Jak jest opodatkowana sprzedaż akcji po ślubie

ODPOWIEDZI UDZIELAJĄ

Dochodem z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub udziałów w spółkach z o.o. jest nadwyżka przychodu nad kosztami jego uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym. Dochód ten opodatkowany jest 19-proc. stawką podatku i nie łączy się go z pozostałymi dochodami w danym roku podatkowym.

Przychód z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub udziałów w spółkach z o.o. powstaje w momencie przeniesienia na kupującego własności papierów wartościowych (udziałów), przy czym przychodem są kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane. Przychód w roku podatkowym stanowi sumę przychodów z poszczególnych transakcji. Jeżeli uzyskujemy przychody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych na terytorium Polski za pośrednictwem np. biura maklerskiego, to podmiot ten jest zobowiązany w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym przesłać nam informację PIT-8C, zawierającą sumę przychodów uzyskanych przez nas za jego pośrednictwem.

Koszty uzyskania przychodu określa się na dzień uzyskania przychodu, co oznacza, że poniesione wydatki są kosztem uzyskania przychodu dopiero w momencie zbycia tych papierów (udziałów).

Kosztami uzyskania przychodu zbycia udziałów są wydatki na ich nabycie. Do kosztów w szczególności zaliczyć można: wydatki związane z obsługą rachunku przez biuro maklerskie (np. prowizje zapłacone przy kupnie i sprzedaży papierów wartościowych, opłaty związane z prowadzeniem lub założeniem rachunku inwestycyjnego, transferu papierów wartościowych), wydatki związane z zakupem papierów wartościowych bez pośrednictwa biura maklerskiego lub udziałów (np. opłaty notarialne), a także zapłacone odsetki i prowizje od kredytów na zakup papierów wartościowych lub udziałów, przypadające proporcjonalnie na tę część kredytu, za którą faktycznie nabyto papiery wartościowe lub udziały.

Osobą zobowiązaną do złożenia zeznania (PIT-38) jest formalny właściciel lub właściciele rachunku maklerskiego lub zbywanych akcji (gdy nie są one przedmiotem obrotu giełdowego).

W przedstawionym stanie faktycznym zbywane akcje nie stanowią majątku dorobkowego małżonków, tak więc wyłącznym ich właścicielem (jeśli nie rozszerzył małżeńskiej wspólności majątkowej na ten składnik swojego majątku) pozostał mąż, który zobowiązany jest do zapłaty podatku i złożenia zeznania podatkowego.

@RY1@i02/2013/125/i02.2013.125.071000800.101.gif@RY2@

Ewelina Solipiwko radca prawny w kancelarii prawnej Krause Legal w Warszawie

Akcje nabyte przed zawarciem związku małżeńskiego należą do majątku osobistego nabywcy także po zawarciu przez niego małżeństwa, ponieważ do majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej (art. 33 pkt 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, dalej: k.r.o.).

W przypadku zbycia akcji stanowiących majątek odrębny jednego z małżonków w trakcie trwania małżeństwa środki uzyskane z tytułu sprzedaży także trafią do tego majątku. Majątek osobisty małżonka zasilą również przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki jego majątku osobistego (art. 33 pkt 10 k.r.o.). Podobnie stanie się w przypadku nabycia przez małżonka sprzedającego akcje kolejnych papierów wartościowych za pieniądze uzyskane ze sprzedaży akcji. Jeżeli zatem jeden z małżonków nabył akcje przed zawarciem związku małżeńskiego, stanowią one jego majątek osobisty. W razie sprzedaży akcji należących do majątku osobistego uzyskane ze sprzedaży środki wejdą do tego majątku. Analogiczne skutki prawne ma objęcie lub nabycie akcji przez jednego z małżonków w trakcie trwania małżeństwa za środki z jego majątku osobistego, takie jak oszczędności zgromadzone przed zawarciem małżeństwa lub pochodzące ze spadku lub darowizny.

Należy zwrócić uwagę, że korzyść uzyskana w następstwie sprzedaży składnika majątku odrębnego, będąca różnicą między ceną zakupu a ceną sprzedaży tego składnika, nie jest dochodem w rozumieniu art. 31 par. 2 pkt 2 k.r.o., zgodnie z którym dochody z majątku osobistego każdego z małżonków wchodzą do majątku wspólnego (tak orzekł Sąd Najwyższy w uchwale z 21 września 1979 r., sygn. akt III CZP 59/79). Dochodami z akcji będą natomiast dywidendy czy wypłaty z zysku, które stanowić będą już element majątku wspólnego małżonków.

Małżonkowie mogą, przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego, rozszerzyć wspólność ustawową. Umowa taka może również poprzedzać zawarcie małżeństwa (art. 47 par. 1 k.r.o.). Jeżeli małżonkowie umownie rozszerzą wspólność ustawową na akcje nabyte przez jednego z małżonków przed zawarciem związku małżeńskiego, wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w zamian za takie akcje wejdą do majątku wspólnego.

Akcje są prawami majątkowymi, tak więc ich sprzedaż podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, jeżeli prawa te są wykonywane na terytorium Polski (art. 1 ust. 1 pkt 1a ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych, t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 101, poz. 649 z późn. zm., zgodnie z którym podatkowi podlegają umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych). Warto zwrócić uwagę na art. 9 ust. 9 wskazanej ustawy, zgodnie z którym sprzedaż akcji firmom inwestycyjnym albo za ich pośrednictwem, a także sprzedaż akcji w ramach obrotu zorganizowanego lub poza tym obrotem, lecz dokonywana przez firmy inwestycyjne, jeżeli akcje zostały nabyte przez te firmy w ramach obrotu zorganizowanego, w rozumieniu przepisów ustawy z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 211, poz. 1384 z późn. zm.), jest zwolniona z PCC. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej i ciąży na kupującym. Stawka podatku w przypadku sprzedaży akcji wynosi obecnie 1 proc. podstawy opodatkowania, którą stanowi wartość rynkowa akcji będących jej przedmiotem.

Ponadto sprzedaż akcji (bez względu na to, czy następuje na giełdzie, czy w obrocie prywatnym) jest czynnością, z którą wiążą się skutki podatkowe w PIT. Zbycie akcji należy zakwalifikować jako przychody z kapitałów pieniężnych (patrz: art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.). Sposób opodatkowania tych dochodów określa art. 30b ust. 1 wskazanej ustawy, zgodnie z którym od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji wynikających z nich praw podatek dochodowych wynosi aktualnie 19 proc. uzyskanego dochodu, przez który w przypadku odpłatnego zbycia akcji rozumie się różnicę osiągniętą w roku podatkowym między przychodami z tego zbycia a kosztami uzyskania przychodów. Oznacza to, iż podstawa opodatkowania występuje jedynie wtedy, kiedy cena sprzedanej akcji przewyższa cenę jej nabycia.

EKSPERT RADZI

Czy przychód można skompensować ze stratą

@RY1@i02/2013/125/i02.2013.125.071000800.102.gif@RY2@

Andrzej Dmowski doradca podatkowy, partner zarządzający, Russell Bedford

Podatnik po ślubie sprzedał akcje ze stratą i kupił za te pieniądze jednostki uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym, a następnie zbył je z zyskiem. Na akcjach stracił, a na funduszu nieco zarobił. Czy może skompensować zysk ze stratą i od uzyskanej sumy zapłacić podatek dochodowy?

Inwestowanie na rynkach kapitałowych jest coraz częstszym sposobem na osiąganie korzyści z posiadanego kapitału. Najczęściej posiadane środki inwestowane są poprzez zakup akcji spółek notowanych na giełdzie lub jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych.

Jednak tak jak każdy uzyskany dochód również ten z kapitałów pieniężnych podlega opodatkowaniu. Obciążenie podatkowe zarówno dochodu uzyskanego z akcji, jak i jednostek uczestnictwa jest na pozór podobne. Uzyskany dochód podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym w wysokości 19 procent.

W przypadku każdej inwestycji należy założyć jednak, że może ona niestety przynieść stratę. I w tym przypadku pojawiają się różnice dotyczące możliwości rozliczenia straty osiągniętej z tytułu sprzedaży akcji i sprzedaży jednostek uczestnictwa w funduszach.

Jeśli inwestor osiągnie stratę na inwestycjach w akcje, ma możliwość rozliczyć ją zgodnie z obowiązującymi przepisami i zmniejszyć swoje obciążenie podatkowe. Jeśli jednak inwestor osiągnie stratę na inwestycjach w jednostki uczestnictwa w fundusze, nie ma już takiej możliwości.

Ta niespójność przepisów wynika z brzmienia art. 30a ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn.zm.). Przepisy te wskazują, że od dochodów z tytułu udziału w funduszach kapitałowych pobierany jest zryczałtowany podatek przez płatnika (fundusz). W związku z tym jeśli podatnik zainwestował w różne jednostki uczestnictwa w funduszu, to dochód z jednego nie może być pomniejszony o stratę z innego. W takim przypadku płatnik za każdym razem pobiera podatek dochodowy, jeśli osiągnięty został zysk, a przy stracie po prostu go nie pobiera.

Co prawda, aby uniknąć strat, których nie można skompensować z osiągniętym dochodem przed jego opodatkowaniem, instytucje finansowe zajmujące się funduszami stworzyły subfundusze. Inwestorzy przesuwają pomiędzy subfunduszami swoje aktywa, realizując dla celów podatkowych dochód lub stratę dopiero w chwili umorzenia jednostek uczestnictwa w subfunduszu bez zmiany ich na jednostki uczestnictwa innego subfunduszu w ramach tego samego funduszu.

Brak prawa do pomniejszenia dochodu z tytułu udziału w funduszach inwestycyjnych o stratę z tytułu innej inwestycji w funduszach inwestycyjnych nie jest jedynym problemem inwestorów. Jeśli zainwestowali zarówno w akcje, jak i jednostki uczestnictwa w funduszach, to mogą na jednej z tych inwestycji osiągnąć dochód, a na drugiej stratę. I co wtedy?

Zarówno zyski z akcji, jak i jednostek uczestnictwa w funduszach zgodnie z prawem podatkowym należą do jednego źródła dochodów uzyskiwanych przez osoby fizyczne. Zatem dochód i strata osiągane z jednego źródła powinny być rozliczane wspólnie przed ustaleniem dochodu do opodatkowania. Jednak jeśli podatnik osiągnął dochód z udziału w jednostkach uczestnictwa w funduszach oraz stratę na akcjach, to nie może dokonać pomniejszenia uzyskanego dochodu o stratę. W odwrotnej sytuacji przepisy prawa podatkowego teoretycznie nie zabraniają jednak takiego rozliczenia.

Niestety, mimo że prawo podatkowe nie zabrania wprost, aby podatnik mógł pomniejszyć swój dochód z akcji o stratę z udziałów w jednostkach uczestnictwa w funduszach, organy podatkowe kwestionują takie prawo podatnika. Również konstrukcja deklaracji podatkowej PIT-38, która służy do rozliczenia dochodów (poniesionej straty) z kapitałów pieniężnych, nie daje takiej możliwości.

Organy skarbowe argumentują swoje stanowisko tym, że art. 9 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera zapisu, iż w stosunku do zbywanych jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych ma zastosowanie art. 9 ust. 3 dotyczący ogólnego prawa podatników do odliczenia poniesionej straty. Jednak treść art. 9 ust. 6 jest jedynie przykładowym wyliczeniem strat, które można odliczyć. Natomiast w art. 9 ust. 3a wskazano straty, do których zasada ogólna prawa do ich rozliczenia nie ma zastosowania.

Niestety, poza organami skarbowymi również sądy administracyjne nie podzielają stanowiska, że podatnicy mogą pomniejszyć dochód ze sprzedaży akcji o stratę poniesioną z tytułu inwestycji w fundusze kapitałowe. Nie odnoszą się one w swych postanowieniach do przepisów prawa podatkowego, ale do pojęcia reżimu podatkowego. Czyli w tym przypadku sposobu naliczania, pobierania i wpłaty podatku.

Oprac. Łukasz Zalewski

Podstawa prawna

Art. 31 par. 2 pkt 2, art. 33 pkt 1 i 10, art. 47 par. 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 788 z późn. zm.).