Spółka, która odkupuje swoje akcje, jest płatnikiem

W przypadku zbycia akcji w celu ich umorzenia płatnikiem obowiązanym do pobrania i odprowadzenia podatku jest sama spółka. Płatnikiem nie jest podmiot maklerski, pośredniczący w zakupie przez spółkę akcji.

W czerwca 2008 r. zgromadzenie akcjonariuszy podjęło uchwałę wyrażającą zgodę na zakup przez spółkę 1 772 989 – notowanych na giełdzie – akcji własnych celem ich umorzenia. W związku z tym spółka zapytała, czy w związku z ich zakupem będą na niej ciążyły obowiązki płatnika (art. 41 ust. 4 i art. 42 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

W ocenie spółki w przypadku zbycia akcji w celu ich umorzenia płatnikiem obowiązanym do pobrania podatku jest podmiot, który dokonuje wypłaty należności zbywającemu. Płatnikiem będzie więc podmiot maklerski, pośredniczący w zakupie przez spółkę akcji, ponieważ to on dokonuje na rzecz zbywcy wypłaty należności.

Organ podatkowy był innego zdania. Ponieważ to spółka faktycznie wypłaca należności za akcje nabyte w celu ich umorzenia, na niej będą ciążyły obowiązki płatnika. Nie ma podstaw, aby uznać, że płatnikiem w tym przypadku jest podmiot maklerski, za pośrednictwem którego spółka dokonała skupu akcji.

Ponieważ organ podatkowy nie chciał zmienić swojej interpretacji, spółka zaskarżyła ją do sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił jednak jej skargę. Przypomniał, że dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych jest także dochód (przychód) uzyskany z odpłatnego zbycia akcji na rzecz spółki w celu ich umorzenia. Osoby fizyczne, które dokonują wypłat należności z tego tytułu, są zobowiązane, jako płatnicy, pobrać i wpłacić zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat. Sąd zgodził się z organem podatkowym, że przepisy ustawy nie przewidują od tej zasady wyjątku.

Zdaniem sądu zgodnie z art. 41 ust. 4 ustawy o PIT osobą prawną, z rachunku której dokonuje się wypłat należności za akcje nabyte w celu ich umorzenia, jest w każdym przypadku spółka, której akcje są skupowane. Sąd podkreślił, że podmiot maklerski nie dokonuje wypłaty na własny rachunek (to nie on wykupuje akcje własne w celu ich umorzenia). Zatem to na spółce spoczywa obowiązek pobrania zryczałtowanego podatku dochodowego i przekazania go do właściwego urzędu skarbowego. Na dokonującej, w celu ich umorzenia, skupu akcji spółce ciążą także pozostałe, obowiązki. Musi sporządzić i przesłać we wskazanych terminach deklaracje i informacje imienne do właściwych urzędów skarbowych oraz do podatników.

Sąd nie zgodził się też, że dokonująca nabycia akcji w celu ich umorzenia na rynku regulowanym spółka nie ma możliwości realizacji obowiązków płatnika. Nie jest prawdą, że spółka nie może skorzystać z usług KDPW, bo dane dotyczące obrotu giełdowego Depozyt przekazuje wyłącznie emitentom papierów wartościowych. Dokonując skupu akcji własnych, spółka nie traci przymiotu emitenta, który pierwotnie – we własnym imieniu – dokonał emisji skupowanych obecnie akcji.