Kto i jak może jeszcze skorzystać z ulgi uczniowskiej

Do ulgi uczniowskiej miały prawo osoby fizyczne, prowadzące działalność gospodarczą, również w formie osobowej spółki handlowej lub spółki prawa cywilnego, z wyjątkiem spółki partnerskiej, uprawnieni do szkolenia uczniów i zatrudniający w ramach prowadzonej działalności pracowników w celu przygotowania zawodowego. Ulga ta przysługiwała również, gdy uprawnionym do szkolenia uczniów był przynajmniej jeden ze wspólników lub pracownik osoby (spółki) prowadzącej działalność gospodarczą. Warunkiem skorzystania z ulgi było zakończenie szkolenia pozytywnym wynikiem egzaminu. Ulga nie przysługiwała natomiast za wyszkolenie pracownika będącego już wykwalifikowanym pracownikiem (czeladnikiem) w tym samym lub innym zawodzie.

Kwoty ulg podwyższało się o 20 proc. podatnikom, którzy prowadzili działalność gospodarczą w miejscowościach o liczbie mieszkańców do 5 tys. oraz w gminach o szczególnym zagrożeniu wysokim bezrobociem strukturalnym, określonych w odrębnych przepisach. Ponadto podwyżka ulgi uczniowskiej o 20 proc. przysługiwała, gdy po zakończeniu szkolenia gmina, w której prowadzona była działalność, wykreślona została z wykazu gmin zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Kwoty ulg podwyższało się również podatnikom, którzy w danym roku podatkowym zakończyli szkolenie więcej niż jednego pracownika; podwyżka przysługiwała z tytułu zakończenia szkolenia pozytywnym wynikiem egzaminu każdego następnego pracownika. Ulga przysługiwała w przypadku, gdy zatrudnienie pracownika trwało przez cały okres szkolenia wynikający z umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Gdy umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od podatnika, a pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego podatnika, wówczas przysługującą z tytułu wyszkolenia ulgę uczniowską dzieliło się między obydwu podatników, proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonego przez nich szkolenia. Jeżeli rozwiązanie umowy nastąpiło z winy szkolącego podatnika, ulga przysługiwała w wysokości proporcjonalnej do okresu szkolenia temu podatnikowi, u którego pracownik ukończył naukę zawodu.

Podstawę odliczenia ulgi stanowi art. 13 ustawy z 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw oraz art. 4 ustawy z 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym osiąganych przez osoby fizyczne. Z ulgi tej nadal mogą korzystać podatnicy, którym w poprzednich latach zabrakło podatku do odliczenia. Podatnicy ci nie tracą tego prawa, nawet jeśli zaprzestaną prowadzenia działalności gospodarczej. Wówczas mogą obniżyć należny podatek od dochodów uzyskiwanych z innych źródeł, np. z umowy o pracę, renty czy emerytury.

Jedyne ograniczenie dotyczy podatników, którzy wybrali opodatkowanie dochodów z działalności gospodarczej 19-procentowym podatkiem liniowym. Ta grupa podatników nie ma możliwości odliczenia wcześniej niewykorzystanej ulgi uczniowskiej.

Obecnie pracodawcom zatrudniającym pracowników młodocianych w celu przygotowania zawodowego przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia. Podstawę dofinansowania stanowi art. 70b) ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).

Wysokość dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika zależy od okresu kształcenia wynikającego z umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego i wynosi w przypadku nauki zawodu:

● 4896,18 zł, przy okresie kształcenia wynoszącym 24 miesiące,

● 8160,31 zł, gdy nauka zawodu trwa powyżej 24 miesięcy.

W przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy 240 zł za każdy pełny miesiąc kształcenia.

Dofinansowanie przyznaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, w drodze decyzji, po stwierdzeniu spełnienia przez wnioskodawcę warunków do otrzymania dofinansowania. Dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy, złożony w terminie trzech miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. W przepisach wykonawczych nie ma szczegółowego uregulowania dotyczącego zawartości wniosku, urzędy mogą żądać różnych dokumentów na podstawie ustawy o systemie oświaty.

W stanie prawnym obowiązującym do 31 stycznia 2009 r. dofinansowanie kosztów kształcenia pracowników młodocianych odbywało się w ramach dotacji celowej na zadania własne, dofinansowanej z budżetu państwa, a te na podstawie art. 21. ust.1 pkt 129 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych są zwolnione od podatku. Oznaczało to, że kwota dofinansowania otrzymana przez pracodawcę do końca stycznia 2009 r. na pokrycie kosztów kształcenia młodocianych pracowników była wolna od podatku dochodowego, zarówno dla podatników opodatkowanych na zasadach ogólnych, jak i opłacających zryczałtowany podatek dochodowy. Zwolnienie tych przychodów w przypadku podatników opodatkowanych na zasadach ogólnych skutkowało koniecznością korekty kosztów uzyskania przychodów. Wynikało to z przepisu art. 23 ust. 1 pkt 56 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który mówi o tym, że nie zalicza się do kosztów uzyskania przychodów wydatków i kosztów bezpośrednio sfinansowanych z dochodów (przychodów), o których mowa m.in. w art. 21 ust. 1 pkt 129. Dlatego w dacie otrzymania dotacji należało dokonać stosownej korekty kosztów uzyskania przychodów, pomniejszając je o wartość otrzymanego dofinansowania. Korekta oczywiście nie dotyczyła podatników opłacających zryczałtowany podatek dochodowy, bo ci nie ewidencjonują kosztów.

Od 1 lutego 2009 r. w związku ze zmianą art. 70b ust. 8 ustawy o systemie oświaty (ustawa o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw z 19 grudnia 2008 r. (Dz.U. z 2009 r. nr 6, poz. 33), dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników jest finansowane ze środków Funduszu Pracy.

Zmiana ta praktycznie będzie miała wpływ na sytuację podatników opłacających zryczałtowany podatek dochodowy, bowiem w poprzednim stanie prawnym dofinansowanie nie skutkowało koniecznością zapłacenia podatku, obecnie niestety tak (w wysokości 3 proc. kwoty dofinansowania - zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 5e ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne). Nie zmienią się natomiast obciążenia dla podatników opodatkowanych na zasadach ogólnych, którzy poprzednio wprawdzie przychód z tytułu dofinansowania rozpoznawali jako zwolniony od podatku, ale musieli w tej samej wysokości korygować koszty uzyskania przychodów.

Od 1 lutego 2009 r. dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników jest finansowane ze środków Funduszu Pracy. Nie przysługuje zatem w ramach dotacji celowej dofinansowanej z budżetu państwa i nie podlega zwolnieniu od podatku dochodowego

Eliza Polakowska

eliza.polakowska@infor.pl

Art. 70b ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 z późn. zm.).