Czy zaliczki na podatek pomniejszyć o składki

Art. 30c stanowi w ust. 2, że dochód ten podatnicy mogą pomniejszyć o składki na ubezpieczenia społeczne. Podatnik pomniejszył więc swój dochód o 6738,91 zł, bo tyle wyniosły składki w roku 2009 dla prowadzących działalność gospodarczą. Wyliczył zaliczkę i wpłacił ją 21 lutego. Po 40 dniach dostał z urzędu skarbowego ponaglenie wzywające do zapłaty jeszcze 102 zł (bo tyle, jak widać, wynosi 19 proc. od 1/12 sumy składek). Podatnik otrzymał również wyjaśnienie, że urząd potrzebuje jedynie kwotę dochodu wynikającą z pola 86 zeznania PIT-36, a nie z pola 143, tj. po odjęciu składek, chociaż to on jest podstawą do obliczania podatku. Czy urząd ma rację? Jak należy liczyć zaliczki?

W tym roku podatnik przeszedł na podatek liniowy, ale wysokość składek nie będzie niższa niż w roku 2009. Czy zaliczki w przypadku podatku liniowego należy liczyć od przychodu pomniejszonego o ubezpieczenia społeczne?

O wyjaśnienie zasad rozliczania zaliczek poprosiliśmy Izbę Skarbową w Łodzi, a o odpowiedź Iwonę Młynarczyk, konsultantkę w Kancelarii Paczuski & Taudul.

Wysokość zaliczek na podatek dochodowy jest, co do zasady, zmienna, gdyż ustalana jest od bieżącego dochodu. Jednak podatnicy osiągający dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej mogą odprowadzać zaliczki na podatek dochodowy w stałej wysokości (niezależnej od dochodu powstającego na bieżąco w roku podatkowym), korzystając z uproszczonej formy jej wpłacania. Warunkiem skorzystania z uproszczonych zaliczek jest zawiadomienie w formie pisemnej właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wyborze takiego rozwiązania w terminie do 20 lutego danego roku podatkowego (jeśli podatnik nie złoży stosownego oświadczenia o rezygnacji, zawiadomienie to dotyczy również lat następnych). Podatnik zobowiązany jest stosować uproszczoną formę zaliczek przez cały rok podatkowy, wpłacać zaliczki do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni (zaliczkę za grudzień - w wysokości należnej za listopad - do 20 grudnia) i dokonać rozliczenia podatku za rok podatkowy.

Podstawę obliczenia uproszczonej zaliczki stanowi dochód z działalności gospodarczej wykazany w zeznaniu rocznym złożonym w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy albo w roku podatkowym poprzedzającym dany rok podatkowy o dwa lata. W praktyce oznacza to, że np. w celu obliczenia zaliczek za 2011 rok pod uwagę należy wziąć wysokość dochodu za rok 2009 lub 2008, przy czym najpierw należy uwzględnić dochód z zeznania złożonego w roku poprzedzającym. Jeżeli dochód nie wystąpił albo został wykazany w wysokości niepowodującej obowiązku zapłaty podatku, to za podstawę obliczenia zaliczki należy wziąć dochód z zeznania złożonego w roku poprzedzającym dany rok podatkowy o dwa lata. Z tego względu zaliczek w uproszczonej formie nie mogą opłacać podatnicy podejmujący się po raz pierwszy prowadzenia działalności gospodarczej w roku podatkowym albo w roku poprzednim (musi po prostu istnieć zeznanie, na podstawie którego da się ustalić podatek od dochodów z działalności gospodarczej).

Zaliczkę oblicza się w wysokości 1/12 kwoty obliczonej od tego dochodu z zastosowaniem skali podatkowej obowiązującej w danym roku podatkowym (u opodatkowanych na zasadach ogólnych) lub stawki 19 proc. (u opodatkowanych podatkiem liniowym). Kwotę zaliczki podatnik ma prawo pomniejszyć o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne (przepisy nie przewidują przy ustalaniu wysokości zaliczki możliwości uwzględnienia innych odliczeń). Na przykład: jeśli w zeznaniu PIT-36 za 2009 r. złożonym w 2010 r. dochód z działalności gospodarczej wyniósł 50 tys. zł, to zaliczka w uproszczonej formie ustalona przy zastosowaniu skali podatkowej wyniesie 703,66 zł [50 000 zł x 18 proc. - 556,02 zł/12].

@RY1@i02/2011/060/i02.2011.060.086.015a.001.jpg@RY2@

Iwona Młynarczyk, konsultant w Kancelarii Paczuski & Taudul

Wychodząc naprzeciw postulatom podatników, ustawodawca wprowadził w art. 44 ust. 6b ustawy o PIT alternatywny, uproszczony system ustalania wysokości należnych zaliczek. System ten zakłada możliwość uiszczania zaliczki przez cały rok w stałej wysokości, ustalonej na podstawie dochodu osiągniętego w latach poprzednich. Co istotne, do skorzystania z uproszczonej formy uiszczania zaliczek uprawnieni są zarówno podatnicy rozliczający dochody według skali podatkowej (18 lub 32 proc.), jak i ci, którzy zdecydowali się na opodatkowanie według stawki liniowej (19 proc.).

Zgodnie z art. 44 ust. 6b ustawy o PIT podatnicy uzyskujący dochody z działalności gospodarczej mogą wpłacać zaliczki miesięczne w wysokości 1/12 kwoty podatku, jaki byłby należny według skali podatkowej (lub odpowiednio stawki liniowej) obowiązującej w danym roku podatkowym od dochodu wykazanego w zeznaniu rocznym dotyczącym okresu sprzed dwóch lub ewentualnie sprzed trzech lat. Przy tym za podstawę kalkulacji zaliczki można przyjąć dochód osiągnięty trzy lata wcześniej tylko wtedy, gdy w zeznaniu dotyczącym okresu sprzed dwóch lat dochód nie wystąpił w ogóle lub wykazany dochód nie przekroczył kwoty powodującej obowiązek zapłaty podatku.

Odnosząc się do pytania czytelnika, warto zauważyć, że w dyspozycji art. 44 ust. 6b ustawy o PIT wskazano wprost, że podstawą kalkulacji zaliczek jest dochód. Zgodnie z definicją zawartą w art. 9 ust. 2 ustawy o PIT przez pojęcie dochodu ze źródła przychodów należy rozumieć osiągniętą w roku podatkowym nadwyżkę przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania. Należy zauważyć, że art. 30c ust. 2 ustawy o PIT, na który powołuje się czytelnik, nie modyfikuje zasady ustalania dochodu określonej w art. 9 ust. 2 tej ustawy. Przepis ten wskazuje jedynie, że dochód określony m.in. zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy może zostać pomniejszony o wymienione w nim składki na ubezpieczenie społeczne. Powyższe oznacza, że składki te podlegają wprawdzie odliczeniu od dochodu, nie stanowią jednak kosztu uzyskania przychodów. Tym samym możliwość ich potrącenia musiałaby zostać wyraźnie przewidziana w przepisach regulujących uproszczone zaliczki. Brak takiej regulacji powoduje, że w obecnym stanie prawnym przy kalkulacji wysokości zaliczki nie jest możliwe uwzględnianie zapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne. Warto jednak pamiętać, że zaliczkę ustaloną w sposób opisany powyżej można każdorazowo pomniejszyć o zapłaconą w danym miesiącu składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

Dodatkowe warunki skorzystania z uproszczonej formy regulowania zaliczek zostały określone w art. 44 ust. 6c ustawy o PIT. Przepis ten wprowadza m.in. wymóg, by podatnik, który wybrał uproszczoną formę wpłacania zaliczek, do końca lutego roku podatkowego zawiadomił o wyborze tej formy właściwego naczelnika urzędu skarbowego. Złożenie takiego zawiadomienia jest równoznaczne z przyjęciem na siebie obowiązku uiszczania uproszczonej formy uiszczania zaliczek przez cały rok podatkowy. Co istotne, oświadczenie złożone w danym roku jest skuteczne w następnych latach podatkowych. Oznacza to, że w przypadku gdy podatnik dokonał wyboru uproszczonej formy wpłacania zaliczek i w terminie do 20 lutego kolejnego roku podatkowego nie złożył oświadczenia o rezygnacji z tej formy wpłacania zaliczek, obowiązany jest nadal opłacać zaliczki na podatek dochodowy w formie uproszczonej (por. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 1 października 2008 r., nr ITPB1/415-399/08/DP).

Art. 44 ust. 6b - 6i ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Oprac. Łukasz Zalewski