Jak rozliczać podatek przy ustanawianiu służebności przesyłu

Czy przy gruntach rolnych jest zwolnienie

@RY1@i02/2012/220/i02.2012.220.18300150e.811.jpg@RY2@

Wolne od podatku są odszkodowania wypłacone na podstawie wyroków sądowych i zawartych umów (ugód) posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Dotyczy to odszkodowań z tytułu: ustanowienia służebności gruntowej, rekultywacji gruntów, szkód powstałych w uprawach rolnych i drzewostanie w wyniku prowadzenia na tych gruntach przez uprawnione podmioty, inwestycji dotyczących budowy infrastruktury przesyłowej ropy naftowej i produktów rafinacji ropy naftowej oraz budowy urządzeń infrastruktury technicznej, o których mowa w art. 143 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Chodzi tu więc o: budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych.

Zwolnieniu podlegają więc tylko odszkodowania wypłacone z tytułu ustanowienia służebności gruntowej, rekultywacji gruntów oraz szkód poniesionych w uprawach rolnych i drzewostanie. Oznacza to, że otrzymane przez podatnika odszkodowanie za szkody w uprawach rolnych podczas realizacji inwestycji polegającej na budowie urządzenia elektroenergetycznego jest zwolnione z PIT.

Opodatkowaniu - jako przychód z innych źródeł - będzie podlegało natomiast jednorazowe wynagrodzenie otrzymane za ustanowienie służebności przesyłu.

Podstawa prawna

Art. 21 ust. 1 pkt 20 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Art. 143 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.).

Czy odszkodowanie może być zwolnione

@RY1@i02/2012/220/i02.2012.220.18300150e.812.jpg@RY2@

W opisanej sytuacji wydana została decyzja, o której mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem starosta może ograniczyć decyzją sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości m.in. ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń do dystrybucji pary, gazów, płynów, jeżeli właściciel nie wyraża na to zgody. Jest to rodzaj wywłaszczenia przez ograniczenie korzystania z nieruchomości w związku z realizacją inwestycji celu publicznego.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych zwalnia z tego podatku przychody uzyskane z tytułu odszkodowania wypłaconego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomości lub z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości na cele uzasadniające jej wywłaszczenie oraz z tytułu sprzedaży nieruchomości w związku z realizacją przez nabywcę prawa pierwokupu, stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami.

Ponieważ otrzymane przez podatnika odszkodowanie wypłacone zostało na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, powinno ono korzystać ze zwolnienia z podatku.

Podstawa prawna

Art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Czy wynagrodzenie za służebność podlega PIT

@RY1@i02/2012/220/i02.2012.220.18300150e.813.jpg@RY2@

Wypłata jednorazowego wynagrodzenia właścicielowi gruntu w związku ustanowieniem służebności przesyłu traktowana jest przez organy podatkowe jako przychód podlegający opodatkowaniu. Otrzymana kwota wynagrodzenia - jako przychód z innych źródeł - podlega opodatkowaniu według skali podatkowej i powinna zostać wykazana w zeznaniu podatkowym o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za rok podatkowy, w którym uzyskano wynagrodzenie.

Organy podatkowe w wydawanych interpretacjach stoją na stanowisku, że służebność przesyłu stanowi odrębny od służebności gruntowej i służebności osobistej rodzaj służebności. Z tego względu przy jej ustanawianiu urzędnicy odmawiają prawa do zwolnienia z PIT regulowanego w art. 21 ust. 1 pkt 120 ustawy o PIT. Dotyczy ono odszkodowań wypłacanych z tytułu m.in. ustanowienia służebności gruntowej, przy czym przysługuje wyłącznie posiadaczom gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Organy podatkowe kwestionują zwolnienie, mimo że zgodnie z art. 305⁴ Kodeksu cywilnego, do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych.

Z organami podatkowymi nie zawsze zgadzają się sądy administracyjne. NSA w wyroku z 29 września 2011 r. (sygn. akt II FSK 654/10) uznał, że zwolnienie podatkowe powinno mieć zastosowanie, gdyż służebność przesyłu jest rodzajem (odmianą) służebności gruntowej.

Nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej, prawem polegającym na tym, że może on korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu). Obciążenie nieruchomości w wyniku ustanowienia takiej służebności, dla właściciela nieruchomości zwykle oznacza ograniczenia w korzystaniu z tej nieruchomości. Z reguły więc służebność przesyłu jest ustanawiana na rzecz przedsiębiorcy za odpowiednim wynagrodzeniem należnym od niego właścicielowi nieruchomości obciążonej. Zgodnie z art. 305² ust. 1 kodeksu cywilnego, jeżeli właściciel nieruchomości odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna dla właściwego korzystania z urządzeń, przedsiębiorca może żądać jej ustanowienia za odpowiednim wynagrodzeniem. Także, jeżeli przedsiębiorca odmawia zawarcia umowy o ustanowienie służebności przesyłu, a jest ona konieczna do korzystania z urządzeń, to właściciel nieruchomości może żądać odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności przesyłu.

Podstawa prawna

Art. 27 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Art. 305¹ i 305² ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy wynagrodzenie to koszt uzyskania przychodu

@RY1@i02/2012/220/i02.2012.220.18300150e.814.jpg@RY2@

Poniesione wydatki związane z ustanowieniem służebności przesyłu oraz wydatki z tytułu jednorazowego wynagrodzenia i poniesionych opłat są powiązane z prowadzoną działalnością - realizacją inwestycji. Wydatki związane z ustanowieniem służebności przesyłu, tj. jednorazowe wynagrodzenie, opłaty notarialne, administracyjne, skarbowe, sądowe, należy kwalifikować do kosztów uzyskania przychodów jako koszty inne niż bezpośrednio związane z uzyskiwanymi przychodami (koszty pośrednie). Poniesienie przez spółkę kosztów jest bowiem związane z możliwością korzystania z nieruchomości osób trzecich, w zakresie niezbędnym do zapewnienia właściwego funkcjonowania urządzeń przesyłowych, a zatem koszty te są związane w sposób ogólny (pośredni) z przychodami z tej działalności. Tego rodzaju koszty są potrącalne w dacie ich poniesienia. Zasadą jest, że za dzień poniesienia kosztu uważa się dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku).

Możliwość zaliczania takich wydatków do kosztów pośrednich potwierdził m.in. dyrektor izby skarbowej Łodzi w interpretacji z 12 czerwca 2012 r. (sygn. IPTPB3/423-118/12-2/PM).

Podstawa prawna

Na mocy art. 15 ust. 4d ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r., poz. 361 z późn. zm.).

Czy przedsiębiorca wystawi właścicielowi PIT-8C

@RY1@i02/2012/220/i02.2012.220.18300150e.815.jpg@RY2@

Wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu wypłacane właścicielom nieruchomości organy podatkowe traktują jako przychód z innych źródeł. Oznacza to, że przedsiębiorca jest obowiązany sporządzić informację o wysokości przychodów uzyskanych przez właścicieli gruntów.

Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń z innych źródeł, od których nie muszą pobierać zaliczek na podatek, mają obowiązek sporządzić informację PIT-8C o wysokości przychodów. W terminie do końca lutego następnego roku podatkowego przekazują ją podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika.

Podstawa prawna

Art. 42a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.).

Magdalena Majkowska

magdalena.majkowska@infor.pl