Jak rozliczyć ulgę prorodzinną po orzeczeniu rozwodu małżonków

doradca podatkowy w MDDP

@RY1@i02/2010/070/i02.2010.070.086.0009.001.jpg@RY2@

Anna Misiak, doradca podatkowy w MDDP

Podatnicy mają prawo, pod pewnymi warunkami, skorzystać z dodatkowej ulgi od podatku dochodowego na każde małoletnie dziecko. Od 1 stycznia 2009 r. z ulgi prorodzinnej może skorzystać podatnik, który w trakcie roku podatkowego: wykonywał władzę rodzicielską albo pełnił funkcję opiekuna prawnego (jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało), bądź sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.

Zatem prawo do odliczenia ulgi mają oboje rodzice, pod warunkiem że wykonywali władzę rodzicielską. Przepisy nie przewidują specjalnych zasad rozliczania ulgi dla rodziców będących po rozwodzie lub separacji, jak to miało miejsce przed zmianą przepisów. Dla przypomnienia, do końca 2008 roku w przypadku rodziców, w stosunku do których orzeczono rozwód lub separację, odliczenie przysługiwało jednemu z rodziców, temu, u którego faktycznie dziecko zamieszkiwało. Jeżeli przez część roku podatkowego dziecko faktycznie zamieszkiwało u każdego z rodziców, odliczenie przysługiwało każdemu z nich, przy czym istotna była liczba miesięcy pobytu dziecka u danego rodzica. Aktualnie przepisy nie przewidują takiego warunku, a prawo do ulgi wiążą z wykonywaniem władzy rodzicielskiej. Przepisy nie nakładają dodatkowych warunków na rodziców po rozwodzie lub w separacji czy też niepozostających w związku małżeńskim. Istotne jest, czy po rozwodzie władza rodzicielska danego rodzica nie została wyłączona lub zawieszona.

Zgodnie z generalną zasadą odliczenie dotyczy łącznie obojga rodziców wykonujących władzę rodzicielską. Rodzice mogą dokonać odliczenia kwoty ulgi w równych częściach lub w dowolnej proporcji ustalonej przez nich samych.

Biorąc pod uwagę sytuację podatników, z których żaden nie został w wyniku rozwodu pozbawiony władzy rodzicielskiej, co więcej - oboje czynnie biorą udział w wychowaniu dziecka, każdemu z nich będzie przysługiwało prawo do ulgi. Ulgę mogą odliczyć w równych częściach lub w dowolnej proporcji. Najlepiej byłoby, aby podatnicy porozumieli się między sobą co do wysokości kwoty odliczenia, tak aby nie powodować sytuacji, w której odliczenie dokonane przez każdego z nich w sumie przekroczy łączną kwotę ulgi przysługującą na dany rok. Rodzice wykonujący wspólnie władzę rodzicielską mogą przyjąć dla siebie zasadę, że jeden odliczy ulgę za miesiące, kiedy dziecko było pod jego faktyczną opieką, a drugi odliczy ulgę za pozostałe miesiące, np. miesiące wakacji. Przepisy wyraźnie wskazują, że ulga może być odliczona w dowolnej proporcji wskazanej przez rodziców.

Na żądanie organów podatkowych lub organów kontroli skarbowej, podatnik jest obowiązany przedstawić zaświadczenia, oświadczenia oraz inne dowody niezbędne do ustalenia prawa do odliczenia, w szczególności: odpis aktu urodzenia dziecka, zaświadczenie sądu rodzinnego o ustaleniu opiekuna prawnego dziecka, odpis orzeczenia sądu o ustaleniu rodziny zastępczej lub umowę zawartą między rodziną zastępczą a starostą, zaświadczenie o uczęszczaniu pełnoletniego dziecka do szkoły. Dokumenty wymienione powyżej mają charakter przykładowy, wobec czego podatnik może być poproszony, aby także w inny sposób udowodnić, że spełnił warunki do skorzystania z ulgi. W przypadku podatników będących po rozwodzie fiskus może sprawdzić, czy zakres ich władzy rodzicielskiej nie został w żaden sposób wyłączony i na tej podstawie sprawdzać prawo podatnika do ulgi.

(MGM)