Kiedy fiskus może kwestionować wspólne opodatkowanie

Czy ryczałt pozbawia wspólnego rozliczenia

Urząd ma rację. W tym przypadku odwołanie nic nie da, a narazi na dodatkowe koszty. Dla możliwości preferencyjnego zastosowania sposobu opodatkowania małżonków bez znaczenia pozostaje okoliczność, że podatnik nie osiągnął przychodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej opodatkowanej w formie zryczałtowanej. Okoliczność ta miała istotne znaczenie w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r. Przed tym dniem możliwość wspólnego rozliczenia się małżonków była wykluczona w sytuacji, jeżeli chociażby jeden z małżonków uzyskał dochody (przychody) opodatkowane na zasadach określonych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Fakt prowadzenia działalności gospodarczej opodatkowanej w formie zryczałtowanej nie stanowił zatem przesłanki wyłączającej możliwość zastosowania preferencyjnego sposobu opodatkowania małżonków; przesłankę taką stanowiło uzyskanie przychodów z tej działalności. Tym samym, jeżeli podatnik nie uzyskał przychodów z działalności gospodarczej opodatkowanej w formie zryczałtowanej, miał prawo do rozliczenia się z dochodów osiągniętych w roku podatkowym wspólnie z małżonkiem.

W efekcie zmiany dokonanej ustawą z 27 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 141, poz. 1182) od 1 stycznia 2003 r. nieuzyskanie w roku podatkowym przychodów z działalności, dla której podatnik wybrał opodatkowanie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych lub kartą podatkową, nie uprawnia do wspólnego rozliczenia się z małżonkiem. Taki stan trwa do chwili obecnej. Oznacza to, że już sam fakt zgłoszenia, że chce się być opodatkowanym ryczałtem, pozbawia prawa do wspólnego rozliczenia z małżonkiem. Stan taki trwa aż do momentu likwidacji działalności opodatkowanej ryczałtem lub też zmiany formy opodatkowania z ryczałtu na zasady ogólne.

Podstawa prawna

Art. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Art. 9 ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 144, poz. 930 z późn. zm.).

Czy urząd może żądać od małżonków aktu ślubu

Urząd ma do tego prawo. Wynika to bezpośrednio z przepisów, które określają warunki, po spełnieniu których możliwe jest korzystanie z takiej preferencji podatkowej, jaką jest wspólne opodatkowanie małżonków. Przeszkodą do wspólnego rozliczenia będzie m.in. krótki staż małżeński. Zgodnie z przepisami małżeństwo musi trwać przez cały rok podatkowy. To samo dotyczy wspólności majątkowej, która musi istnieć między małżonkami cały rok. Dlatego, przy pierwszym wspólnym rozliczeniu, żądanie przedstawienia aktu ślubu po to, by stwierdzić, czy małżeństwo trwało przez cały rok, wydaje się dość oczywiste i w pełni uzasadnione.

W Polsce rok podatkowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Młode małżeństwa często zapominają o tym fakcie i już w pierwszym roku po ślubie chcą rozliczać się wspólnie. W większości przypadków jest to jednak wykluczone. Wystarczy, że ślub odbył się np. 2 stycznia 2009 r., żeby trzeba było czekać ze skorzystaniem z preferencji do kolejnego roku podatkowego, czyli do rozliczenia za 2010 rok. Organy podatkowe w każdej chwili mogą sprawdzić długość małżeńskiego stażu. I jeżeli okaże się, że nie trwało ono cały rok, a co za tym idzie podatnicy nie mieli prawa do wspólnego opodatkowania, nie tylko trzeba będzie rozliczyć dochody oddzielnie i zapłacić odsetki, ale niewykluczone są też sankcje karne skarbowe za naruszenie obowiązków podatkowych.

Podstawa prawna

Art. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Art. 180, art. 272, art. 274a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Czy trzeba złożyć oświadczenia o intercyzie

Organ podatkowy może żądać takiego oświadczenia. Odpowiadając na pierwszą część pytania, trzeba stwierdzić, że w tym przypadku małżonkowie nie będą mogli złożyć jednego zeznania podatkowego. Warunkiem skorzystania z tego preferencyjnego opodatkowania jest łączne spełnienie wszystkich określonych przepisami warunków, a mianowicie małżonkowie powinni: mieć miejsce zamieszkania w Polsce; podlegać obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy); być małżeństwem ze wspólnością majątkową przez cały rok podatkowy; złożyć wniosek o taki sposób opodatkowania wyrażony we wspólnym zeznaniu rocznym.

Możliwość łącznego opodatkowania małżonków została uzależniona od spełnienia ściśle określonych warunków, a jednym z nich jest pozostawanie małżonków we wspólności majątkowej. Wyłączenie bądź ustanie wspólności ustawowej uniemożliwia łączne opodatkowanie dochodów.

Jeśli chodzi o drugie pytanie, to urząd oczywiście może żądać takiego oświadczenia i to pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Wolno nam co prawda odmówić, ale tylko wtedy, gdyby treść oświadczenia mogła narazić nas na odpowiedzialność karną, co w przypadku intercyzy trudno sobie raczej wyobrazić.

Podstawa prawna

Art. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Art. 272, art. 274a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Czy separacja pozbawi wspólnego zeznania

Zdecydowanie miał do tego prawo. Aby skorzystać z preferencyjnego opodatkowania, jakim jest wspólne rozliczenie, małżonkowie powinni: mieć miejsce zamieszkania w Polsce, podlegać nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, być małżeństwem ze wspólnością majątkową przez cały rok podatkowy, złożyć wniosek o taki sposób opodatkowania wyrażony we wspólnym zeznaniu rocznym.

Wyłączenie bądź ustanie wspólności ustawowej w roku podatkowym uniemożliwia łączne opodatkowanie dochodów. Biorąc pod uwagę, że w omawianym przykładzie przez część roku małżonkowie pozostawali w separacji (rozdzielności majątkowej), to podatniczka nie ma prawa do rozliczenia swoich dochodów za ten rok wspólnie z mężem. Trzeba pamiętać, że orzeczenie separacji znosi wspólność majątkową małżeńską. Przywraca ja dopiero zniesienie separacji.

Podstawa prawna

Art. 6 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Art. 272, art. 274a ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl