SKARBOWA W BYDGOSZCZY o przedmiocie opodatkowania

Organ podatkowy może sprawdzić zgłoszenie o nabyciu spadku

2 maja 2007 r. zmarł ojciec podatniczki, który zostawił w spadku m.in. działkę rolno-budowlaną z budynkami gospodarczymi. Orzeczenie sądu o nabyciu spadku uprawomocniło się 14 marca 2009 r. By zachować zwolnienie od podatku od spadków i darowizn, podatniczka dokonała w ciągu miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia sądu zgłoszenia o nabyciu majątku. Zgłoszenie zawierało dane z aktu notarialnego, a nie postanowieniu sądu. Czy urząd skarbowy ma prawo żądać korekty zgłoszenia nabycia spadku?

Zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o spadkach i darowiznach w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r., aby uzyskać zwolnienie z opodatkowania, podatniczka powinna zgłosić fakt nabycia spadku najpóźniej 14 września 2009 r. i wykazać w nim należące wcześniej do zmarłego, a przypadające podatniczce rzeczy i prawa majątkowe w wysokości ustalonej zgodnie z należnym udziałem w masie spadkowej w wysokości 1/3. Podatniczka zgłoszenia dokonała w ciągu miesiąca od daty uprawomocnienia się orzeczenia sądu, wykazując nabycie udziału w prawie własności działki w wysokości 1/6 całości.

Zgłoszenie dokonane przez podatnika może być zweryfikowane przez organy podatkowe w drodze czynności sprawdzających unormowanych w Dziale V Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy, do którego wpłynęło zgłoszenie o nabyciu spadku, ma prawo wezwać podatniczkę do złożenia niezbędnych wyjaśnień oraz do skorygowania złożonego zgłoszenia o nabyciu spadku.

KOMENTARZ

@RY1@i02/2009/184/i02.2009.184.086.0007.109.jpg@RY2@

Monika Mazur, prawnik w Auxilium

Monika Mazur

prawnik w Auxilium

Interpretacja jest prawidłowa. Urzędy skarbowe mogą żądać korekt deklaracji, które w ich ocenie zawierają błędy. Istotny jest tu fakt, że podatnik może skorzystać z ulgi, jeśli złoży zeznanie o nabytym majątku. Podstawą do zgłoszenia było postanowienie sądu o nabyciu spadku. Jeśli podatnik nie zgadzał się z ustalonym podziałem majątku, mógł dochodzić zmiany postanowienia sądu w postępowaniu cywilnym. Organ podatkowy nie miał uprawnień do weryfikacji wysokości udziału podatnika w spadku. Jeśli podatnik nie dokonał korekty zgłoszenia i w urzędzie skarbowym było złożone zgłoszenie nieprawidłowe, podatnik nie mógł skorzystać z ulgi.

Opracowanie Ewa Matyszewska