Jak skorzystać z nielimitowanego odliczenia darowizn kościelnych

Podatnicy mogą korzystać z odliczenia od dochodu w zeznaniu rocznym dwóch rodzajów darowizn. Są to jednak dwie zupełnie różne ulgi. Darowizna przekazana na cel określony w ustawie o podatku chodowym od osób fizycznych jest limitowana. Podatnik może odliczyć tyle, ile wpłacił na określony cel, ale nie więcej niż kwotę odpowiadającą 6 proc. jego dochodu. Limit jest roczny i dotyczy wszystkich wpłat oraz darowanych rzeczy dokonanych w roku podatkowym.

Podatnik może skorzystać też z odliczenia tzw. darowizny kościelnej. Jej podstawową zaletą jest to, że nie została ograniczona limitem, ale ustawodawca nałożył na podatników dodatkowe obowiązki związane z prawem do odliczenia.

Podatniczka w 2009 roku przekazała na rzecz parafii dwie darowizny pieniężne w kwocie 2 tys. zł i 1,5 tys. zł. Obie wpłaty zostały dokonane na konto parafii. W tytule wpłaty podatniczka wpisała: darowizna oraz dopisek remont dachu na kościele. Podatniczka może odliczyć darowizny tylko w granicach limitu. Remont dachu nie jest działalnością charytatywno- -opiekuńczą, więc nie jest spełniony podstawowy cel ulgi na darowizny kościelne. Roczny dochód podatniczki w 2009 roku wyniesie 70 tys. zł. Limit 6 proc. to 4,2 tys. zł. Podatniczka będzie mogła w zeznaniu odliczyć całą kwotę darowizny, bo suma darowizn, tj. kwota 3,5 tys. zł nie przekracza kwoty limitu 6 proc. dochodu za 2009 rok.

Ustawy kościelne

W przypadku nielimitowanej ulgi na darowizny postawę odliczenia stanowią tzw. ustawy kościelne. Są to ustawy, które regulują stosunek państwa polskiego z poszczególnymi kościołami i wyznaniami. Większość z nich zawiera analogiczne regulacje, które pozwalają na odliczenie darowizny w zeznaniu rocznym.

Zgodnie z nimi darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą kościelnych osób prawnych są wyłączone z podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. W praktyce oznacza to, że cała kwota ufundowanej darowizny pomniejsza dochód darczyńcy wykazany w zeznaniu rocznym. Tak jak w przypadku darowizn limitowanych podatnik może przekazać zarówno darowiznę pieniężną, jak i rzeczową. Odliczeniu podlegają oba rodzaje darowizn.

Podatkowe zasady odliczania darowizn zapisane w ustawach kościelnych na pierwszy rzut oka nie są skomplikowane. Trzeba jednak pamiętać, że celem darowizny musi być działalność charytatywno-opiekuńcza kościelnej osoby prawnej.

Warto pamiętać, że wpłaty na rzecz parafii, które mają związek jedynie z jej bieżącą działalnością, np. na prace remontowe, porządkowe, utrzymanie itp. będą podlegały odliczeniu tylko i wyłącznie w granicach limitu jako darowizny na cele kultu religijnego.

Pokwitowanie przekazania

Dla skorzystania z bezlimitowego odliczenia ustawa kościelna stawia tylko dwa warunki: pokwitowane odbioru darowizny oraz sprawozdanie. Do końca 2005 roku były to jedyne kryteria formalne, jakich musiał dopełnić podatnik. Po tej dacie sprawa się skomplikowała.

W wyniku zmian wprowadzonych do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych od 1 stycznia 2006 r. samo uzyskanie pokwitowania odbioru darowizny kościelnej nie wystarczy. Obecnie tak jak w przypadku zwykłej limitowanej darowizny, dla skutecznego skorzystania z odliczenia pieniądze muszą być wpłacone na konto obdarowanej kościelnej osoby prawnej. Ponadto podatnik, który dokonał wpłaty na działalność charytatywno-opiekuńczą kościelnej osoby prawnej, musi ją wykazać w załączniku do zeznania rocznego. Podatnik musi podać dane obejmujące kwotę przekazanej darowizny, kwotę dokonanego odliczenia oraz dane pozwalające na identyfikację obdarowanego, w szczególności jego nazwę i adres.

Zmiany wprowadzone do ustawy podatkowej, które doprecyzowały przepisy ustaw kościelnych, mogą budzić wątpliwości co do zgodności z konstytucją. Niewątpliwie ustawodawca ma prawo zmieniać przepisy i uszczelniać system podatkowy. Jednak w tym przypadku ustawodawca jedną ustawą dokonał zmian w innych szczególnych ustawach. Niemniej jednak choć zastosowany tryb zmiany przepisów budzi kontrowersje, to do czasu ewentualnego zakwestionowania go przez Trybunał Konstytucyjny podatnicy muszą się stosować do dodatkowych warunków.

Szczegółowość sprawozdania

Ostatnim warunkiem, jaki dla odliczenia ustanawiają ustawy kościelne, jest sprawozdanie. Podatnik musi je uzyskać w okresie dwóch lat od dnia przekazania darowizny. Niestety ten pozornie błahy obowiązek może przysporzyć wiele problemów. Sprawozdanie dotyczy tego, na co została przeznaczona darowizna na działalność charytatywno-opiekuńczą. Inaczej mówiąc sprawozdanie ma pozwolić na zweryfikowanie tego, czy podatnik przekazał darowiznę na cel określony przez ustawodawcę. Niestety przepisy milczą na temat jego szczegółowości.

Podatnik w 2009 roku wpłacił 10 tys. zł na kolonie zorganizowane przez jedną z parafii. Pieniądze zostały wpłacone na konto. Podatnik może skorzystać z odliczenia darowizny kościelnej bez limitu. Podatnik swoje przychody rozlicza w zeznaniu PIT-37. Do rozliczenia ulgi na darowizny kościelne potrzebne będzie wypełnienie dodatkowo załącznika PIT/O. Darowizny wynikające z innych ustaw podatnik ujawnia w poz. 15 PIT/O. Następnie podatnik musi wypełnić część D. To miejsce na ujawnienie danych dotyczących darowizny oraz obdarowanego.

Przez długi czas organy podatkowe nie kwestionowały sprawozdań. Jednak ostatnio jest to bardzo częsty powód kwestionowania odliczenia darowizny kościelnej. Ponadto w orzecznictwie sądowym coraz częściej zwycięża pogląd, że sprawozdanie musi być szczegółowe.

W wyroku z 23 marca 2006 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II FSK 1405/05, niepublikowany) wyjaśnił, że sprawozdanie w przypadku darowizn kościelnych oznacza przedstawienie przebiegu jakiejś działalności, opis wypadków, zdarzeń, relację. Sam fakt otrzymania go przez darczyńcę nie jest wystarczający dla skorzystania z odliczenia. Zdaniem sądu sprawozdanie jest dokumentem prywatnym, a taki nie jest wyposażony w domniemanie zgodności z prawdą. Oznacza to, że nie przesądza o prawdziwości oświadczenia, które zawiera. Informacje wynikające ze sprawozdania powinny być na tyle dokładne, konkretne i sprawdzalne, by na ich podstawie można było zweryfikować, ustalić i ocenić rzeczywiste przeznaczenie darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą.

Należy też zwrócić uwagę, że sprawozdanie z wykorzystania darowizny trzeba uzyskać w ciągu dwóch latach od przekazania darowizny. To na podatniku ciąży obowiązek zgłoszenia się po sprawozdanie. Nie ma znaczenia, czy organ podatkowy będzie chciał sprawdzić, jak zostały wykorzystane pieniądze z darowizny. Sprawozdanie trzeba uzyskać, bo jest to jeden z warunków do skorzystania z ulgi. Podatnik musi spełniać je wszystkie.

@RY1@i02/2009/196/i02.2009.196.183.0011.001.jpg@RY2@

Oświadczenie o przeznaczeniu

Aleksandra Tarka

aleksandra.tarka@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 26 ust. 1 pkt 9 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).