Czy osoba na samozatrudnieniu musi zadbać o dokumentację wydatków

doradca podatkowy

@RY1@i02/2010/099/i02.2010.099.086.008b.001.jpg@RY2@

Paweł Małecki, doradca podatkowy

Przez samozatrudnienie rozumiemy sytuację, w której osoba fizyczna posiada status przedsiębiorcy, jednak wykonuje działalność gospodarczą na rzecz niewielkiej grupy kontrahentów (najczęściej jednego), w okolicznościach zbliżonych do tych, jakie występują w ramach stosunku pracy. Aby jednak osoba samozatrudniona uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów podatkowych, nie może wystąpić sytuacja, o której mowa w art. 5b ustawy o PIT. Zgodnie z tym zapisem nie stanowi działalności gospodarczej samozatrudnienie, jeśli spełnione są łącznie następujące warunki:

● odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający,

● są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez zlecającego te czynności,

● wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Jeżeli podatnik zawarł kilka umów, z których tylko część spełnia wskazane warunki, to przychody z tych umów należy wyłączyć ze źródła, jakim jest pozarolnicza działalność gospodarcza, a z pozostałych zostawić w takim źródle. Żadnego znaczenia nie ma to, że podatnik zatrudnia pracowników. Na skutek tego ofiarami takiego przepisu mogą się stać przedsiębiorcy faktycznie wykonujący działalność gospodarczą, ale zawierający umowy spełniające wskazane warunki, np. przedsiębiorcy budowlani pracujący jako podwykonawcy. Przy spełnieniu ustawowych warunków przychody z tego źródła zostaną uznane jako przychody z działalności wykonywanej osobiście. W takiej sytuacji nie będą miały znaczenia koszty udokumentowane. W przypadku przychodów z działalności wykonywanej osobiście na zasadzie umowy zlecenia koszty ustalane są w sposób ryczałtowy w wysokości 20 proc. uzyskanego przychodu. Podatnik może jednak udokumentować rzeczywiste koszty i będą one uwzględnione w rozliczeniu dochodu, jeśli będą one wyższe niż 20-proc. norma wynikająca z ustawy. Przychody te będą opodatkowane na zasadach ogólnych (nie będzie możliwe zastosowanie podatku liniowego). W takiej sytuacji składki na ubezpieczenie społeczne będą naliczane od całej kwoty.

Celem ekonomicznym samozatrudnienia jest jednak uznanie wykonywanego zlecenia za działalność gospodarczą. Wtedy bowiem składki na ubezpieczenie społeczne są naliczane tak jak u przedsiębiorców. W takiej sytuacji należy udokumentować ponoszone koszty. Również gdy samozatrudnienie uznane zostanie za działalność wykonywaną osobiście, udokumentowanie rzeczywistych wydatków może być pomocne. Dokumentami świadczącymi o poniesionych kosztach są z reguły faktury VAT, w szczególności faktury VAT marża, faktury VAT RR, faktury VAT MP, dokumenty celne, rachunki oraz faktury korygujące i noty korygujące. Takimi dokumentami mogą też być inne dowody stwierdzające fakt dokonania operacji gospodarczej zgodnie z jej rzeczywistym przebiegiem i zawierające co najmniej:

a) wiarygodne określenie wystawcy lub wskazanie stron uczestniczących w operacji gospodarczej, której dowód dotyczy,

b) datę wystawienia dowodu oraz datę lub okres dokonania operacji gospodarczej, której dowód dotyczy,

c) przedmiot operacji gospodarczej i jego wartość oraz ilościowe określenie,

d) podpisy osób uprawnionych do prawidłowego udokumentowania operacji gospodarczych

- oznaczone numerem lub w inny sposób umożliwiający powiązanie dowodu z zapisami księgowymi dokonanymi na jego podstawie.

EM

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307z późn. zm.).