Prawo do skorzystania z ulg trzeba udowodnić

Za nami 30 kwietnia. Dzień, do którego wszyscy podatnicy powinni rozliczyć się z dochodów osiągniętych w 2008 roku. Dla większości z nich oznacza to roczną przerwę w zajmowaniu się sprawami podatkowymi i w kontaktach z fiskusem. Jednak część podatników, których zeznania zostaną przez urzędy skarbowe skontrolowane w ramach tzw. czynności sprawdzających, będzie musiała wykazać się pełną wiedzą o swoim zeznaniu podatkowym i podstawach prawnych, na jakich je przygotowano. Szczególnie ważne jest to dla osób, które skorzystały z ulg i odliczeń.

Niektóre tegoroczne rozliczenia podatkowe zawierały nowe elementy wprowadzone ostatnimi zmianami do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

– Znowelizowane przepisy ustawy o PIT umożliwiły łączne rozliczenie małżonków w sytuacji, gdy jedno z nich nie jest rezydentem podatkowym w Polsce – przypomina Michał Grzybowski, doradca podatkowy z Ernst & Young.

Warunkiem jest jednak, aby małżonek pozostawał rezydentem podatkowym w kraju Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii. Dodatkowo, aby skorzystać z takiego rozliczenia, małżonkowie powinni uzyskać minimum 75 proc. wszystkich swoich przychodów na terytorium RP. Taki pułap może zostać osiągnięty, jeżeli podatnik lub małżonek większość roku pracował w Polsce, a z zagranicy uzyskał np. dochody za kilka miesięcy pracy. Ekspert z Ernst & Young dodaje, że aby prawidłowo dokonać rozliczenia rocznego, podatnicy będący w takiej sytuacji powinni uzyskać certyfikat rezydencji kraju, w którym posiadają miejsce zamieszkania dla celów podatkowych.

Druga istotna zmiana w przepisach ustawy o PIT, z której podatnicy mogli skorzystać już w rozliczeniach za 2008 rok, to możliwość odliczenia składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne zapłaconych w niektórych krajach poza Polską. Dotyczyło to obowiązkowych składek do obowiązkowego systemu ubezpieczeń społecznych zapłaconych ze środków podatnika w krajach Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Szwajcarii. Oznacza to, iż dochód lub podatek uzyskany w ciągu 2008 roku mógł być obniżony o składki zapłacone np. w Norwegii, Francji czy Hiszpanii. Również w tym przypadku, zmieniając ustawę o PIT, ustawodawca przewidział kilka warunków, które musiały być spełnione, aby odliczenie składek zapłaconych za granicą było możliwe.

– Odliczeniu nie podlegały składki, których podstawę stanowił przychód lub dochód zwolniony z opodatkowania na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Składki, które podatnik odliczył w Polsce, nie mogły też być odliczone od dochodu (przychodu) albo podatku w krajach UE, EOG lub Szwajcarii. Ponadto składki te również w przyszłości nie mogą być odliczone w tych krajach. Wreszcie konieczne jest, aby istniała podstawa prawna wynikająca z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych umów międzynarodowych do wymiany informacji z krajem, w którym składki zostały opłacone – tłumaczy Michał Grzybowski.

Powyższe warunki mają również zastosowanie wobec składek na ubezpieczenie zdrowotne zapłaconych w innych niż Polska krajach UE, EOG lub Szwajcarii. Jeżeli zostały spełnione, możliwe było ich odliczenie od podatku płaconego w Polsce. Należy zwrócić uwagę, iż w tym przypadku obowiązywało ograniczenie odliczenia, do kwoty nieprzekraczającej 7,75 proc. podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, obowiązującego w kraju, gdzie zostały zapłacone.

Wskazane warunki do dokonania odliczeń składek wymagały więc od podatnika przygotowującego zeznanie znajomości zasad opodatkowania według wewnętrznych przepisów obowiązujących w krajach, w których płacił składki, jak i treści umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Jest to też jeden z tych elementów, na które urzędy skarbowe będą zwracały szczególną uwagę, dokonując weryfikacji zeznań za 2008 rok.

Kolejną nowością, z której mogli skorzystać podatnicy, rozliczając swoje dochody za 2008 rok, jest tzw. ulga abolicyjna. Przypomnijmy, iż ustawa abolicyjna z 28 lipca 2008 r., wprowadziła nowe odliczenie, dające podatnikom prawo do obniżenia podatku, które efektywnie zrównuje obciążenia wynikające z dwóch istniejących metod unikania podwójnego opodatkowania.

W związku z tym podatnicy, którzy mają w Polsce miejsce zamieszkania (są rezydentami podatkowymi), do których miałaby zastosowanie metoda odliczenia proporcjonalnego, uzyskujący poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przychody m.in. ze stosunku pracy, z działalności wykonywanej osobiście (np. umowa zlecenia, kontrakt menedżerski), z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz z niektórych praw majątkowych, mają prawo odliczyć od podatku dochodowego obliczonego zgodnie ze skalą podatkową, pomniejszonego o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne, kwotę stanowiącą różnicę między podatkiem obliczonym zgodnie z metodą odliczenia proporcjonalnego a kwotą podatku obliczonego od dochodów, o których mowa powyżej, przy zastosowaniu do tych dochodów metody wyłączenia proporcjonalnego.

Według Michała Grzybowskiego oznacza to konieczność przygotowania dwóch kalkulacji rocznego zobowiązania podatkowego i obliczenia stosownej różnicy. Ekspert dodaje, że ulgę tę można stosować również w przypadku pracy w krajach, z którymi Polska nie zawarła umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, np. Argentyna, Brazylia.

Podatnicy, którzy zaciągnęli kredyt na zakup lub wybudowanie nieruchomości przed 1 stycznia 2007 r., nabyli wówczas prawo do ulgi odsetkowej i mogą korzystać z niej nadal, na zasadzie praw nabytych. Po 1 stycznia 2007 r. część z nich zdecydowała się na zaciągnięcie kredytu refinansowego, w celu uzyskania korzystniejszego oprocentowania, co jednak powodowało utratę prawa do ulgi odsetkowej.

– Obecnie, zgodnie ze znowelizowanymi przepisami ustawy o PIT, w rozliczeniach za rok 2008 osoby te miały prawo do odliczania wydatków na spłatę odsetek od tzw. kredytów refinansowych, czyli zaciągniętych na spłatę kredytu mieszkaniowego – wyjaśnia Michał Grzybowski.

Odsetki od kredytu refinansowego zapłacone w latach 2002–2007 w związku z inwestycją zakończoną przed 1 stycznia 2008 r. podlegają odliczeniu na starych zasadach od dochodu (przychodu) uzyskanego w 2008 lub 2009 roku. Prawo to dotyczyć będzie też każdego kolejnego kredytu (pożyczki) zaciągniętego na spłatę kredytu refinansowego do upływu terminu spłaty określonego w umowie o pierwotny kredyt mieszkaniowy, zawartej przed 1 stycznia 2007 r., nie dłużej jednak niż do 31 grudnia 2027 r.

W przypadku gdy kredyt refinansowy stanowi część kredytu przeznaczonego na spłatę również innych niż wymienione w tym przepisie zobowiązań kredytowych, odliczeniu podlegają odsetki od tej części kredytu, która proporcjonalnie przypada na spłatę kredytu mieszkaniowego. Zasady odliczania odsetek od kredytu refinansowego stosuje się też do zobowiązań zaciągniętych w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej, mających siedzibę w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Szwajcarii.