Podwyższenie kapitału zakładowego spółki nie zawsze generuje przychód w PIT

@RY1@i02/2009/219/i02.2009.219.086.002a.001.jpg@RY2@

Paweł Jabłonowski, szef Departamentu Podatkowego Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

Paweł Jabłonowski

szef Departamentu Podatkowego Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

Podwyższenie kapitału zakładowego w spółce, jeżeli jest dokonane w zamian za wkład niepieniężny innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, co do zasady generuje przychód dla udziałowca (akcjonariusza).

Artykuł 17 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT stanowi, że za przychód z kapitałów pieniężnych uważa się nominalną wartość udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny. Wykładnia językowa wskazanej normy prowadzi do następujących wniosków. Przychodem podlegającym opodatkowaniu jest nominalna wartość udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną, objętych w zamian za wkład niepieniężny. Podstawą opodatkowania jest, w przypadku obejmowania udziałów (akcji) za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część, wartość nominalna obejmowanego kapitału zakładowego. Oznaczenie podstawy opodatkowania jest jednak wtórne w stosunku do ustalenia przedmiotu opodatkowania. Na przedmiot ten wskazuje w sposób wyraźny art. 17 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT. Przychód stanowi wartość nominalna udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną objętych w zamian za wkład niepieniężny. Objęcie udziałów (akcji) jest zobowiązaniem wobec spółki do ich pokrycia środkami pieniężnymi lub wkładami niepieniężnymi. Należy w tym miejscu rozważyć, czy analizowany art. 17 ust. 1 pkt. 9 ustawy o PIT znajduje zastosowanie w przypadku podwyższenia kapitału zakładowego metodą zwiększenia wartości już istniejących udziałów (akcji).

Artykuł 258 par. 2 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) stanowi: oświadczenie dotychczasowego wspólnika o objęciu nowego udziału bądź udziałów lub o objęciu podwyższenia wartości istniejącego udziału bądź udziałów wymaga formy aktu notarialnego. Zatem ustawodawca rozróżnia objęcie udziału (udziałów) od objęcia podwyższenia wartości istniejącego udziału (udziałów). W tym ostatnim przypadku udziały zostały już objęte wcześniej, tj. podczas formowania się (tworzenia) spółki lub w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego poprzez stworzenie nowych udziałów. W analizowanych okolicznościach objęta zostaje więc podwyżka wartości nominalnej już istniejącego udziału. Nie jest to jednak objęcie udziału, co jednoznacznie wynika z przywołanego art. 258 par. 2 k.s.h. Objęcie podwyżki jest natomiast objęciem podwyższonego kapitału zakładowego. Objęcie podwyższonego kapitału jest pojęciem zbiorczym, obejmuje zarówno objęcie podwyżki, jak również objęcie udziałów powstałych wskutek podwyższenia kapitału zakładowego. Stąd nie jest tożsame objęcie podwyżki z objęciem nowo utworzonych udziałów.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT opodatkowaniu podlega wartość nominalna udziałów (akcji) objętych w zamian za wkład niepieniężny. Kluczowe w tym przepisie jest słowo objętych. Wskazuje ono, że w zamian za wkład niepieniężny objęte mają być udziały (akcje), nie zaś wartość nominalna udziałów (akcji). Wypływa stąd wniosek, że art. 17 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT nie odnosi się do wszelkich sytuacji obejmowania podwyższonego kapitału zakładowego, a jedynie do obejmowania udziałów (akcji), które - jak wiadomo - także może wystąpić przy operacji podwyższenia kapitału zakładowego.

Podwyższenie kapitału zakładowego poprzez zwiększenie wartości nominalnej istniejących udziałów (akcji) nie powinno powodować powstania obowiązku podatkowego na gruncie PIT lub CIT, zatem rozważając operację podwyższenia majątku spółki, warto zastanowić się nad sposobem jego wykonania. Ta uwaga jest istotna, zwłaszcza gdy przedmiot wkładu różni się znacząco w swojej wartości w stosunku do wartości, po której został nabyty albo wytworzony.

(EM)