Czy liniowy PIT jest dla menedżera

Osoby prowadzące działalność gospodarczą mogą wybrać formę opodatkowania. Podatnik może rozliczać podatek dochodowy na zasadach ogólnych, tj. według skali podatkowej, w formie zryczałtowanej lub skorzystać z liniowej stawki. Ta ostatnia forma pozwala na stosowanie jednolitej 19-proc. stawki podatku dochodowego bez względu na zyski, jakie podatnik osiąga z działalności. Niestety, z tego prawa nie mogą skorzystać menedżerowie. Ich działalność bez względu na formę świadczenia usług traktowana jest jako działalność wykonywana osobiście.

Podatek liniowy zastrzeżony jest tylko do przychodów z działalności gospodarczej. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych zawiera własną definicję tego pojęcia. Jest to przede wszystkim działalność zarobkowa:

● wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa,

● polegająca na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,

● polegająca na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Ponadto działalność bez względu na jej rezultat musi być prowadzona: we własnym imieniu, w sposób zorganizowany i ciągły. Uzyskanie z niej przychody nie mogą być zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9 ustawy.

Odrębnym źródłem przychodu jest działalność wykonywana osobiście. Za zyski z tej działalności uznaje się m.in. przychody uzyskane na podstawie: umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze. Za przychody z działalności osobistej nie uznaje się tylko przychodów osób należących do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osoby prawne.

Należy podkreślić, że ustawodawca świadomie uznał przychody z umów o zarządzanie, kontraktów menedżerskich i innych tego typu umów za odrębne źródło przychodu, czyli działalność wykonywaną osobiście. Świadczy o tym dodatkowe zastrzeżenie, że przychodami z tego rodzaju są również zyski z umów zawieranych przez podatnika w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

Mówiąc najprościej, usługi menedżerskie i zarządzania nie mogą być opodatkowane jako przychód z działalności, nawet jeśli podatnik ma własną firmę. To oznacza, że pochodzacych z tych źródeł pieniędzy nie można opodatkować podatkiem liniowym, bo ta forma zarezerwowana jest tylko dla przychodów z działalności gospodarczej.

W praktyce pojawił się jednak problem, a właściwie furtka do opodatkowania usług świadczonych przez menedżerów podatkiem liniowym. Ustawodawca zapomniał o spółkach osobowych. Zgodnie bowiem z przepisami, jeżeli działalność gospodarczą prowadzi spółka niemająca osobowości prawnej, przychody wspólnika z udziału uznaje się za przychody z działalności.

Menedżerowie zaczęli występować o interpretacje podatkowe i pytać, czy w przypadku świadczenia usług w ramach spółki mogą korzystać z 19-proc. preferencyjnej stawki.

Organy podatkowe wyjaśniały, że nie. W ich ocenie wszelkie zyski z kontraktów menedżerskich i umów o zarządzanie są przychodami z działalności wykonywanej osobiście.

Podatnicy zaczęli kwestionować interpretacje fiskusa. Część wyroków okazała się niekorzystna dla skarżących. Jednak w orzecznictwie pojawiła się też linia pozwalająca spółkom menedżerskim na stosowanie podatku liniowego.

W korzystnych dla menedżerów wyrokach sądy administracyjne I instancji podkreślały natomiast, że umowy z kontrahentami zawiera spółka, a nie jej wspólnik lub wspólnicy. Zatem wynagrodzenie za wykonanie umowy (usługi) będzie stanowiło przychód spółki, a nie przychód konkretnego wspólnika.

Ostatecznie spór został jednak przesądzony na niekorzyść menedżerów. Jeden ze składów orzekających Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrócił uwagę na rozbieżności w orzecznictwie sądów I instancji. W związku z tym postanowił zapytać poszerzony skład NSA, czy przychody wspólników uzyskiwane po 1 stycznia 2008 r. z udziału w spółce jawnej uzyskującej przychody na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze podlegają podatkowi liniowemu?

Siedmioosobowy skład NSA uznał, że wspólnicy spółek menedżerskich nie mogą korzystać z podatku liniowego. W jego ocenie wszystkie usługi menedżerskie, bez względu na formę ich świadczenia, podlegają opodatkowaniu według skali podatkowej.

W ustnych motywach uzasadnienia uchwały NSA zauważył, że zwrot działalność wykonywana osobiście nie odnosi się do jednorodnych czynności. Jednak jego zdaniem czynności te mają zawsze jedną cechę wspólną. A mianowicie są wykonywane osobiście bez udziału osób trzecich.

Ponadto sąd zwrócił uwagę na konstrukcje odpowiedzialności podatkowej spółki nieposiadającej osobowości prawnej. Otóż nie jest ona podatnikiem podatku dochodowego. Są nimi wspólnicy, czyli osoby fizyczne. W tym przypadku nie występuje osobno przychód spółki jawnej, a osobno jej wspólników. Obowiązek podatkowy obciąża tylko osobę fizyczną, która w ramach spółki osobowej prowadzi działalność gospodarczą w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem.

To wszystko prowadzi do wniosku, że czynności menedżerskie i inne tego typu usługi zawsze będą miały charakter czynności wykonywanych osobiście. Menedżer nie może skorzystać z podatku liniowego bez względu na to, czy świadczy usługi w ramach działalności gospodarczej, zwykłej umowy czy też jako wspólnik spółki osobowej (uchwała z 26 kwietnia 2010 r., II FPS 10/09, niepublikowana).

Omawiana uchwała to odpowiedź na pytanie prawne w konkretnej sprawie. Teoretycznie bezpośrednio wiąże ona tylko skład orzekający, który zadał pytanie. Nie oznacza to jednak, że nie będzie miała zastosowania w sprawach innych podatników. Przede wszystkim uchwały NSA zarówno indywidualne, jak i abstrakcyjne, mają ważniejszą rangę. Ponadto z przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że sąd, który nie zgadza się z uchwałą, może jedynie ponownie zadać to samo pytanie.

W związku z tym menedżerowie, którzy świadczą swoje usługi w ramach spółek osobowych, powinni zdecydowanie zrezygnować z opodatkowania przychodów z udziałów w niej podatkiem liniowym.

● odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności;

● są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego te czynności;

● wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Aleksandra Tarka

aleksandra.tarka@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307).