Jakie są skutki braku rozliczenia

Wszystkie osoby, które w 2009 roku uzyskały jakikolwiek dochód, muszą wykazać go w rocznym zeznaniu podatkowym. Wszystko dlatego, że zgodnie z ustawą o PIT, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c ustawy o PIT oraz dochodów, od których na podstawie Ordynacji podatkowej zaniechano poboru. Ostatnim dniem na złożenie deklaracji PIT za ubiegły rok był piątek 30 kwietnia 2010 r. Jeśli podatnik nie zrobił tego, to grożą mu sankcje karne skarbowe, gdy tylko urząd skarbowy dowie się o niedopełnieniu obowiązku przez podatnika. Będzie tak np. w sytuacji, gdy podatnik otrzymał od swojego pracodawcy informację PIT-11 o uzyskanych dochodach i pobranych zaliczkach, a podatnik nie złożył zeznania rocznego PIT-37. Informacja PIT-11 trafia zarówno do podatnika, jak i właściwego dla niego urzędu skarbowego. Każdy, kto nie składa w ustawowym terminie deklaracji, może być ukarany karą grzywny.

Art. 9 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307).

Art. 56 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Samo niezłożenie zeznania podatkowego traktowane jest przez przepisy kodeksu karnego skarbowego jako wykroczenie. Za jego popełnienie organ podatkowy może nałożyć na podatnika karę grzywny. Obecnie rozpiętość kary grzywny wynosi od 131,70 zł do 26 340 zł.

Art. 56 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Dla określenia, jaki czyn popełnił podatnik - przestępstwo czy wykroczenie skarbowe - ważne jest to, jaka kwota w związku z zachowaniem podatnika nie wpłynęła do budżetu państwa. Kodeks karny skarbowy posługuje się pojęciem narażenie podatku na uszczuplenie. Podatnik, który składając organowi podatkowemu, innemu uprawnionemu organowi lub płatnikowi deklarację lub oświadczenie, podaje nieprawdę lub zataja prawdę albo nie dopełnia obowiązku zawiadomienia o zmianie objętych nimi danych, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie. Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest małej wartości, sprawca czynu zabronionego podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych. Z kolei gdy kwota podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza ustawowego progu, sprawca czynu zabronionego podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe. Znaczenia pojęcia: podatek narażony na uszczuplenie trzeba poszukać w orzecznictwie sądowym. Przykładowo Sąd Najwyższy w wyroku z 11 lutego 2003 r. (sygn. akt IV KKN 21/00) wyjaśnił, że narażenie na uszczuplenie podatku powinno być rozumiane jako działanie bądź zaniechanie biernego podmiotu stosunku prawno-podatkowego prowadzące do powstania różnicy między należną Skarbowi Państwa bądź jednostce samorządu terytorialnego kwotą podatku a kwotą przypadającą do uiszczenia według zeznania lub zgłoszenia straty. Narażeniem na uszczuplenie podatku jest przede wszystkim niezadeklarowanie należnej kwoty podatku, od którego uiszczenia sprawca się w ten sposób uchylił, ponadto niezgłoszenie właściwemu organowi podatkowemu przedmiotu opodatkowania, niezgłoszenie danych mogących mieć wpływ na ustalenie zobowiązania podatkowego lub jego wysokości albo podanie tych danych niezgodnie z rzeczywistością oraz nierzetelne prowadzenie ksiąg, a także każde inne działanie prowadzące do powstania różnicy między należną kwotą a tą, która została wykazana w zeznaniu podatkowym.

Art. 54 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Przestępstwem skarbowym będzie sytuacja, gdy podatnik, uchylając się od opodatkowania, nie ujawnia właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie składa deklaracji, przez co naraża podatek na uszczuplenie. W takim przypadku osoba popełniająca taki czyn podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie. Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest małej wartości, sprawca czynu zabronionego podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych. Rozpiętość stawki dziennej obecnie wynosi od 43,90 zł do 17 560 zł. Gdy kwota podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza ustawowego progu, sprawca czynu zabronionego podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

Art. 54 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Przypomnijmy, że podatnik, któremu z rocznego rozliczenia PIT wyjdzie dopłata podatku, musi wpłacić ją do właściwego urzędu skarbowego najpóźniej 30 kwietnia (w rozliczeniu za 2009 rok był to 30 kwietnia 2010 r.). Wpłaty można dokonać w kasie urzędu lub bezpośrednio na konto. Trzeba tylko pamiętać, aby wpłata była dokonana na właściwe konto. W naszym przypadku będzie to rachunek dla wpłat podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT). Co do działania uporczywego, przepisy kodeksu karnego skarbowego przewidują, że podatnik, który uporczywie nie wpłaca w terminie podatku, podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe (rozpiętość kary grzywny za wykroczenie skarbowe wynosi od 131,70 zł do 26 340 zł). Sąd może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli przed wszczęciem postępowania w sprawie o wykroczenie skarbowe wpłacono w całości należny podatek na rzecz właściwego organu. Jednorazowego braku wpłaty podatku wynikającego z rocznego rozliczenia PIT organ podatkowy nie potraktuje jako działania uporczywego, za które należy podatnika ukarać. Jednak gdy taka sytuacja będzie zdarzała się każdego roku, podatnik będzie musiał liczyć się z konsekwencjami.

Art. 57 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Podatnik, który nie złożył zeznania podatkowego i nie wpłacił należnego podatku, może uniknąć kary. Wystarczy, że w urzędzie skarbowym złoży czynny żal, czyli pismo, w którym przyzna się do popełnionego czynu. Zgodnie z kodeksem karnym skarbowym nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu. Zasadę tę stosuje się wtedy, gdy w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ postępowania przygotowawczego uiszczono w całości wymagalną należność publiczno-prawną uszczuploną popełnionym czynem zabronionym. Jeżeli czyn zabroniony nie polega na uszczupleniu tej należności, a orzeczenie przepadku przedmiotów jest obowiązkowe, sprawca powinien złożyć te przedmioty. Natomiast, gdyby nie miał możliwości ich złożenia - uiścić ich równowartość pieniężną. Czynny żal powinien być złożony na piśmie albo przekazany ustnie do protokołu. Trzeba jednak pamiętać, że czynny żal nie zawsze będzie można złożyć. Zawiadomienie będzie bezskuteczne, jeżeli zostało złożone: w czasie kiedy organ ścigania miał już wyraźnie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego; po rozpoczęciu przez organ ścigania czynności służbowej, w szczególności przeszukania, czynności sprawdzającej lub kontroli zmierzającej do ujawnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, chyba że czynność ta nie dostarczyła podstaw do wszczęcia postępowania o ten czyn zabroniony.

Art. 16 ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl