Co grozi za nierozliczenie się z fiskusem

Wszystkie osoby, które w 2009 roku uzyskały jakikolwiek dochód, muszą wykazać go w rocznym zeznaniu podatkowym. Ostatnim dniem na złożenie deklaracji PIT za ubiegły rok jest piątek 30 kwietnia 2010 r. Jeśli podatnik spóźni się z dopełnieniem tego obowiązku choćby o jeden dzień, naraża się na sankcje karne skarbowe. Każdy, kto nie składa w ustawowym terminie deklaracji, może być ukarany karą grzywny. Ostrzejsze kary grożą za zatajenie podstawy opodatkowania i niezłożenie zeznania. Kara przewidziana jest także za niewpłacenie należnego podatku.

Samo niezłożenie zeznania podatkowego traktowane jest przez przepisy kodeksu karnego skarbowego jako wykroczenie. Za jego popełnienie organ podatkowy może nałożyć na podatnika karę grzywny. Obecnie rozpiętość kary grzywny wynosi od 131,70 zł do 26 340 zł.

Dla określenia, jaki czyn popełnił podatnik - przestępstwo czy wykroczenie skarbowe - ważne jest również to, jaka kwota w związku z zachowaniem podatnika nie wpłynęła do budżetu państwa. Kodeks karny skarbowy posługuje się w tym przypadku pojęciem narażenie podatku na uszczuplenie.

Podatnik, który składając organowi podatkowemu, innemu uprawnionemu organowi lub płatnikowi deklarację lub oświadczenie, podaje nieprawdę lub zataja prawdę albo nie dopełnia obowiązku zawiadomienia o zmianie objętych nimi danych, przez co naraża podatek na uszczuplenie, podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie.

Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest małej wartości, sprawca czynu zabronionego podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych. Z kolei, gdy kwota podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza ustawowego progu, sprawca czynu zabronionego podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

Warto tu wyjaśnić znaczenie zwrotu: podatek narażony na uszczuplenie. Sąd Najwyższy w wyroku z 11 lutego 2003 r. (sygn. akt IV KKN 21/00) wyjaśnił, że narażenie na uszczuplenie podatku powinno być rozumiane jako działanie bądź zaniechanie biernego podmiotu stosunku prawnopodatkowego prowadzące do powstania różnicy między należną Skarbowi Państwa bądź jednostce samorządu terytorialnego kwotą podatku a kwotą przypadającą do uiszczenia według zeznania lub zgłoszenia straty. Narażeniem na uszczuplenie podatku jest przede wszystkim niezadeklarowanie należnej kwoty podatku, od którego uiszczenia sprawca się w ten sposób uchylił, a ponadto w szczególności niezgłoszenie właściwemu organowi podatkowemu przedmiotu opodatkowania, niezgłoszenie danych mogących mieć wpływ na ustalenie zobowiązania podatkowego lub jego wysokości albo podania takich danych niezgodnie z rzeczywistością oraz nierzetelne prowadzenie ksiąg, a także każde inne działanie prowadzące do powstania różnicy między należną kwotą a wykazaną w zeznaniu podatkowym.

Niezłożenie zeznania podatkowego to wykroczenie skarbowe. Przestępstwem będzie natomiast sytuacja, gdy podatnik, który uchylając się od opodatkowania, nie ujawnia właściwemu organowi przedmiotu lub podstawy opodatkowania lub nie składa deklaracji, przez co naraża podatek na uszczuplenie. W takim przypadku osoba popełniająca taki czyn podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie.

Jeżeli kwota podatku narażonego na uszczuplenie jest małej wartości, sprawca czynu zabronionego podlega karze grzywny do 720 stawek dziennych. Rozpiętość stawki dziennej obecnie to 43,90 zł - 17 560 zł. Gdy kwota podatku narażonego na uszczuplenie nie przekracza ustawowego progu, czyli 6585 zł, sprawca czynu zabronionego podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

Nie tylko niezłożenie zeznania rocznego PIT jest karane. Sankcje przewidziane są także dla osób, które nie wpłacają w terminie podatku. Przypomnijmy, że podatnik, któremu z rocznego rozliczenia PIT wyjdzie dopłata podatku, musi wpłacić ją do właściwego urzędu skarbowego najpóźniej 30 kwietnia (w rozliczeniu za 2009 rok jest to 30 kwietnia 2010 r.). Wpłaty można dokonać w kasie urzędu lub bezpośrednio na konto. Trzeba tylko pamiętać, aby wpłata była dokonana na właściwe konto. W naszym przypadku będzie to rachunek dla wpłat podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT).

Wracając do sankcji za niewpłacenie podatku. Przepisy kodeksu karnego skarbowego przewidują, że podatnik, który uporczywie nie wpłaca w terminie podatku, podlega karze grzywny za wykroczenie skarbowe.

Sąd może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli przed wszczęciem postępowania w sprawie o wykroczenie skarbowe wpłacono w całości należny podatek na rzecz właściwego organu.

Zapewne jednorazowego braku wpłaty podatku wynikającego z rocznego rozliczenia PIT organ podatkowy nie potraktuje jako działania uporczywego, za które należy podatnika ukarać sankcjami. Jednak, gdy taka sytuacja będzie zdarzała się każdego roku, podatnik będzie musiał liczyć się z konsekwencjami.

Podatnik, który nie złożył zeznania podatkowego i nie wpłacił należnego podatku, może uniknąć kary. Wystarczy, że w urzędzie skarbowym złoży czynny żal. To nic innego, jak pismo, w którym podatnik przyzna się do popełnionego czynu.

Zgodnie z kodeksem karnym skarbowym, nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu.

Zasadę tę stosuje się tylko wtedy, gdy w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ postępowania przygotowawczego uiszczono w całości wymagalną należność publicznoprawną uszczuploną popełnionym czynem zabronionym. Jeżeli czyn zabroniony nie polega na uszczupleniu tej należności, a orzeczenie przepadku przedmiotów jest obowiązkowe, sprawca powinien złożyć te przedmioty, natomiast w razie niemożności ich złożenia - uiścić ich równowartość pieniężną.

Pismo z czynnym żalem powinno być złożone na piśmie albo przekazane ustnie do protokołu.

Trzeba jednak pamiętać, że czynny żal nie zawsze będzie można złożyć. Zawiadomienie będzie bezskuteczne, jeżeli zostało złożone:

● w czasie, kiedy organ ścigania miał już wyraźnie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego;

● po rozpoczęciu przez organ ścigania czynności służbowej, w szczególności przeszukania, czynności sprawdzającej lub kontroli zmierzającej do ujawnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, chyba że czynność ta nie dostarczyła podstaw do wszczęcia postępowania o ten czyn zabroniony.

● wysłane za pomocą środków komunikacji elektronicznej, za poświadczeniem przedłożenia, do organu podatkowego lub do jednostki informatycznej obsługi administracji podatkowej;

● nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożone w polskim urzędzie konsularnym;

● złożone przez żołnierza lub członka załogi statku morskiego w dowództwie jednostki wojskowej lub kapitanowi statku;

● złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego;

● złożone przez osobę aresztowaną w administracji aresztu śledczego.

- maksymalna grzywna nałożona mandatem karnym

- rozpiętość grzywny za wykroczenie skarbowe

- najniższa stawka dzienna grzywny za przestępstwo skarbowe

- najwyższa stawka dzienna grzywny za przestępstwo skarbowe

- najniższa możliwa grzywna za przestępstwo skarbowe

- najwyższa możliwa grzywna za przestępstwo skarbowe

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765 z późn. zm.).