Wysokość podatku od emerytury w Finlandii zależy od rodzaju wypłaty

Ze względu na zasadę swobody przepływu osób w Unii Europejskiej wiele osób zaczęło podróżować w poszukiwaniu zatrudnienia na terytorium różnych państw członkowskich, co może się wiązać z nabyciem przez nie w przyszłości świadczeń ubezpieczeniowych w tych państwach.

Główną podstawą prawną fińskiego systemu emerytalnego jest przepis mówiący o tym, że wszelkie dochody wynikające z jakiegokolwiek zatrudnienia obowiązkowo podlegają fińskiemu systemowi świadczeń emerytalnych (po fińsku TyEL), będącemu jedynym obowiązkowym systemem pracowniczych świadczeń emerytalnych.

Jak wyjaśnia nam Joanna Stolarek, starszy konsultant, doradca podatkowy w PricewaterhouseCoopers, programem tym są objęci pracownicy w wieku od 18 do 68 lat. Co ważne, osoby pracujące w Finlandii uzyskują automatycznie możliwość uczestniczenia w pracowniczym planie świadczeń emerytalnych. Na uwzględnienie zasługuje przy tym fakt, że prawo fińskie nie przewiduje żadnego okresu przejściowego odnośnie do objęcia osób świadczących pracę w Finlandii systemem świadczeń emerytalnych.

- Oznacza to, że pracownik jest objęty tym programem z chwilą zatrudnienia go w Finlandii - wyjaśnia Joanna Stolarek.

Dodaje, że opisywany fiński system emerytalny umożliwia otrzymywanie świadczenia emerytalnego po pierwsze, po przejściu na emeryturę, po drugie, z chwilą śmierci jedynego żywiciela rodziny, po trzecie, w przypadku utraty pracy lub po czwarte, w przypadku choroby lub kalectwa powodującego niezdolność do pracy. Joanna Stolarek podkreśla, że wartość należnego pracownikowi świadczenia jest uzależniona od poziomu jego zarobków, więzów rodzinnych, miejsca zamieszkania i, co ciekawe, od współczynnika przewidywanej długości życia.

Jeżeli chodzi o składki do fińskiego systemu emerytalnego, to obowiązek ich uiszczania jest nałożony zarówno na pracownika, jak i na pracodawcę.

- Wysokość pracowniczej składki emerytalnej wynosi 4 - 5 proc. dochodów dla pracowników mających mniej niż 53 lata, oraz 5 - 7 proc. dla pracowników w wieku 53 lat i starszych - wymienia Joanna Stolarek.

Ekspert wskazuje też, że wysokość składki emerytalnej jest ustalana na podstawie dochodów brutto. Składka na ubezpieczenie emerytalne ponoszona przez pracodawcę z tytułu uczestnictwa w pracowniczym planie emerytalnym jego pracowników wynosi 16,9 proc. przeciętnego wynagrodzenia brutto.

Zgodnie z fińskimi przepisami moment przejścia na emeryturę zależy od indywidualnego wyboru pracownika i może nastąpić pomiędzy 63. a 68. rokiem życia. Jednak - jak zaznacza Joanna Stolarek - fińskie prawo ubezpieczeniowe przewiduje także możliwość przejścia na wcześniejszą lub późniejszą emeryturę. Wcześniejsze przejście na emeryturę może mieć miejsce po osiągnięciu 62 lat. W takim przypadku pracownik musi się jednak liczyć z tym, że otrzymywane przez niego świadczenie emerytalne będzie niższe niż to, które byłoby mu wypłacone po przejściu na emeryturę w normalnym trybie. Wysokość takiej wcześniejszej emerytury będzie bowiem równa kwocie naliczonej emerytury z trybu normalnego pomniejszonej o 0,6 proc. jej wartości za każdy miesiąc jej pobierania do chwili osiągnięcia 63 lat.

Jak już wskazywaliśmy, prawo fińskie przewiduje także możliwość przejścia na późniejszą emeryturę. Nie precyzuje ono bowiem wieku, po którym pracownik ma obowiązek przejścia na emeryturę.

- Pracownik może więc zdecydować o przejściu na emeryturę także po ukończeniu 68. roku życia. Kwota takiego odroczonego świadczenia emerytalnego związanego z późniejszym przejściem na emeryturę będzie w takim przypadku powiększona o 0,4 proc. jej wartości za każdy miesiąc od osiągnięcia wieku 68 lat do czasu odejścia na późniejsza emeryturę - stwierdza Joanna Stolarek.

Podkreśla również, że łączna odpowiedzialność pracodawcy wpłacającego należną składkę na ubezpieczenie emerytalne oraz firmy ubezpieczeniowej gwarantuje pewność wypłaty emerytur z fińskiego systemu ubezpieczeniowego. Odpowiedzialność pracodawcy ogranicza się do wpłaty składek ubezpieczeniowych. Firma ubezpieczeniowa odpowiada zaś za gromadzenie środków i ich wystarczającą ilość.

- Osoby zainteresowane podwyższeniem przyszłych świadczeń emerytalnych mają możliwość opłacania składek na poczet uczestnictwa w nieobowiązkowych systemach emerytalnych - podpowiada ekspert Pricewater-houseCoopers.

Co do zasady, każdy polski pracownik fizycznie wykonujący pracę na terytorium Finlandii powinien podlegać fińskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych. Jednak - jak zastrzega Joanna Stolarek - osoby, które są tymczasowo oddelegowane (np. przez polskiego pracodawcę do Finlandii), mogą być wyłączone z fińskiego obowiązkowego systemu ubezpieczeń społecznych w trybie wyjątkowym po uzyskaniu poświadczenia tzw. certyfikatu E101 / A1 z polskiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (pod warunkiem że pracownik polskiej spółki będzie chciał pozostać w systemie ubezpieczeń społecznych w Polsce). W przypadku uzyskania takiego zaświadczenia polski pracownik będzie, pomimo wykonywania pracy w Finlandii, podlegał polskim ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Wartość świadczeń uzyskiwanych z obowiązkowego państwowego planu emerytalnego jest uznawana za przychód pracownika i z tego tytułu podlega opodatkowaniu w Finlandii podatkiem progresywnym. Jak tłumaczy Joanna Stolarek, świadczenia emerytalne uzyskiwane z nieobowiązkowych planów emerytalnych, do których podatnik przystąpił po roku 2004, są klasyfikowane jako dochody kapitałowe i podlegają opodatkowaniu podatkiem liniowym, którego stawka wynosi obecnie 28 proc. (prawo fińskie nie przewiduje kwoty wolnej w tym zakresie).

Pracownicze składki emerytalne na poczet obowiązkowych świadczeń emerytalnych podlegają odliczeniom od kwoty dochodu podlegającego opodatkowaniu. Jeżeli chodzi o składki wpłacane przez pracownika do dobrowolnych systemów emerytalnych, to są one odliczane od dochodów kapitałowych (do kwoty 5 tys. euro rocznie) pod warunkiem spełnienia wielu przewidzianych prawem warunków. Przynależność do dodatkowych, niepaństwowych systemów emerytalnych jest dobrowolna.

Państwowy system emerytalny jest finansowany z kwot ściąganych podatków.

W Finlandii istnieją również rożnego rodzaju częściowe świadczenia emerytalne należne w przypadku zmiany zatrudnienia z całego na pół etatu i dostępne dla pracowników w wieku pomiędzy 58 a 67 rokiem życia

Wysokość współczynnika przewidywanej długości życia jest uzależniony od przedziału wiekowego pracownika objętego tym programem emerytalnym i wynosi:

● 1,5 proc. rocznych dochodów uzyskanych w czasie zatrudnienia (dla pracowników w przedziale wiekowym 18 - 53 lata),

● 1,9 proc. dla pracowników w przedziale wiekowym od 53 lat do 63 lat,

● 4 - 5 proc. dla osób powyżej 63. roku życia, ale które nie osiągnęły 68. roku życia.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl