Opodatkowanie programów motywacyjnych

ekspert z Kancelarii Prawniczej Magnusson

@RY1@i02/2010/099/i02.2010.099.086.002a.001.jpg@RY2@

Tomasz Rysiak, ekspert z Kancelarii Prawniczej Magnusson

Najczęściej programy motywacyjne obejmują możliwość otrzymania przez pracownika udziałów, praw do udziałów lub też prawa do pieniężnego ekwiwalentu wartości udziałów w kapitale zakładowym pracodawcy czy też innej spółki z grupy kapitałowej, do której pracodawca należy. W praktyce brak szczegółowych przepisów w tym zakresie spowodował liczne rozbieżności co do traktowania praktycznie wszystkich aspektów uzyskania przez pracowników prawa do udziałów w kapitale zakładowym pracodawcy lub w innej spółce z grupy kapitałowej, do której pracodawca należy. W szczególności wątpliwości organów podatkowych wzbudza kwestia kwalifikacji źródła dochodu uzyskiwanego przez pracownika.

Część organów podatkowych uznaje, że prawo uzyskane przez pracownika należy kwalifikować jako dochód z stosunku pracy, a tym samym zastosowanie do tego rodzaju dochodu znajdzie progresywna stawka podatku dochodowego od osób fizycznych, jak również powstaje obowiązek odprowadzenia składek na ubezpieczenie społeczne od wartości uzyskanego prawa (np. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 14 sierpnia 2009 r., nr ILPB1/415-604/09-2/TW). Jednocześnie zwolenników znajdują również poglądy, że do opodatkowania wartości praw uzyskanych przez pracownika należy zastosować przepisy dotyczące opodatkowania dochodów kapitałowych, opodatkowanych według stawki 19-proc. (interpretacja dyrektora Izby Skarbowej z 2 marca 2010 r., nr IPPB2/415-756/09-2/AS) lub też wartość otrzymanych praw należy traktować jako przychód z innych źródeł zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o PIT (np. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 27 kwietnia 2010 r., nr IPPB2/415-37/10-4/AS).

Rozbieżne interpretacje organów podatkowych są uzasadniane przez organy takimi okolicznościami jak: różnice w zakresie podmiotu, którego pracownik uzyskuje udziały (lub prawa do nich), ponoszenie (lub nie) przez pracodawcę kosztów uczestnictwa w programie motywacyjnym prowadzonym przez grupę kapitałową na poziomie globalnym, czy udziały, do których prawa otrzymuje pracownik, znajdują się już w obrocie, czy też zostają mu przydzielone w drodze nowej emisji.

Wskazane rozbieżności w interpretacjach wydawanych przez organy podatkowe powodują praktyczne wątpliwości nie tylko co do określenia źródła pochodzenia dochodu, ale również co do podmiotu zobowiązanego do działania jako płatnik wobec dochodu uzyskanego przez pracownika (pracodawca czy też bezpośrednio pracownik) czy też momentu powstania obowiązku podatkowego (moment przyznania prawa czy też moment jego realizacji).

Brak jasnych reguł opodatkowania programów motywacyjnych powoduje istotne bariery dla uczestnictwa w nich polskich pracowników. W szczególności, nawet interpretacja podatkowa uzyskana przez jednego pracownika na obszarze jednej izby skarbowej niekoniecznie musi odpowiadać interpretacji przepisów stosowanych przez urzędy skarbowe działające na obszarze innej izby. W konsekwencji niezwykle utrudnione jest wprowadzenie jednego rozwiązania dla wszystkich pracowników, które nie obarczałoby pracodawcy lub też pracownika znaczącym ryzykiem podatkowym. Biorąc pod uwagę fakt, że nagradzanie pracowników udziałami pracodawcy czy też udziałami korporacji, do której należy pracodawca, z uwagi na efektywność, staje się coraz bardziej powszechne, należy mieć nadzieję, że ustawodawca wykaże inicjatywę odnośnie do uproszczenia opodatkowania programów motywacyjnych.

(EM)