Czy po śmierci małżonka można złożyć wspólny PIT

Wniosek o łączne opodatkowanie dochodów małżonków, między którymi istniała w roku podatkowym wspólność majątkowa, może być także złożony przez podatnika, który: zawarł związek małżeński przed rozpoczęciem roku podatkowego, a jego małżonek zmarł w trakcie roku podatkowego; pozostawał w związku małżeńskim przez cały rok, a jego małżonek zmarł po upływie roku podatkowego przed złożeniem zeznania podatkowego.

Zatem podatnik będzie mógł złożyć wspólny PIT ze zmarłą żoną.

Art. 6a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Ustawodawca wyraźnie określił warunki, jakie należy spełnić, by skorzystać ze wspólnego rozliczenia. Z wnioskiem o wspólne opodatkowanie dochodów mogą wystąpić małżonkowie, jeżeli: oboje podlegają nieograniczonemu obowiązku podatkowemu, przez cały rok podatkowy pozostają w związku małżeńskim, przez cały rok podatkowy istnieje między nimi wspólność majątkowa, małżeńska, żaden z małżonków nie prowadzi działalności gospodarczej opodatkowanej zryczałtowanym podatkiem dochodowym lub podatkiem liniowym ani nie mają do niego zastosowania postanowienia ustawy o podatku tonażowym. W przypadku określonym w pytaniu (tzn. śmierci jednego z małżonków w trakcie roku) nie musi być z oczywistych względów brany pod uwagę warunek wspólności małżeńskiej przez cały rok oraz trwania małżeństwa przez cały rok.

Art. 6 oraz art. 6a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Podatnik nie musi informować urzędu skarbowego w oddzielnym piśmie lub dołączając akt zgonu małżonka zawiadamiać o jego śmierci. Podatnik zaznacza w rocznym PIT odpowiedni kwadrat: rozliczenie ze zmarłym małżonkiem. To wystarczająca informacja dla urzędu skarbowego.

Art. 6 oraz art. 6a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Małżonkowie na wniosek wyrażony we wspólnym zeznaniu rocznym, opodatkowani łącznie od sumy swoich dochodów po uprzednim odliczeniu ulg podatkowych, obliczają podatek na imię obojga małżonków w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy łącznych dochodów małżonków, z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany. W tym jednak przypadku, gdy jeden z małżonków zmarł przed końcem roku (tzn. zaznaczenie w PIT, że rozliczamy się ze zmarłym małżonkiem) nie ma obowiązku wypełniania danych adresowych zmarłego małżonka.

Art. 6 oraz art. 6a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r, nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Preferencyjny sposób opodatkowania małżonków nie ma zastosowania do podatników, którzy wniosek, wyrażony w zeznaniu podatkowym złożą po terminie, czyli po 30 kwietnia następnego roku, za który dokonywane jest rozliczenie.

Podatnicy są zobowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym, w terminie do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym.

W konsekwencji możliwość skorzystania z uprzywilejowanej formy opodatkowania dochodów małżonków została z woli ustawodawcy w sposób wyraźny uzależniona od spełnienia ściśle określonych warunków. I tak, m.in. wniosek o zastosowanie tej formy należy złożyć w określony sposób, tj. w rocznym zeznaniu podatkowym (zawierającym stosowne oświadczenie w tej materii) i w określonym terminie, tj. do 30 kwietnia roku następującego po danym roku podatkowym. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przewiduje możliwości złożenia tego wniosku ani w inny sposób, ani też w innym czasie. Przeciwnie, wprost uniemożliwia złożenie wniosku o preferencyjne rozliczenie po upływie terminu do złożenia zeznania.

W prawie podatkowym występują dwa zasadnicze rodzaje terminów: terminy prawa procesowego (tj. terminy, które regulują sytuację prawną organu podatkowego oraz stron postępowania od chwili wszczęcia postępowania do jego zakończenia) oraz terminy prawa materialnego (tj. takie, przez które należy rozumieć okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw i obowiązków podmiotu w ramach podatkowoprawnego stosunku materialnego). Terminy prawa procesowego podlegają przywróceniu w przeciwieństwie do terminów prawa materialnego, które przywróceniu nie podlegają.

Termin do złożenia wniosku o zastosowanie preferencyjnej formy opodatkowania dochodów - rozliczenie małżeńskie - jest terminem materialnoprawnym i nie podlega przywróceniu. Oznacza to, że po jego upływie podatnik traci prawo do skorzystania z tego uprawnienia.

Termin do złożenia wniosku o zastosowanie opodatkowania dochodów uzyskanych za dany rok podatkowy w sposób przewidziany dla małżonków jest terminem prawa materialnego (niepodlegającym przywróceniu) w związku z tym po jego upływie podatnik nie może skorzystać z preferencyjnej formy opodatkowania przewidzianej dla małżonków.

Nie można więc uznać, że choroba stanowi okoliczność mającą wpływ na przywrócenie terminu do wspólnego rozliczenia małżonków.

Art. 6 oraz art. 45 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Łączne opodatkowanie małżonków nie ma zastosowania w sytuacji, gdy chociażby do jednego z małżonków mają zastosowanie przepisy o liniowym PIT, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym lub ustawy o podatku tonażowym.

Jeśli mąż podatniczki płacił ryczałt z tytułu prowadzenia firmy, podatniczka nie będzie mogła złożyć rocznego zeznania PIT wraz ze zmarłym mężem.

Art. 6 oraz art. 6a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

ewa.matyszewska@infor.pl