W Danii podatek od emerytury uzależniony jest od rodzaju programu

Mimo że system emerytalny w Danii podobnie jak w Polsce składa się z trzech podstawowych filarów, kwestia opodatkowania składek jest jednak bardziej skomplikowana. Jacek Zybert, konsultant w PricewaterhouseCoopers, wyjaśnia, że opodatkowanie to zależy w szczególności od planu, którym objęty jest pracownik.

Do podstawowych filarów w Danii należy zaliczyć:

● obowiązkowy, regulowany prawnie, będący częścią duńskiego systemu ubezpieczeń społecznych (folkepension),

● dobrowolny, oparty na indywidualnej umowie między pracodawcą a pracownikiem,

● prywatny, w którym dana osoba zawiera umowę z bankiem bądź funduszem emerytalnym, niezależnie od pracodawcy.

Prawo do otrzymywania emerytury ma każdy, kto między 15. a 65. rokiem życia przebywał w Danii co najmniej 10 lat, w tym 5 lat przed emeryturą.

- Podstawowa kwota emerytury wynosi 58 032 korony duńskich rocznie, zaś dodatek emerytalny wynosi 58 416 koron duńskich rocznie w przypadku osób samotnych, a w przypadku małżeństw 27 276 koron duńskich na osobę - podaje nam Jacek Zybert.

Ekspert dodaje, że prawo do ubiegania się o emeryturę z pierwszego filaru zależy od długości rezydencji w Danii. Aby ubiegać się o pełną emeryturę z tego filaru, należy przebywać w Danii przynajmniej 40 lat. W 2010 roku maksymalna kwota emerytury wynosi 65 376 koron duńskich. Kwota ta może być zmniejszona w zależności od dodatkowych zarobków emeryta.

- Świadczenia z tytułu emerytury podlegają standardowym stawkom podatkowym w Danii, oprócz kwot, które wypłacane są z planów emerytalnych w przypadku śmierci - są one wyłączone z opodatkowania - wyjaśnia Jacek Zybert.

Uzupełnieniem pierwszego filaru jest plan emerytalny oparty na zawodowych systemach emerytalnych (ATP). Jak wyjaśnia Jacek Zybert, planem tym objęte są wszystkie pracujące osoby (przynajmniej 9 godzin tygodniowo) w wieku od 16 do 66 lat, otrzymujące różnego rodzaju zasiłki lub uczestniczące w szkoleniach. ATP finansowany jest z obowiązkowych składek pracowników (1/3 składki) i pracodawców (2/3 składki).

- W 2010 roku pracownicy zatrudnieni w pełnym wymiarze wpłacają składki w wysokości 90 koron duńskich miesięcznie, podczas gdy pracodawcy płacą dwukrotność tej kwoty (180 koron duńskich miesięcznie) - stwierdza Jacek Zybert.

Jednocześnie podkreśla, że dodatkowo pracodawca opłaca ubezpieczenie pracownicze i wypadkowe. Składki w części pracodawcy mogą być odliczane od jego zobowiązań podatkowych, zaś składki w części pracownika są zwolnione od podatku (są jednak uwzględniane przy obliczaniu dochodu podlegającego opodatkowaniu).

Umowy emerytalne zawierane z pracodawcą są popularnym i ważnym dodatkiem do powszechnego systemu emerytalnego. Według Jacka Zyberta umowy te stały się w Danii standardową częścią kontraktu w szczególności w sektorze przemysłowym, administracji biurowej oraz na szczeblu kierowniczym. Już na etapie rekrutacji firmy oferują swoim przyszłym pracownikom fundusze emerytalne, do których wpłacane są składki (łącznie około 15 proc. w części pracownika i pracodawcy). Filar ten obejmuje także ubezpieczenie zdrowotne, a także zabezpieczenie w razie niepełnosprawności, nagłej choroby czy śmierci.

- Fundamentalną zasadą w przypadku planów zawieranych z pracodawcami jest odroczenie opodatkowania do czasu otrzymania świadczeń emerytalnych z tego planu. Oznacza to, że osoba objęta planem nie płaci podatku od części wynagrodzenia, która jest wpłacana do funduszu emerytalnego w momencie zapłaty, ale zobowiązana jest do zapłacenia podatku w momencie otrzymania świadczenia emerytalnego. Wyjątkiem od tej zasady jest składka na rzecz rynku pracy w wysokości 8 proc., która jest potrącana w momencie wpłaty składki na rzecz funduszu emerytalnego - tłumaczy ekspert PricewaterhouseCoopers.

Każda osoba pracująca w Dani może podpisać umowę z funduszem emerytalnym lub z bankiem, bez względu na to, czy objęta jest powszechnym systemem emerytalnym, czy nie. Ponadto - jak dodaje Jacek Zybert - indywidualne plany emerytalne mogą być (choć nie muszą) uprzywilejowane podatkowo. Oznacza to, że płatnik składek objęty takim przywilejem uprawniony jest do skorzystania z ulgi podatkowej w postaci składek, z drugiej jednak strony zobowiązany jest do płacenia podatku od zysków uzyskanych z tego planu emerytalnego. W tym przypadku obowiązują podobne zasady jak w przypadku umów emerytalnych zawieranych z pracodawcami mówiące o momencie zapłaty podatku. Ma tutaj również zastosowanie składka w wysokości 8 proc. na rzecz rynku pracy oraz dodatkowo specjalna składka emerytalna w wysokości 1 proc., które są potrącane w momencie wpłaty składek.

- Podstawową różnicą między planami emerytalnymi, które są objęte przywilejem podatkowym, a tymi, które są z tego wyłączone, jest opodatkowanie rocznych zysków kapitałowych od środków zgromadzonych na kontach emerytalnych - argumentuje Jacek Zybert.

Podkreśla, że co do zasady, zyski te opodatkowane są 15-proc. stawką podatkową. Z drugiej strony, szacowany roczny przychód wynikający z przyrostu środków na koncie emerytalnym funduszy nieobjętych przywilejem podatkowym może podlegać opodatkowaniu stawką wynoszącą nawet 59 proc. Dlatego większość systemów emerytalnych korzysta z przywileju podatkowego.

Jacek Zybert podkreśla, że status uprzywilejowanego podatkowo planu emerytalnego może uzyskać tylko krajowy (duński) plan emerytalny. Są z niego wyłączone banki i firmy ubezpieczeniowe nieposiadające siedziby w Danii. Dlatego też składki wpłacane do zagranicznych funduszy emerytalnych zawsze będą traktowane jako wyłączone z przywileju podatkowego. W przypadku składek wpłacanych przez pracodawcę do zagranicznych funduszy emerytalnych stanowią one przychód pracownika i to on zobowiązany jest zapłacić od nich podatek. W Danii nie ma możliwości odliczenia od dochodu lub podatku składek wpłacanych przez pracownika do indywidualnych funduszy emerytalnych działających w innych krajach. Ponadto należy pamiętać, że roczny zysk od środków zgromadzonych na kontach funduszy działających w innych krajach może podlegać opodatkowaniu stawką do 59 proc.

- Niektóre duńskie umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania (np. ze Szwajcarią i Wielką Brytanią) zawierają przepisy szczególne, przewidujące ulgę podatkową na składki wpłacane do funduszy emerytalnych przez osoby, które przeniosły się do Danii. Niestety, umowa polsko-duńska nie przewiduje takiego przywileju - mówi Jacek Zybert.

Podkreśla też, że zgodnie z duńską praktyką administracyjną 40-proc. podatek nałożony na świadczenia wypłacane w ramach emerytury kapitałowej (czyli np. wtedy, gdy świadczenie emerytalne jest wypłacane w formie zryczałtowanej) nie jest traktowany jako podatek rozumiany w świetle umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Podobnie traktuje się 60-proc. podatek nałożony na uprzywilejowane podatkowo plany emerytalne, których bieg został przerwany przed zapadnięciem warunków określonych w duńskim ustawodawstwie podatkowym.

Pracodawca może zmniejszyć zobowiązanie podatkowe o składki wpłacone. Pracownik nie jest obciążany podatkowo za składki zarówno w swojej części, jak i w części pracodawcy. Coroczne zyski od aktywów zgromadzonych na kontach emerytalnych podlegają opodatkowaniu zazwyczaj 15-proc. stawką podatkową

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl