Kto zyska na zmianie płacenia PIT

Przedsiębiorcy, którzy będą kontynuować działalność gospodarczą, mogą do 20 stycznia zmienić sposób opodatkowania swoich zysków, aby zoptymalizować płacony podatek.

Zgodnie z ustawą o PIT dochody osiągnięte przez podatników z działalności gospodarczej są opodatkowane na zasadach według skali, czyli stawkami 18 i 32 proc., chyba że podatnicy złożą właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego pisemny wniosek lub oświadczenie o zastosowanie form opodatkowania określonych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym. Oczywiście nie wszystkie rodzaje działalności mogą być rozliczane ryczałtem lub tzw. kartą podatkową.

Podatnik, który prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej, opodatkowany ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, założył spółkę cywilną. Do spółki cywilnej przystąpiła wspólniczka, która nie wybrała tej formy opodatkowania. Czy podatnik może być nadal opodatkowany ryczałtem?

Nie. Za okres od dnia uzyskania pierwszego przychodu po przystąpieniu nowego wspólnika do spółki, należy założyć podatkową księgę przychodów i rozchodów i rozliczać się na zasadach ogólnych - według udziału w spółce. Podatnicy, tworzący spółkę, występują w stosunkach zewnętrznych, jak również w obrocie gospodarczym jako jeden podmiot gospodarczy prowadzący jedną dokumentację księgową (księgę przychodów i rozchodów lub ewidencję przychodów albo księgę rachunkową).

Jeśli podatnik nie wybierze innej formy opodatkowania, będzie opodatkowany według zasad ogólnych stawkami 18 proc. i 32 proc. Ten sposób opodatkowania można jednak zmienić, np. wybierając 19-proc. podatek liniowy. Zmiana taka wiąże się z rezygnacją z ulg i odliczeń podatkowych. Opodatkowani 19-proc. podatkiem nie mogą bowiem korzystać z preferencji podatkowych w postaci ulg i odliczeń, które przysługują opodatkowanym według skali i ryczałtowcom.

Przy liniowym PIT możliwe jest tylko rozliczenie poniesionej straty z działalności. Trzeba pamiętać, że o wysokość straty ze źródła przychodów, poniesionej w roku podatkowym, można obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50 proc. kwoty tej straty.

Zmieniając sposób opodatkowania, trzeba wziąć pod uwagę nie tylko podstawę opodatkowania, możliwość odliczania kosztów, ułatwienia w prowadzeniu księgowości, ale również prawo do ulg. Przykładowo przedsiębiorca, który opłacał ryczałt ewidencjonowany, może zmienić opodatkowanie na zasady ogólne rozliczane według dwóch stawek 18 i 32 proc. Będzie to dla niego korzystne, gdyż po pierwsze przy takim rozliczeniu istnieje prawo pomniejszania przychodu o poniesione koszty, a po drugie można uwzględnić ulgę prorodzinną. Przy formie opodatkowania, jaką jest ryczałt ewidencjonowany, podatek płaci się od przychodów bez możliwości pomniejszania o koszty, a ponadto nie można odliczyć od podatku ulgi prorodzinnej.

Opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają przychody osób fizycznych z pozarolniczej działalności gospodarczej, w tym również, gdy działalność ta jest prowadzona w formie spółki cywilnej osób fizycznych lub spółki jawnej osób fizycznych.

Jest to prosta forma opłacania podatku, gdyż nie wymaga prowadzenia księgi przychodów i rozchodów, a tylko ewidencji przychodów. Jeszcze prostszą formę opłacania podatku stanowi tzw. karta podatkowa. Przy tej formie podatek płaci się na podstawie decyzji naczelnika urzędu skarbowego i nie trzeba prowadzić żadnych ksiąg podatkowych. Jednak i przy karcie podatkowej nie można korzystać z żadnych odliczeń.

Podatnik prowadzi spółkę cywilną, która jest opodatkowana ryczałtem. Rozpoczyna też samodzielnie działalność bez wspólnika. Czy rozpoczynając nową działalność, należy ponownie złożyć do naczelnika urzędu skarbowego oświadczenie o wyborze formy opodatkowania?

Dla opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych obu form organizacyjnych prowadzonych przez podatnika z pozarolniczej działalności gospodarczej (działalności prowadzonej samodzielnie oraz w formie spółki osobowej) konieczne jest złożenie odrębnych oświadczeń o wyborze tego sposobu opodatkowania odnośnie do każdej z form prowadzonej działalności gospodarczej. W konsekwencji złożenie odrębnego oświadczenia o opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych działalności gospodarczej prowadzonej np. w formie spółki cywilnej nie powoduje, że działalność gospodarcza prowadzona samodzielnie jest również opodatkowana w ten sposób.

Korzyści ze zmiany sposobu opodatkowania mogą odnieść przedsiębiorcy, którzy byli opodatkowani ryczałtem lub kartą, a w 2010 roku planują ponieść znaczące inwestycje w działalności gospodarczej. Wtedy przejście na opodatkowanie według zasad ogólnych (18 i 32 proc. podatek lub 19-proc. podatek liniowy) umożliwi odliczenie kosztów natychmiastowo lub rozciągnięcie w czasie w postaci odpisów amortyzacyjnych.

Warto tutaj wspomnieć o opodatkowaniu źródła przychodów, jakim jest najem. Jest on oddzielnym źródłem od działalności gospodarczej. Szczególnie, że możliwe jest preferencyjne rozliczenie przychodu z takiej działalności osób, które wynajmują mieszkania.

Opodatkowanie ryczałtem pozwala, aby przychody z udziału w spółce w odniesieniu do każdego podatnika określać proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku. W razie braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku są równe.

Podatnik złożył w listopadzie naczelnikowi urzędu skarbowego pisemne oświadczenie o rezygnacji w 2010 roku z rozliczania dochodu z działalności na zasadach ogólnych i będzie opłacał 19-proc. podatek liniowy. W grudniu natomiast zawiadomił pisemnie organ podatkowy, że wycofuje oświadczenie i będzie płacił podatek w dotychczasowej formie. Czy może płacić podatek w 2010 roku na zasadach ogólnych?

Wybór opodatkowania 19-proc. podatkiem liniowym jest uprawnieniem. Jeśli do 20 stycznia roku podatkowego, który to termin jest terminem ostatecznym do wyboru tej formy opodatkowania dla kontynuujących działalność gospodarczą, ostatecznie podatnik nie wybierze tej formy opodatkowania, nie ma przeszkód, by dochody opodatkować według skali podatkowej ze stawkami 18 i 32 proc. Skoro podatnik wycofał swój wniosek, to może nadal opłacać podatek w dotychczasowej formie.

Zasada ta ma również zastosowanie do małżonków, między którymi istnieje wspólność majątkowa, osiągających przychody z najmu, chyba że złożą pisemne oświadczenie o opodatkowaniu całości przychodu przez jednego z nich.

Oświadczenie składa się właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego najpóźniej do 20 stycznia roku podatkowego, a w przypadku rozpoczęcia osiągania przychodów w trakcie roku podatkowego w terminie pierwszej wpłaty na ryczałt od przychodów ewidencjonowanych

Wybór zasady opodatkowania całości przychodu przez jednego z małżonków wyrażony w oświadczeniu obowiązuje przy dokonywaniu wpłat na ryczałt od przychodów ewidencjonowanych za cały dany rok podatkowy, chyba że w wyniku rozwodu albo orzeczenia przez sąd separacji nastąpił podział majątku wspólnego małżonków i przedmiot umowy przypadł temu z małżonków, na którym nie ciążył obowiązek dokonywania wpłat na ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.

Przy takim wynajmowaniu prywatnym (okazjonalnym) obowiązują w tym roku dwie stawki.

Stawkę 8,5 proc. stosuje się do przychodów z najmu do kwoty stanowiącej równowartość 4 tys. euro (w 2009 r. jest to 13 510 zł). Od nadwyżki ponad tę kwotę ryczałt wynosi 20 proc. przychodów. Od przyszłego roku ma być tylko jedna 8,5-proc. stawka, niezależnie od wysokości uzyskanego przychodu z najmu okazjonalnego. Niewątpliwie wybór tej formy opodatkowania w przyszłym roku będzie z korzyścią dla osób, które wynajmują nieruchomości.

Podatnik może opłacać podatek dochodowy:

● Zasady ogólne - 18 i 32 proc. stawki skali

- 19-proc. stawka liniowa

● Ryczałt ewidencjonowany

● Karta podatkowa

Bogdan Świąder

bogdan.swiader@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

Ustawa z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 144, poz. 930 z późn. zm.).