Zamieniając mieszkanie na dom, można stracić ulgę

: 19 lutego 2005 r. została zawarta umowa darowizny w formie aktu notarialnego, na mocy której podatniczka nabyła od swoich rodziców: własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 55,98 mkw. składającego się z dwóch pokoi, przedpokoju, kuchni i łazienki z w.c. wraz z przynależnym pomieszczeniem gospodarczym; spółdzielcze własnościowe prawo do miejsca postojowego.

Była to pierwsza darowizna między stronami. Podatniczka nie była wcześniej właścicielką budynku mieszkalnego ani lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.

W dniu zawarcia umowy darowizny podatniczka była zameldowana w lokalu i stała się posiadaczem własnościowego prawa do tego lokalu.

W tej sytuacji postanowiła zamienić otrzymane w drodze darowizny własnościowe prawo do lokalu na dom jednorodzinny (przed upływem pięciu lat). Dopłata finansowana do wartości domu ma być sfinansowana z kredytu bankowego. Czy podatniczka nie straci ulgi w podatku od spadków i darowizn?

Do opisanej sytuacji mają zastosowanie przepisy ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 142, poz. 1514 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu nabycia mieszkania, tj. 19 lutego 2005 r.

Zgodnie z art. 16 ust. 7 ustawy o podatku od spadków i darowizn nie stanowi podstawy do wygaśnięcia decyzji zbycie udziału w budynku lub lokalu na rzecz innego ze spadkobierców lub obdarowanych oraz zbycie budynku lub lokalu, jeżeli było uzasadnione koniecznością zmiany warunków mieszkaniowych, a nabycie innego budynku lub uzyskanie pozwolenia na jego budowę albo nabycie innego lokalu nastąpiło nie później niż w ciągu sześciu miesięcy od dnia zbycia. Przy czym obie przesłanki muszą wystąpić łącznie.

Zatem podstawą uzasadniającą zbycie lokalu może być jedynie wyjątkowa sytuacja życiowa podatnika, która powoduje konieczność zmiany warunków lub miejsca zamieszkania. Konieczność w rozumieniu art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn powinna mieć charakter imperatywny, wskazujący na sytuację wyjątkową, gdy chodzi o kwalifikowaną potrzebę takiej zmiany.

Ustawodawca stwierdził, że jedynie uzasadniona konieczność zmiany warunków mieszkaniowych pozwala na zachowanie prawa do ulgi. Nie wystarcza zatem do spełnienia tej przesłanki zwykła potrzeba zmiany warunków mieszkaniowych. Stosując wykładnię językową, pojęcie konieczność oznacza nieodzowność, przymus lub że coś jest nieuchronne, niedające się uniknąć. Zatem konieczność zmiany warunków mieszkaniowych występuje wówczas, gdy zachodzi nagła nieoczekiwana sytuacja życiowa, w której znalazł się podatnik.

Zmiana sytuacji rodzinnej, zawarcie związku małżeńskiego, planowanie powiększenia rodziny, zapewnienie warunków do wychowania dzieci, stworzenie warunków do rozwoju zawodowego i dalszego doskonalenia nie spełniają dyspozycji art. 16 ust. 7 ustawy o podatku od spadków i darowizn, a więc uzasadnienia konieczności zmiany warunków mieszkaniowych. Oznacza to, że zamiany mieszkania na dom nie można uznać za uzasadnioną konieczność zmiany warunków mieszkaniowych.

W sytuacji podatniczki nie zachodzi uzasadniona konieczność zmiany warunków mieszkaniowych, wymagana art. 16 ust. 7 ustawy o podatku od spadków i darowizn dla zachowania ulgi mieszkaniowej, pomimo zamiaru zbycia nabytego w drodze spadku lokalu mieszkalnego przed upływem pięciu lat.