Na co uważać, wypełniając PIT

Podatnicy, którzy dopiero planują wypełnienie zeznania PIT za ubiegły rok, powinni pamiętać o kilku szczegółach, które pozwolą prawidłowo się rozliczyć z fiskusem. Najczęściej popełniamy błędy w naszych zeznaniach przy wpisywaniu NIP, określaniu celu składania zeznania. Mylimy też miejsce zamieszkania z miejscem zameldowania, nie podpisujemy zeznania. Pomyłka spowoduje, że podatnik zostanie wezwany do urzędu w celu jej poprawienia lub zostanie poproszony o skorygowanie zeznania.

Formularz, który trzeba wypełnić w rozliczeniu za 2009 rok, uzależniony jest od rodzaju osiąganych dochodów. Podatnicy mają do wyboru: PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38 i PIT-39.

Deklaracja PIT-37 jest przeznaczona dla podatników, którzy w roku podatkowym uzyskali wyłącznie za pośrednictwem płatnika przychody ze źródeł położonych na terytorium Polski, opodatkowane na ogólnych zasadach przy zastosowaniu skali podatkowej, tj. w szczególności z tytułu: wynagrodzeń i innych przychodów ze stosunku służbowego, stosunku pracy (w tym spółdzielczego stosunku pracy) oraz pracy nakładczej; emerytur lub rent krajowych (w tym rent strukturalnych, rent socjalnych); świadczeń przedemerytalnych, zasiłków przedemerytalnych; należności z tytułu członkostwa w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych lub innych spółdzielniach zajmujących się produkcją rolną; zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego; stypendiów; przychodów z działalności wykonywanej osobiście (m.in. z umów zlecenia, kontraktów menedżerskich, zasiadania w radach nadzorczych, pełnienia obowiązków społecznych, działalności sportowej); przychodów z praw autorskich i innych praw majątkowych; świadczeń wypłaconych z Funduszu Pracy lub z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; należności za pracę przysługujących tymczasowo aresztowanym oraz skazanym; należności z umowy aktywizacyjnej.

Ponadto PIT-37 przeznaczony jest dla podatników, którzy: nie prowadzili pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej na ogólnych zasadach przy zastosowaniu skali podatkowej oraz działów specjalnych produkcji rolnej; nie są zobowiązani doliczać do uzyskanych dochodów małoletnich dzieci; nie obniżają dochodów o straty z lat ubiegłych.

Deklarację PIT-36 wypełniają podatnicy, którzy niezależnie od liczby źródeł przychodów m.in. prowadzili pozarolniczą działalność gospodarczą lub działy specjalne produkcji rolnej opodatkowane na ogólnych zasadach przy zastosowaniu skali podatkowej.

PIT-36L przeznaczony jest dla podatników, którzy prowadzili pozarolniczą działalność gospodarczą lub działy specjalne produkcji rolnej opodatkowane na zasadach liniowego PIT. Formularz PIT-36L przeznaczony jest wyłącznie dla podatników rozliczających się indywidualnie.

Formularz PIT-38 wypełniają podatnicy, którzy w roku podatkowym uzyskali przychody z tytułu: odpłatnego zbycia: papierów wartościowych; pożyczonych papierów wartościowych (sprzedaż krótka); pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających; udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

Ostatni druk, czyli PIT-39, przeznaczony jest do wykazania dochodów uzyskanych ze zbycia nieruchomości nabytych od 1 stycznia 2009 r. i sprzedanych w ubiegłym roku.

Podatnicy wypełniający zeznanie PIT zamiast swojego NIP wpisują bardzo często NIP pracodawcy. Problem z wpisywaniem NIP dotyczy w każdym formularzu PIT rubryk z numerami 1 i 2. Podatnicy często wpisują tam numer swojego pracodawcy (w przypadku rozliczenia wspólnie z małżonkiem także NIP pracodawcy małżonka). Bierze się to zapewne z tego, że np. w formularzu PIT-11, który jest wydawany przez pracodawcę, w rubryce 1 wpisywany jest numer płatnika, czyli pracodawcy, a nie podatnika, czyli nasz. Podobnie dzieje się, gdy podatnik rozlicza się z dochodów otrzymywanych w danym roku z organu rentowego. Zdarzają się również sytuacje, że w zeznaniu zamiast NIP podatnika, którego dotyczy zeznanie, wstawiany jest NIP innej osoby, np. tej, która pomaga przy wypełnieniu zeznania. Prawidłowo wypełniony przez nas formularz PIT-36 lub PIT-37 zawiera w rubryce 1 nasz NIP, a w rubryce 2 - NIP naszego małżonka (jeżeli rozliczamy się wspólnie z nim).

Jeśli podatnik zauważy, że pomylił się przy wpisywaniu NIP, powinien złożyć drugie zeznanie, w którym wpisze prawidłowy numer, a w wyjaśnieniu dołączonym do takiej korekty wskaże, że przyczyną jej złożenia jest błędny NIP.

Pierwsze rubryki zeznania podatkowego dotyczą m.in. celu składania rocznego PIT. Podatnik ma do wyboru zaznaczenie jednej z dwóch pozycji: złożenie zeznania lub jego korekta. Pominięcie tej części PIT to błąd.

Informacja o celu złożenia formularza pozwala organowi podatkowemu stwierdzić, czy nastąpiło to w wykonaniu obowiązku złożenia zeznania, czy też miało charakter korekty uprzednio złożonego zeznania podatkowego.

Podatnicy, wypełniający zeznania roczne PIT, dowolnie wpisują w nich swoje adresy zamieszkania i zameldowania. Trzeba pamiętać, że dla rozliczeń podatkowych ważniejsze jest miejsce zamieszkania.

W przypadku małżonków wnoszących o łączne opodatkowanie ich dochodów zeznanie składa się do urzędu skarbowego ustalonego według miejsca zamieszkania małżonków w ostatnim dniu roku podatkowego, a jeżeli małżonkowie mają różne miejsca zamieszkania - do urzędu skarbowego ustalonego według miejsca zamieszkania jednego z małżonków.

Małżonkowie, którzy składają wspólny PIT, muszą pamiętać, aby w całym zeznaniu zachować kolejność wpisywanych w formularzu danych. Jeśli na początku zeznania małżonkowie, którzy rozliczają się wspólnie, ustalą, że żona jest podatnikiem, a mąż małżonkiem, powinni zachować taką kolejność do końca. Gdy małżonkowie pomylą kolejność danych w dalszych częściach zeznania, może dojść do błędnego wyliczenia podatku. W szczególności ważne jest prawidłowe wpisanie składek na ubezpieczenia społeczne.

Najczęstszym błędem popełnianym przez podatników w rozliczeniu rocznym jest niepodpisanie deklaracji. Do takiej pomyłki dochodzi głównie wtedy, gdy przy wypełnianiu deklaracji posługujemy się programem komputerowym. Wychodzimy bowiem z założenia, że wypełnienie formularza i jego wysłanie do urzędu jest wystarczające. Brak podpisu na zeznaniu spowoduje, że będzie trzeba złożyć jego korektę.

Warto o tym pamiętać, bo zeznanie roczne bez podpisu podatnika nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Jest nieważne.

Formularze PIT, służące do rozliczeń rocznych, są aktualizowane. Czasem są to zmiany kosmetyczne, czasem wynikają z nowelizacji przepisów. Zmienia się zarówno rozmieszczenie poszczególnych pól w drukach, jak i ich numeracja.

W zależności od rodzaju osiągniętych w 2009 roku dochodów podatnicy do 30 kwietnia muszą złożyć zeznania: PIT-37 (m.in. dochody z pracy), PIT-36 (m.in. dochody z działalności gospodarczej), PIT-36L (dochody z działalności gospodarczej opodatkowane liniowym, 19-proc. podatkiem), PIT-38 (m.in. dochody z kapitałów pieniężnych), PIT-39 (m.in. dochody uzyskane ze zbycia nieruchomości nabytych od 1 stycznia 2009 r.).

Korzystając z ulg podatkowych, trzeba pamiętać, że do zeznań rocznych trzeba dołączyć odpowiednie załączniki. Przy ulgach mieszkaniowych jest to PIT/D, przy pozostałych odliczeniach to PIT/O.

Zeznanie można złożyć w sposób tradycyjny, czyli w siedzibie urzędu skarbowego lub wysłać je pocztą. Przy wysłyce za pośrednictwem Poczty Polskiej o zachowaniu terminu decyduje data stempla pocztowego. Zeznanie najlepiej wysłać listem poleconym. W części urzędów skarbowych funkcjonują również specjalne urządzenia do przyjmowania zeznań zwane urzędomatami.

Zeznanie roczne można również złożyć drogą elektroniczną w formie e-deklaracji. Zeznania za 2009 rok - PIT-37, PIT-36, PIT-36L, PIT-38 i PIT-39 - można przesłać do urzędu skarbowego bez konieczności posiadania elektronicznego podpisu kwalifikowanego.

Niezwykle ważne jest złożenie zeznania podatkowego we właściwym terminie. Niedotrzymanie terminu lub niezłożenie zeznania powoduje negatywne konsekwencje dla podatnika, w tym sankcje karne skarbowe. Termin złożenia zeznania został określony przez ustawodawcę. Rozliczając się za 2009 rok, podatnik ma czas na złożenie zeznania do 30 kwietnia 2010 r.

Podatnik, który uzyskał kilka rodzajów dochodów, np. z pracy, z kapitałów pieniężnych i ze zbycia nieruchomości, będzie musiał złożyć kilka zeznań. W naszym przykładzie będą to: PIT-37, PIT-38 i PIT-39

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).