Sądy i urzędy różnie traktują podobne sprawy

Przychody osiągane przez podatników podatku dochodowego od osób fizycznych we wszelkich formach i z jakichkolwiek źródeł muszą mieć odpowiadającą im określoną wartość pieniężną. W przypadku świadczeń nieodpłatnych przychód zgodnie z art. 11 ust. 2a ustawy podatkowej to wartość otrzymanego przez podatnika świadczenia.

Kierując się literalnym brzmieniem przepisów ustawy o PIT, dla powstania przychodu konieczna jest jego indywidualizacja, zarówno co do osoby podatnika, jak i kwoty odpowiadającej wartości otrzymanego przez tego konkretnego podatnika świadczenia.

Odnosząc się do problemu opodatkowania wartości abonamentów medycznych, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale z 24 maja 2010 r. (II FPS 1/10) stwierdził: "Skoro analizowane świadczenie pracodawcy na rzecz pracownika polega na zagwarantowaniu mu możliwości bezpłatnego skorzystania z określonych usług medycznych, to pracownik otrzymuje je w momencie, w którym po stronie centrum medycznego powstaje obowiązek pozostawania w gotowości do świadczenia mu tych usług".

Zdaniem składu sędziowskiego: "Otrzymanie przez pracownika możliwości nieodpłatnego skorzystania z usług medycznych na skutek wykupu przez pracodawcę pakietu tych usług w odpowiedniej placówce medycznej nie oznacza, że pracownik z tej możliwości skorzysta. Sama możliwość skorzystania z usług medycznych posiada istotny wymiar finansowy, czego dowodzi także szybko rosnąca popularność pakietów medycznych".

NSA opowiedział się zatem za takim rozumieniem pojęcia "otrzymanie świadczenia", które ogranicza zakres koniecznej indywidualizacji świadczenia do celów podatkowych do ustalenia, czy podatnik należy do grupy osób uprawnionych do otrzymania określonych świadczeń, bez względu na fakt oraz zakres, w jakim faktycznie skorzystał z usług świadczonych w ramach pakietu medycznego.

Wskazana uchwała, w której co do zasady potwierdzono dotychczasowe podejście organów podatkowych do sposobu interpretacji przepisów podatkowych dotyczących abonamentów medycznych, dała asumpt do utrwalenia się linii orzeczniczej w tym zakresie. Ponadto jej dalszym skutkiem było rozciągnięcie zaaprobowanego przez NSA sposobu rozumienia pojęcia "otrzymanie świadczenia" na inne świadczenia nieodpłatne. Przykładem takiej interpretacji jest wydana przez dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach interpretacja indywidualna z 8 lipca 2010 r. o sygn. IBPBII/1/415-411/10/BD, w której stwierdzono: "Postawienie do dyspozycji pracownikowi możliwości nieobowiązkowego uczestnictwa w spotkaniach integracyjnych, które skierowane są tylko do pracowników spółki, stanowi nieodpłatne świadczenie, którego wartość ustala się według cen zakupu usług. Jeżeli wstęp będzie się odbywał na podstawie zgłoszenia bądź zaproszeń bądź identyfikatora, to w chwili, kiedy otrzyma zaproszenie lub zgłosi swój udział. To, czy istotnie przybędzie na imprezę, czyli skonsumuje świadczenie, jest kwestią bez znaczenia dla powstania przychodu, w świetle powołanej uchwały".

Analogiczne stanowisko zajął minister finansów w interpretacji z 19 lipca 2010 r. wydanej przez dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach o sygn. IBPBII/1/415-595/10/BD, a dotyczącej świadczenia w postaci prawa do korzystania z sali gimnastycznej. Również kwestia określenia wartości nieodpłatnego świadczenia przypadającej na podatnika, do której do problematyki nie odniósł się NSA w omawianej uchwale, rozstrzygnięta została przez organy podatkowe w kolejnych interpretacjach, np. wydanej przez dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach interpretacji z 8 lipca 2010 r. o sygn. IBPBII/1/415-411/10/BD, w której stwierdzono, że "przychód pracowników powinien być ustalany poprzez podzielenie łącznej ceny za zakup danej imprezy integracyjnej, ustalonej w oparciu o powołany powyżej przepis art. 11 ust. 2a ustawy podatkowej, przez liczbę zainteresowanych nią pracowników".

Omawiana uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2010 r. wzbudziła natomiast wątpliwości innych składów Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z 16 września 2010 r. (sygn. II FSK 1989/08) NSA uznał, że w przypadku pakietów medycznych opłacanych w sposób ryczałtowy, bez względu na to, czy dana osoba korzystała z usługi, czy też nie, nie jest możliwe przyporządkowanie wartości otrzymanych świadczeń do konkretnego pracownika, wobec czego nie powstaje również podlegający opodatkowaniu przychód.

W kolejnej sprawie (o sygnaturze II FSK 541/09) Naczelny Sąd Administracyjny wydał 5 października 2010 r. postanowienie w sprawie skierowania ponownego pytania prawnego dotyczącego przychodów z tytułu świadczeń nieodpłatnych w postaci pakietów medycznych do rozstrzygnięcia przez rozszerzony skład NSA.

Jarosław Żemantowski

doradca podatkowy w Kancelarii Ożóg i Wspólnicy