Kiedy odpisy na fundusz świadczeń socjalnych stanowią koszt podatkowy

Za koszt uzyskania przychodu należy uznać nie wszelkie wydatki związane z osiągnięciem przychodów z działalności gospodarczej, lecz jedynie poniesione w celu osiągnięcia określonego przychodu, a więc w sytuacji, gdy między wydatkiem a przychodem istnieje określony związek przyczynowy. Chodzi tu o wydatki o charakterze definitywnym, które nie podlegają zwrotowi i które muszą być udokumentowane.

W myśl art. 23 ust. 1 pkt 7 lit. b) ustawy z 26 lipca 1991 r. (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.) za koszt uzyskania przychodów nie uważa się odpisów i wpłat na różnego rodzaju fundusze tworzone przez podatnika, z wyjątkiem odpisów, które w rozumieniu przepisów o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (ZFŚS) obciążają koszty działalności pracodawcy, o ile środki pieniężne stanowiące równowartość tych odpisów zostały wpłacone na rachunek funduszu.

Ustawodawca odwołuje się do ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 1996 r. nr 70, poz. 335 z późn. zm.), która określa zasady tworzenia i gospodarowania środkami ZFŚS, przeznaczonego na finansowanie działalności socjalnej organizowanej na rzecz osób uprawnionych do korzystania z funduszu oraz na dofinansowanie zakładowych obiektów socjalnych (art. 1 ust. 1 tej ustawy). Z kolei art. 12 ust. 1 ustawy nakłada na przedsiębiorcę obowiązek gromadzenia środków pieniężnych przeznaczonych na działalność socjalną na odrębnym rachunku bankowym.

Zatem do uznania za koszt uzyskania przychodów odpisów na ZFŚS konieczne jest, aby środki stanowiące równowartość tych odpisów, wpłacane na odrębny rachunek bankowy, były na nim gromadzone i dodatkowo przeznaczone na finansowanie działalności socjalnej.

Nie można jednak uznać za koszt uzyskania przychodów określony w art. 23 ust. 1 pkt 7 lit. b) ustawy o PIT dokonanego odpisu na rachunek funduszu, w sytuacji gdy podatnik wycofa wpłacone środki z odrębnego rachunku bankowego tego funduszu i przeznaczy je na bieżące potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej.

Takie działanie - po pierwsze - sprzeczne jest z zasadami określonymi w ustawie o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych i naraża przedsiębiorcę na sankcje karne, a po drugie - praktyka taka mogłaby doprowadzić do podwójnego zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów tych samych wydatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Przedsiębiorca mógłby bowiem zaliczyć ten sam wydatek do kosztów raz na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 7 lit. b) omawianej ustawy, a następnie po wycofaniu środków pieniężnych z odrębnego rachunku bankowego funduszu świadczeń socjalnych wydatkować je i drugi raz zaliczyć do kosztów na podstawie art. 22 ust. 1 tej ustawy.

Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 kwietnia 2005 r. (sygn. akt FSK 1818/04).

Nie można uznać za koszt uzyskania przychodów odpisu na rachunek funduszu świadczeń socjalnych, gdy podatnik wycofa wpłacone środki z odrębnego rachunku bankowego tego funduszu i przeznaczy je na bieżące potrzeby działalności

Jolanta Nowak

dgp@infor.pl