Kiedy trzeba złożyć roczny PIT

Zeznanie roczne PIT za 2009 rok musi być złożone najpóźniej w czwartek 30 kwietnia 2010 roku. Z uwagi jednak na to, że nie wszystkie przychody są opodatkowane, nie zawsze taki obowiązek mamy. Kłopot w tym, że czasem trudno jest ustalić, które przychody należy wykazać w PIT, i kiedy takie zeznanie złożyć, a kiedy nie trzeba go składać.

Wśród podatników panuje niemal powszechne przekonanie, że w przypadku gdy dochody są na tyle niskie, że nie trzeba od nich płacić podatku (w praktyce dla roku 2009 zerowy podatek wychodzi dla dochodów nie wyższych niż 3091 zł), nie ma potrzeby składania zeznania podatkowego PIT. Tak jednak nie jest. Zeznanie takie trzeba złożyć zarówno wtedy, gdy dochód wynosi jeden złoty, a podatek zero, jak i wtedy gdy dochód taki wynosi 100 tys. zł, a podatek liczony jest w tysiącach złotych. Jest tak dlatego, że ustawa o PIT przewiduje, że składane zeznanie jest zeznaniem o wysokości uzyskanego dochodu lub poniesionej straty, a nie o wysokości należnego za rok podatkowy podatku dochodowego. Wynika z tego, iż zeznanie składamy nie tylko wtedy, gdy uzyskany w roku podatkowym dochód jest większy niż zero, ale także gdy poniesione w danym roku koszty są wyższe niż uzyskane przychody, czyli gdy podatnik zamiast dochodu wykazuje stratę. W takim zeznaniu nie wykazuje się oczywiście podatku, co ma m.in. i ten skutek, że w zeznaniu tym nie uda się nam przekazać 1 proc. podatku na rzecz organizacji pożytku publicznego.

Co ważne, o przychodzie, który zmusza nas do złożenia zeznania, mówimy tylko wtedy, gdy dotyczy opodatkowanych źródeł. A zatem jeśli uzyskamy wyłącznie 100 tys. zł ze źródła przychodów, które jest zwolnione z podatku, np. ze sprzedaży odziedziczonego w 2006 roku domu (taka sprzedaż jest zwolniona z podatku), zeznania składać nie trzeba. Gdy zaś zarobimy na wakacjach 2 tys. zł, zbierając truskawki, to mimo że podatek będzie zerowy, zeznanie składamy.

Zeznanie nie trzeba natomiast składać, jeżeli jedynym naszym dochodem w 2009 roku były tzw. drobne zlecenia, czyli takie, w których jednorazowe wypłaty nie przekraczały 200 zł. Takie zlecenia są opodatkowane. Ale płacony od nich podatek jest podatkiem zryczałtowanym. Ma to tę konsekwencję, że mimo iż w skali roku zarobimy np. tylko 500 zł na trzech zleceniach, a zatem dużo poniżej wspomnianego wcześniej dochodu w wysokości 3091 zł, podatek zapłacimy. Zawsze wynosi on 18 proc., niezależnie od tego, czy zlecenie opiewa na 10 czy 190 zł. Zaletą jednak jest to, że nawet gdyby takich zleceń było 500 po 100 zł, a zatem gdybyśmy zarobili na nich 50 tys. zł, nie trzeba składać zeznania. Chyba że równocześnie uzyskaliśmy przychody z innego źródła np. z pracy. Wówczas składamy zeznanie, ale nie doliczamy do niego zarobków z drobnych zleceń. Tu jednak uwaga, nie traktuje się jako drobnych tych zleceń, które wykonujemy na rzecz naszego pracodawcy, nawet jeżeli wypłacane na podstawie takich umów kwoty są niższe niż 200 zł. Limit 200 zł dotyczy umów zawartych w tym samym miesiącu z tym samym płatnikiem.

Z kłopotliwym składaniem rocznego zeznaniem nie muszą zmagać się te osoby, których jedynymi dochodami w 2009 roku były dochody opodatkowane w sposób zryczałtowany lub zwolnione z podatku. Te ostatnie bardzo precyzyjnie wyliczone są w art. 21 ustawy o PIT. Ten katalog zwolnień obejmuje ponad 140 różnych przychodów, od których nie musimy płacić w ogóle podatku. Przychody opodatkowane w sposób zryczałtowany wyliczone są natomiast w art. 30 tej ustawy i obejmują m.in. wspomniane już wcześniej drobne zlecenia, wygrane w konkursach, grach i zakładach wzajemnych lub nagrody związane ze sprzedażą premiową, uzyskane w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, przychody z tytułu świadczeń otrzymanych przez emerytów lub rencistów, w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunkiem pracy, czy przychody z tytułu wynagrodzeń za udzielanie pomocy Policji, organom kontroli skarbowej, funkcjonariuszom celnym, Straży Granicznej, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Żandarmerii Wojskowej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

Żadnego z tych odchodów nie wykazuje się w zeznaniu. Jeżeli są to jedyne nasze przychody, zeznania się nie składa. Jeżeli mamy także inne, nie dolicza się ich do przychodów (dochodów) wykazywanych w składanym zeznaniu.

Również w przypadku sprzedaży nieruchomości musimy liczyć się z koniecznością złożenia zeznania podatkowego. Robi się to na specjalnym zeznaniu PIT-39. Formularz ten dotyczy jednak wyłącznie sprzedaży nieruchomości nabytych po 1 stycznia 2009 r. W przypadku nieruchomości kupionych wcześniej (w 2007 i 2008 roku) dochody z tego tytułu rozlicza się w normalnym PIT, czyli najczęściej w PIT-36 (ale w takim przypadku wykazuje się tylko podatek). Robi się to tylko wtedy, gdy z transakcji takiej uzyskaliśmy dochód.

Transakcja sprzedaży nieruchomości podlega PIT, tylko wtedy gdy podatnik uzyskuje z niej dochód. Wszystko dlatego, że od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw związanych z nieruchomościami podatek dochodowy wynosi 19 proc. podstawy obliczenia podatku. Podstawą obliczenia podatku jest dochód stanowiący różnicę między przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw a kosztami, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, dokonanych od zbywanych nieruchomości lub praw. W naszym przypadku podatnicy nie uzyskają dochodu ze sprzedaży mieszkania, więc nie muszą płacić 19-proc. PIT.

W PIT rocznym (zależnym od rodzaju uzyskanych innych dochodów) wykazuje się także podatek do zapłaty z tytułu zbycia nieruchomości nabytych w latach 2007-2008, gdy jednak podatnicy nie uzyskali dochodu i nie muszą zapłacić podatku, nie mają również obowiązku złożenia zeznania w związku ze sprzedażą nieruchomości. Brak dochodu oznacza w tym przypadku brak obowiązku złożenia zeznania. Chyba że podatnik uzyskał jakieś inne dochody.

W rocznym zeznaniu podatkowym nie wykazuje się przychodów (dochódów) zwolnionych z podatku, które wymienia art. 21 ustawy o PIT, a także tych, które opodatkowane są ryczałtem, które wspomniana ustawa wymienia w art. 30 i art. 30a. Przychodów opodatkowanych ryczałtem nie łączy się z innymi przychodami (dochodami)

Od dochodów (przychodów) pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy:

● z tytułu wygranych w konkursach, grach i zakładach wzajemnych lub nagród związanych ze sprzedażą premiową, uzyskanych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 1 pkt 6, 6a i 68 ustawy o PIT - w wysokości 10 proc. wygranej lub nagrody,

● z tytułu świadczeń otrzymanych przez emerytów lub rencistów, w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunkiem pracy, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 1 pkt 26 i 38 ustawy o PIT - w wysokości 10 proc. należności,

● z tytułu świadczeń pieniężnych otrzymywanych po zwolnieniu ze służby przez funkcjonariuszy służb mundurowych oraz żołnierzy, w związku ze zwolnieniem tych osób ze służby stałej na podstawie odrębnych ustaw, przez okres roku co miesiąc lub za okres roku jednorazowo albo co miesiąc przez okres trzech miesięcy - w wysokości 20 proc. należności,

● z wynagrodzeń za udzielanie pomocy Policji, organom kontroli skarbowej, funkcjonariuszom celnym, Straży Granicznej, Służbie Kontrwywiadu Wojskowego, Służbie Wywiadu Wojskowego, Żandarmerii Wojskowej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu i Centralnemu Biuru Antykorupcyjnemu, wypłacanych z funduszu operacyjnego - w wysokości 20 proc. wynagrodzenia,

● tytułu, o którym mowa w art. 13 pkt 2 lub 5-9 ustawy o PIT, jeżeli suma należności określonych w umowie lub w umowach zawartych z osobą niebędącą pracownikiem płatnika z tego samego tytułu nie przekracza miesięcznie od tego samego płatnika kwoty 200 zł - w wysokości 18 proc. przychodu,

● od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach - w wysokości 75 proc. dochodu,

● z tytułu gromadzenia oszczędności na więcej niż jednym indywidualnym koncie emerytalnym, w rozumieniu przepisów o indywidualnych kontach emerytalnych - w wysokości 75 proc. uzyskanego dochodu na każdym indywidualnym koncie emerytalnym,

● od jednorazowych odszkodowań za skrócenie okresu wypowiedzenia, wypłacanych żołnierzom zwalnianym z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 14 ust. 2 ustawy z 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2001-2006 (Dz.U. nr 76, poz. 804 i Nr 85, poz. 925) - w wysokości 20 proc. przychodu.

dgp@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307).