Nie można dwa razy opodatkować tego samego przychodu

Ustalenie przychodu w wysokości wartości rynkowej przedmiotu wkładu jest niedopuszczalne, bo prowadziłoby do podwójnego opodatkowania tego samego przychodu - przy objęciu udziałów oraz po raz drugi na dzień ich zbycia.

Podatniczka jest właścicielką nieruchomości i udziałów (akcji) spółek kapitałowych. W przyszłości zamierza wnieść niektóre z tych składników majątkowych jako wkład niepieniężny (aport) do spółki kapitałowej. Wkłady zostaną wniesione z uwzględnieniem ich wartości rynkowej. Podatniczka wyjaśniła, że wartość rynkowa wkładu będzie wyższa niż wartość nominalna udziałów wydanych przez spółkę, do której zostanie wniesiony aport. Nadwyżka zostanie przekazana na kapitał zapasowy spółki. Wnioskodawczyni zapytała, czy w przypadku wniesienia do spółki kapitałowej wkładu niepieniężnego, którego rynkowa wartość będzie wyższa niż nominalna wartość wydanych w zamian za aport udziałów, i przekazania tej nadwyżki na kapitał zapasowy spółki, po stronie podatnika wnoszącego wkład przychodem będzie wartość nominalna objętych udziałów.

Podatniczka zwróciła uwagę na art. 17 ust. 1 pkt 9 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm. - dalej ustawa o PIT). Zgodnie z jego treścią w sytuacji przekazania na kapitał zapasowy spółki nadwyżki wynikającej z różnicy pomiędzy wartością wkładu a wartością nominalną wydanych udziałów przychodem z tytułu objęcia udziałów w zamian za wkład niepieniężny będzie nominalna wartość objętych udziałów, niezależnie od tego, czy wartość ta będzie niższa od wartości rynkowej przedmiotu aportu.

Organ interpretacyjny uznał, że przychód wnioskodawczyni z tytułu objęcia udziałów w spółce kapitałowej mającej siedzibę w Polsce lub na terenie Unii Europejskiej w zamian za wniesione składniki majątkowe (udziały, akcje, nieruchomości) stanowić będzie nominalną wartość uzyskanych udziałów. Jednak dokonując wyceny, należy mieć na względzie treść art. 17 ust. 2 ustawy o PIT. Zgodnie z jego treścią, gdy wartość wyrażona w cenie określonej w umowie znacznie odbiega od wartości rynkowej, organy podatkowe mogą oszacować przychód wspólnika wnoszącego wkład, dostosowując wielkość przychodu do wartości rynkowej przedmiotu wkładu.

Początkowo sąd oddalił skargę podatniczki. Jednak Naczelny Sąd Administracyjny przyznał jej rację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, ponownie rozpoznając sprawę, orzekł na jej korzyść. Sąd zwrócił uwagę, że organ podatkowy uznał za nieprawidłowe zajęte przez podatniczkę stanowisko, że za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się nominalną wartość udziałów (akcji) albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny. Jednocześnie w treści uzasadnienia zgodził się z nią, wskazując, że opodatkowaniu, co do zasady, podlega przychód w wysokości nominalnej wartości udziałów. A potem zastrzegł, że istnieje możliwość badania wartości rynkowej aportu i podwyższenia podstawy opodatkowania przez organ podatkowy w określonych sytuacjach. Tymczasem zdaniem WSA stan faktyczny przedstawiony we wniosku był jasny i organ podatkowy powinien go ocenić oraz udzielić jednoznacznej odpowiedzi.

Ponadto sąd podkreślił, że przychód z tytułu objęcia podwyższenia udziału zostanie faktycznie opodatkowany przy ewentualnym jego zbyciu. W przypadku zbycia udziałów objętych w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część kosztem uzyskania przychodu jest nominalna wartość udziałów (akcji) z dnia ich objęcia. Podwyższenie wartości nominalnej udziału nie będzie zatem miało wpływu na wysokość kosztów uzyskania przychodu i nie pomniejszy przychodu uzyskanego z tego tytułu.

Przyjęcie przeciwnego zapatrywania i ustalenie przychodu w wysokości wartości rynkowej przedmiotu wkładu faktycznie prowadziłoby do podwójnego opodatkowania tego samego przychodu - przy objęciu udziałów oraz po raz drugi na dzień ich zbycia. W tej sytuacji należy przyjąć literalne brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT, wedle którego za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się nominalną wartość udziałów (akcji) w spółce mającej osobowość prawną albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkłady niepieniężne.

Do ustalenia wartości przychodu może mieć zastosowanie wyłącznie pierwsze zdanie art. 19 ust. 1 ustawy, tj. że przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia.

Oprac. Aleksandra Tarka