Tylko bezpośredni beneficjent korzysta ze zwolnienia

Spółka realizuje wiele programów finansowanych ze środków bezzwrotnej pomocy pochodzących z Unii Europejskiej. Jako beneficjent tych środków zawarła umowy z wojewódzkim urzędem pracy, Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości i innymi instytucjami wdrażającymi. Z unijnych środków finansowane są wynagrodzenia osób fizycznych: zatrudnionych przez spółkę na podstawie umów o pracę i wykonujących zadania związane bezpośrednio z realizacją celu danego programu oraz prowadzących i nieprowadzących działalności gospodarczej, wykonujących zadania na podstawie umowy-zlecenia i umowy o dzieło.

W każdym z tych przypadków spółka jest płatnikiem PIT. Zarówno pracownicy zatrudnieni na umowę o pracę, jak i osoby, z którymi zawierane są umowy-zlecenia bądź umowy o dzieło, mają w umowach zapisy: "podatnik bezpośrednio realizuje cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy".

Czy wynagrodzenia w części finansowanej ze środków pochodzących z Unii Europejskiej stanowią dochód zwolniony z PIT?

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o PIT (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.) opodatkowaniu podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których zaniechano poboru podatku. Z kolei zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy o PIT wolne od podatku są dochody otrzymane przez podatnika ze środków pomocowych, o ile spełniają łącznie dwie przesłanki, tj.:

a) środki finansowe pochodzą od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych, międzynarodowych instytucji finansowych (...), w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy,

b) prace wykonywane przez podatnika służą bezpośredniej realizacji celu określonego programem finansowanym z bezzwrotnej pomocy.

Wynika z tego, że istotną przesłanką nabycia zwolnienia jest pochodzenie dochodów otrzymanych przez podatnika. Jak wskazano w wyroku WSA w Łodzi z 9 listopada 2010 r. (sygn. I SA/Łd 1061/10), w ramach zakresu określonego przepisem art. 21 ust. 1 pkt 46 lit. a) ustawy o PIT mieści się sytuacja, gdy dany podmiot wydatkuje początkowo środki własne lub uzyskane od Skarbu Państwa, a później następuje ich refinansowanie ze środków unijnych. Ważne jest bowiem ustalenie, że ostateczny ciężar ekonomiczny bezzwrotnej pomocy ponosi właśnie podmiot zagraniczny, a mianowicie Unia Europejska. Zdaniem sądu sam sposób wypłaty środków pochodzących z bezzwrotnej pomocy UE jest kwestią techniczną, która nie ma znaczenia dla oceny źródła pochodzenia tych środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych w ramach funduszy strukturalnych.

Jednak dla zastosowania zwolnienia konieczne jest spełnienie również drugiej przesłanki, czyli podatnikiem bezpośrednio realizującym cel programu finansowanego z bezzwrotnej pomocy musi być bezpośredni beneficjent tych środków. Przychody podlegają bowiem zwolnieniu z opodatkowania, jeżeli są przychodami beneficjenta lub bezpośredniego wykonawcy.

W opisanym stanie faktycznym osoby zatrudnione przez spółkę realizują cel programu, jednak nie realizują programu bezpośrednio, ale pośrednio poprzez wykonanie zadania powierzonego przez pracodawcę. Analiza przepisów ustawy o PIT prowadzi do wniosku, iż podatnikiem realizującym bezpośrednio cel programu może być jedynie podmiot, któremu powierzono w sensie ekonomicznym i technicznym realizację konkretnego projektu i który ponosi pełną odpowiedzialność za prawidłowe jego wykonanie, a tym podmiotem w niniejszej sprawie jest wyłącznie spółka.

Należy zatem stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie wypłacone przez spółkę świadczenia z tytułu zawartych umów o pracę i umów cywilnoprawnych nie korzystają ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy o PIT, gdyż nie zostały spełnione warunki określone w lit. b) powołanego art. 21 ust. 1 pkt 46 omawianej ustawy. To jednoznacznie przesądza o braku podstaw do zwolnienia.

z 14 marca 2013 r., nr ILPB1/415-276/10/13-S/AMN

KOMENTARZ EKSPERTA

@RY1@i02/2013/068/i02.2013.068.07100100h.802.jpg@RY2@

Karolina Stupińska, konsultant w Enodo Advisors

Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 46 ustawy o PIT zwolnieniu podlegają dochody, jeżeli środki pochodzą m.in. z bezzwrotnej pomocy UE i podatnik bezpośrednio realizuje cel programu. Takie brzmienie przepisów miało zapewnić, iż środki unijne nie będą stanowić, także poprzez podatki dochodowe od nich, formy dofinansowania budżetu państw członkowskich, a zostaną w całości przeznaczone na realizację programów operacyjnych.

Dotychczas większość sporów dotyczyła braku spełnienia pierwszej przesłanki. Organy podatkowe stały na stanowisku, że środki pomocowe stanowią refundację wydatków poniesionych wcześniej przez państwo. Jednak sądy administracyjne zakwestionowały pogląd fiskusa, jakoby beneficjenci otrzymywali w rzeczywistości jedynie środki pożyczone uprzednio z budżetu państwa.

Obecnie spór dotyczy drugiej przesłanki. Sądy administracyjne są zgodne z ministrem finansów - powierzenie innym podmiotom, w tym pracownikom lub zleceniobiorcom, wykonania czynności składających się na projekt nie może być utożsamiane z bezpośrednią realizacją programu przez podatnika. Należy bowiem uznać, że podatnikiem jest wyłącznie podmiot, któremu powierzono realizację projektu w sensie ekonomicznym i technicznym, i ponosi on pełną odpowiedzialność za jego prawidłowe wykonanie.

Pogląd ten ostatnio potwierdził dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu w interpretacji z 14 marca 2013 r., nr ILPB1/415-276/10/13-S/AMN.

Takie rozumienie jest zgodne z literalnym brzmieniem przepisu, jednak budzi wątpliwości, czy tak skonstruowane zwolnienie nie jest zbyt wąskie wobec wymogu niezasilania budżetów państw członkowskich środkami pochodzącymi z bezzwrotnej pomocy UE.