Jak skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej w PIT

w Część wydatków, np. na dojazdy na zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne, można odliczyć tylko w ramach limitu

w Ograniczeniom podlega także odliczanie wydatków na leki

Ulga rehabilitacyjna polega na tym, że można odliczyć od dochodu wydatki poniesione na cele rehabilitacyjne, wymienione wprost w ustawie o PIT. Do części wydatków stosuje się górne limity kwotowe. Wynoszą one zwykle 2280 zł rocznie, przy czym dla każdej grupy wydatków limit liczy się osobno. Niewidomy może np. w tym samym roku odliczyć 2 tys. zł na opłacenie przewodnika i 2 tys. zł na utrzymanie psa asystującego.

Kto ma uprawnienia

Z ulgi rehabilitacyjnej mogą skorzystać nie tylko osoby niepełnosprawne, ale również podatnicy, którzy mają takie osoby na utrzymaniu. Sprecyzujmy, że osoba niepełnosprawna, której dotyczy wydatek podlegający odliczeniu od dochodu, to osoba, która ma:

1) orzeczenie o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w odrębnych przepisach, lub

2) decyzję przyznającą rentę z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, rentę szkoleniową albo rentę socjalną, lub

3) orzeczenie o niepełnosprawności (dotyczy osób, które nie ukończyły 16. roku życia) wydane na podstawie odrębnych przepisów.

Obecnie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie określają grup inwalidztwa, a jedynie czy jest to niepełnosprawność: znaczna, umiarkowana czy lekka. W ustawie o PIT został jednak podział na grupy inwalidztwa. Przy czym precyzuje ona, że za osoby zaliczane do I grupy uznaje się takie, w stosunku do których, na podstawie odrębnych przepisów, orzeczono całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji albo znaczny stopień niepełnosprawności. Z kolei osobami zaliczanymi do II grupy inwalidztwa są ci, w stosunku do których, na podstawie odrębnych przepisów, orzeczono całkowitą niezdolność do pracy albo umiarkowany stopień niepełnosprawności.

Co istotne, osoby, które chcą skorzystać z ulgi, nie muszą mieć takich orzeczeń czy decyzji przez cały rok. Wystarczy choćby kilka dni w roku. Aby podatnik mógł skorzystać z ulgi, decyzja może więc zostać wydana nawet w grudniu. W takiej sytuacji wydatki z grudnia będzie można odliczyć w ramach ulgi, o ile podatnik spełni inne warunki dotyczące konkretnego wydatku. Nie będzie można z kolei odliczyć np. wydatków na leki z sierpnia, bo wtedy podatnik nie miał orzeczenia o niepełnosprawności.

Swoje przychody może również pomniejszyć podatnik, który ma na utrzymaniu osoby niepełnosprawne, takie jak: współmałżonek, dzieci własne i przysposobione, dzieci obce przyjęte na wychowanie, pasierbowie, rodzice, teściowie, rodzeństwo, ojczym, macocha, zięciowie i synowe. Warunkiem jest jednak, aby w roku podatkowym dochody tych osób niepełnosprawnych nie przekroczyły 9120 zł. Jeśli zarobią oni więcej, z ulgi będą mogli skorzystać sami (a nie ich opiekunowie).

Lista odliczeń w ustawie

Uprawnieni podatnicy mogą odliczyć wydatki na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych, poniesione w roku podatkowym. Lista możliwych odliczeń znajduje się w ustawie o PIT (patrz ramka). W praktyce przepisy te powodują wiele problemów i sporów z fiskusem.

Przykładowo dotyczy to możliwości odliczenia wydatków na leki, przy czym muszą to być leki związane z niepełnosprawnością. Zgodnie z przepisami odliczeniu podlega jedynie różnica między faktycznie poniesionymi wydatkami w danym miesiącu a kwotą 100 zł. W praktyce, jeśli ktoś wydał w danym miesiącu na leki 250 zł, to będzie mógł odliczyć 150 zł (różnica między 250 zł i 100 zł wynosi 150 zł). A jeśli wydał np. 80 zł, nie przysługuje mu prawo do odliczenia.

Konieczne jest spełnienie również innych warunków, czyli stwierdzenie przez lekarza specjalistę na piśmie (np. może to wynikać z recepty, zaświadczenia lekarskiego czy karty pacjenta), że osoba niepełnosprawna powinna stosować określone leki (stale lub czasowo). Organy podatkowe podkreślają też, że poniesienie wydatku trzeba udokumentować, a więc mieć np. fakturę, z której będzie wynikało kto, kiedy, za ile i jaki lek kupił. Na rachunku zwykle takich informacji nie ma, dlatego trzeba poprosić w aptece o opisanie go albo najlepiej o wystawienie faktury. Co więcej wydatki na leki można odliczyć tylko w przypadku, gdy nie zostaną sfinansowane lub dofinansowane z zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych lub zwrócone w jakiejkolwiek formie.

Leki muszą być przepisane osobie niepełnosprawnej. Jeśli zatem np. inwalida I grupy ma na utrzymaniu żonę, która jest przewlekle chora, ale nie jest niepełnosprawna, to wydatków na leki dla niej nie można odliczyć ani od dochodu żony, ani utrzymującego ją męża.

Ulgę rehabilitacyjną rozliczamy w PIT-O, a więc w załączniku do zeznania rocznego PIT (np. PIT-37).

Dojazd z limitem

Wielu podatników ma również problemy z rozliczeniem dojazdów. Zgodnie z przepisami w przypadku dojazdów na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne można odliczyć maksymalnie 2280 zł rocznie. Aby skorzystać z ulgi na dojazdy, podatnik musi mieć orzeczenie o niepełnosprawności, być właścicielem lub współwłaścicielem samochodu (liczy się wpis w dowodzie rejestracyjnym), a także lekarz musi takie zabiegi zalecić. Podatnik musi również wydać pieniądze na takie dojazdy. Jeśli natomiast osoba niepełnosprawna dojeżdża do lekarza, aby się dowiedzieć, jak ma się leczyć, to takiego wydatku nie można odliczyć od dochodu.

Warto wiedzieć, że jeśli rodzice dowożą niepełnosprawne dzieci na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne, oboje mogą skorzystać z ulgi. Jeśli więc np. wydadzą po 2 tys. zł, to oboje będą mogli odliczyć od dochodu te kwoty.

Jakie wydatki można odliczyć w ramach ulgi rehabilitacyjnej

1) na adaptację i wyposażenie mieszkań oraz budynków mieszkalnych do potrzeb wynikających z niepełnosprawności;

2) na przystosowanie pojazdów mechanicznych dla niepełnosprawnych;

3) na zakup i naprawę indywidualnego sprzętu, urządzeń i narzędzi technicznych niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających niepełnosprawnym wykonywanie czynności życiowych (z wyjątkiem sprzętu gospodarstwa domowego);

4) na zakup wydawnictw i materiałów (pomocy) szkoleniowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności;

5) na pobyt na turnusie rehabilitacyjnym;

6) na pobyt na leczeniu w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych oraz odpłatność za zabiegi rehabilitacyjne;

7) na opłacenie przewodników osób niewidomych I lub II grupy inwalidztwa oraz osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy inwalidztwa, w kwocie nieprzekraczającej w roku podatkowym 2280 zł;

8) na utrzymanie przez osoby niewidome i niedowidzące z I lub II grupy inwalidztwa oraz osoby z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczone do I grupy inwalidztwa psa asystującego, w kwocie nieprzekraczającej w roku podatkowym 2280 zł;

9) na opiekę pielęgniarską w domu nad osobą niepełnosprawną w okresie przewlekłej choroby uniemożliwiającej poruszanie się oraz usługi opiekuńcze świadczone dla osób niepełnosprawnych zaliczonych do I grupy inwalidztwa;

10) na opłacenie tłumacza języka migowego;

11) na kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz dzieci osób niepełnosprawnych, które nie ukończyły 25. roku życia;

12) na leki - w wysokości stanowiącej różnicę między faktycznie poniesionymi wydatkami w danym miesiącu a kwotą 100 zł, jeśli lekarz specjalista stwierdzi, że osoba niepełnosprawna powinna stosować określone leki (stale lub czasowo);

13) na odpłatny, konieczny przewóz na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne:

a) osoby niepełnosprawnej - karetką transportu sanitarnego,

b) osoby niepełnosprawnej, zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa, oraz dzieci niepełnosprawnych do lat 16 - również innymi środkami transportu;

14) na używanie samochodu osobowego, stanowiącego własność (współwłasność) osoby niepełnosprawnej zaliczonej do I lub II grupy inwalidztwa lub podatnika mającego na utrzymaniu osobę niepełnosprawną zaliczoną do I lub II grupy inwalidztwa albo dzieci niepełnosprawne, które nie ukończyły 16. roku życia, dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne - w wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym 2280 zł;

15) na odpłatne przejazdy środkami transportu publicznego związane z pobytem:

a) na turnusie rehabilitacyjnym,

b) w zakładach, o których mowa w pkt 6,

c) na koloniach i obozach dla dzieci i młodzieży, o których mowa w pkt 11.

Łukasz Zalewski

lukasz.zalewski@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 26 ust. 1 pkt 6, ust. 7a-7h ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012, poz. 361 z późn. zm.).

3 PYTANIA DO EKSPERTA

@RY1@i02/2013/057/i02.2013.057.183001400.802.jpg@RY2@

Magdalena Wilkołaska-Karpierz, prawnik, Abistema Kancelaria Doradcza

Czy urząd może zakwestionować ulgę

Co może zrobić podatnik, który poniósł wydatki na rehabilitację, a urząd skarbowy kwestionuje prawo do ulgi rehabilitacyjnej?

Zasadą jest, że to sam podatnik w deklaracji rocznej oblicza należny podatek i jeśli spełnia ustawowe warunki zastosowania ulgi rehabilitacyjnej, to odpowiednie kwoty może odliczyć od dochodu. Organy podatkowe mogą jednak wydać decyzję, w której zakwestionują prawo do ulgi i określą tym samym inną wysokość podatku. Wydatki na cele rehabilitacyjne mogą mieć różny charakter i - w zależności od kategorii wydatku - ustawa wymaga albo udowodnienia jego poniesienia, albo jedynie uprawdopodobnienia. W ramach postępowania wyjaśniającego podatnik powinien:

- przedstawić dokumenty, które poświadczają wysokość wydatków (w sytuacji gdy ustawa wymaga takich dokumentów),

- przedstawiać wszelkie inne dowody uprawdopodabniające poniesienie wydatków (własne wyjaś- nienia, zeznania świadków, dowody z dokumentów pośrednio wskazujące ponoszenie wydatków na cele rehabilitacyjne). Przy czym należy zauważyć, że np. w przypadku popularnej ulgi na przejazdy samochodem na zabiegi podatnik powinien na żądanie organów podatkowych przedstawić dokumenty poświadczające zlecenie i odbycie niezbędnych zabiegów rehabilitacyjnych (art. 26 ust. 7c ustawy PIT obowiązujący od 1 stycznia 2011 r.).

Czy można złożyć skargę na decyzję organu

Gdzie podatnik może szukać pomocy? Czy może odwołać się od decyzji naczelnika urzędu skarbowego do sądu administracyjnego?

Naczelnik urzędu skarbowego, który określa wyższą kwotę podatku, działa jako organ pierwszej instancji, dlatego od jego decyzji nie można się odwołać bezpośrednio do sądu administracyjnego, lecz najpierw trzeba skorzystać z prawa do zaskarżenia tej decyzji do organu podatkowego drugiej instancji. Oznacza to, że od decyzji naczelnika urzędu skarbowego ustalającego wyższą kwotę podatku należnego podatnikowi przysługuje prawo odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji do dyrektora izby skarbowej. Pomocy przy sporządzaniu odwołania można szukać u doradców podatkowych, radców prawnych lub adwokatów zajmujących się tematyką podatkową. W przypadku niekorzystnej decyzji istotny jest stosunkowo krótki czas, w jakim decyzja może zostać zaskarżona.

Ile czasu ma podatnik na złożenie skargi

Jak złożyć skargę do sądu?

W przypadku wydania przez dyrektora izby skarbowej (organ drugiej instancji) niekorzystnej dla podatnika decyzji może on wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skargę składa się w terminie 30 dni od doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie. Należy ją złożyć za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (czyli do dyrektora izby skarbowej).

Rozmawiał Łukasz Zalewski