Wyłączenie współkredytobiorcy nie wpływa na podstawę opodatkowania

Hipoteka ustanowiona przez współwłaścicieli na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu na rzecz banku (wierzyciela) jest zabezpieczeniem kredytu i nie stanowi długu ani ciężaru w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zniesienie współwłasności spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nie powoduje jakichkolwiek zmian w ustanowionej hipotece na prawie.

Podatnik wystąpił o interpretację podatkową. Wyjaśnił, że przysługuje mu wraz z inną osobą spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. Każdy ma udział w 1/2 części w tym lokalu. Na zakup lokalu został zaciągnięty kredyt mieszkaniowy. Stronami tej umowy, oprócz banku jako kredytodawcy, był wnioskodawca i drugi współwłaściciel oraz jego rodzice. W sumie jest 4 kredytobiorców i dłużników osobistych. Zabezpieczeniem kredytu jest hipoteka zwykła i kaucyjna. Podatnik wskazał, że wraz ze współwłaścicielem lokalu zamierza znieść współwłasność tego prawa do lokalu w ten sposób, że wnioskodawca otrzyma na własność prawo do lokalu bez spłaty, ale jednocześnie przejmie całość zobowiązań z umowy kredytowej, tj. stanie się, za zgodą banku, jedynym kredytobiorcą i dłużnikiem osobistym. Współwłaściciel lokalu jest dla wnioskodawcy osobą obcą, należącą zgodnie z ustawą o podatku od spadków i darowizn do III grupy podatkowej.

Podatnik zapytał, w jakiej kwocie wnioskodawca będzie zobowiązany zapłacić podatek od spadków i darowizn od nieodpłatnego zniesienia współwłasności. A także, w jakiej kwocie będzie musiał zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych od umowy darowizny w części dotyczącej przejęcia długów i ciężarów spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu? Interpretacja okazała się niekorzystna dla wnioskodawcy, więc zaskarżył ją do sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie przyznał jednak rację organom podatkowym i oddalił skargę podatnika.

Ponadto WSA wyjaśnił, że nieodpłatne zniesienie współwłasności spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu podlega opodatkowaniu zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 93, poz. 768 z późn. zm.). Obowiązek podatkowy przy nieodpłatnym zniesieniu współwłasności ciąży na nabywcy rzeczy i praw majątkowych i powstaje z chwilą zawarcia umowy, ugody czy też uprawomocnienia się orzeczenia sądu, jeżeli ich skutkiem jest nieodpłatne zniesienie współwłasności.

Sąd przypomniał, że w stosunku do nabycia rzeczy lub praw majątkowych w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności podstawę opodatkowania stanowi wartość rzeczy lub praw majątkowych, w części przekraczającej wartość udziału we współwłasności, który przed jej zniesieniem przysługiwał nabywcy.

Sąd zauważył, że w opisanej sprawie dojdzie do nieodpłatnego zniesienia współwłasności spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Zniesienie współwłasności spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu ma charakter nieodpłatny, bowiem następuje bez wynagrodzenia. W sprawie nie ma miejsca zwolnienie z długu jednego ze współwłaścicieli przez drugiego współwłaściciela. Tak byłoby np., gdyby pomiędzy współwłaścicielami została zawarta umowa pożyczki. Wówczas byłoby to odpłatne zniesienie współwłasności.

Zawarcie umowy kredytu z bankiem przez każdego z dłużników powoduję, że na każdym z osobna ciąży obowiązek zapłaty raty kredytu, jak i całej sumy kredytu. W ocenie WSA skarżący, biorąc kredyt na zakup spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, razem z innymi kredytobiorcami zobowiązał się do spłaty całości tego kredytu. Dlatego też ewentualna zmiana za zgodą banku (wierzyciela) osób zobowiązanych do spłaty kredytu (dłużników) przez zwolnienie przez bank pozostałych dłużników poza skarżącym nie powoduje zmiany jego odpowiedzialności za całą sumę kredytu. Nie powoduje pogorszenia jego sytuacji przez spłatę kredytu w większej wysokości niż istniejącego na skutek zawarcia ww. umowy kredytu. W przypadku nabycia przez niego części współwłasności nie ciąży na skarżącym inny kredyt (w innej wysokości) niż zawarty na skutek umowy kredytowej. Dlatego też kredyt wzięty przez stronę na zakup prawa nie stanowi ciężaru ani długu obciążającego nabywaną część współwłasności.

Opracowała Aleksandra Tarka