Koszty podatkowe nabycia udziałów w spółkach nie są waloryzowane

Podatnicy, którzy są wspólnikami w firmach, często mają problem z prawidłowym rozliczeniem podatkowym przychodów z tytułu zbycia udziałów. Wątpliwości podatników nie budzi sama konstrukcja sposobu rozliczenia, polegająca na tym, że przychód w postaci ceny uzyskany ze sprzedaży udziałów pomniejsza o koszty stanowiące cenę nabycia tych udziałów, ale fakt, że kwoty, jakie podlegają rozliczeniu, nie są waloryzowane, tj. aktualizowane do warunków rynkowych.

Możliwość korygowania np. kwoty wydatków na nabycie udziałów o zmiany inflacyjne przyniosłaby więc podatnikom wymierne korzyści. Szczególnie w sytuacji, gdy od momentu zakupu udziałów do momentu ich sprzedaży upłynęło wiele lat.

Takim przypadkiem zajął się ostatnio Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 sierpnia 2011 roku (II FSK 494/10, prawomocny). W sprawie tej podatnik wystąpił o interpretację podatkową, pytając ministra finansów o możliwość waloryzacji kosztów. Podatnik przedstawił, że w latach 1995 - 2001 nabył 89 udziałów spółki z o.o. za łączną kwotę ok. 150 tys. zł. Udziały te sprzedał w 2008 roku za gotówkę.

W jego ocenie jeśli zgodnie z przepisami podatnik zobowiązany jest do uiszczenia należności podatkowej od uzyskanego dochodu, czyli różnicy między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia udziałów a kosztami uzyskania przychodów, to prawo powinno dopuszczać waloryzację wysokości wydatków faktycznie poniesionych na nabycie udziałów, które następnie stały się przedmiotem odsprzedaży.

Według podatnika waloryzacja powinna uwzględniać zmianę wartości siły nabywczej pieniądza (przynajmniej na poziomie inflacyjnym). Tym bardziej że ustawodawca nie wskazał wprost na stosowanie zasady nominalizmu przy rozliczaniu przychodu ze zbycia udziałów nabytych uprzednio za gotówkę. Co więcej, zdaniem przedsiębiorcy przyjęcie zasady nominalizmu pozostawałoby w rażącej sprzeczności z zasadami wyrażonymi w art. 19 ust. 3 i 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. "Tym samym obowiązek uwzględnienia rzeczywistej wartości rynkowej udziałów przy sprzedaży w zestawieniu z drastycznie nierynkową wyceną poniesionych uprzednio kosztów, narusza interes podatnika" - stwierdził wnioskodawca interpretacji.

Z poglądem podatnika nie zgodził się minister finansów. Według niego zarzut naruszenia art. 19 ustawy o PIT jest niesłuszny. Z przepisu tego wynika - stwierdził organ - że odwołanie się do cen rynkowych ma miejsce w celu ustalenia wartości udziałów w dniu ich zbycia. Tak więc art. 19 ma zastosowanie do szacowania przychodów, a nie kosztów. Zasadą jest, że wydatki na objęcie (nabycie) udziałów stają się kosztem w chwili odpłatnego zbycia tych udziałów. Dlatego dopiero z chwilą sprzedaży udziałów do kosztów uzyskania przychodów zalicza się wszelkie faktycznie poniesione przez podatnika koszty.

Z poglądem fiskusa zgodził się sąd administracyjny, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny. Według NSA wspólnik spółki kapitałowej nie może dokonać waloryzacji kosztów nabycia udziałów. Oznacza to, że nie może modyfikować wartości wydatkowanych środków pieniężnych na zakup tych udziałów, odpowiadała ona rzeczywistemu obciążeniu majątku podatnika na dzień zakupu tych udziałów.

W ocenie sądu ustawodawca do celów obliczania podatku dochodowego od osiągniętego dochodu z odpłatnego zbycia papierów wartościowych oraz udziałów w spółkach posiadających osobowość prawną nie wprowadził możliwości waloryzacji kwoty, za jaką nabyte zostały papiery wartościowe (udziały), tj. przywracania wartości papierom wartościowym, którą utraciły na skutek inflacji. Tym samym wydatki poniesione na nabycie papierów wartościowych (udziałów spółek) nie podlegają waloryzacji, mimo że zaliczenie wydatków na ich nabycie do kosztów uzyskania przychodów często jest przesunięte w czasie.

Dochodem uzyskanym ze zbycia udziałów jest różnica między sumą przychodów uzyskanych z tytułu odpłatnego zbycia udziałów a kosztami uzyskania przychodów

Przemysław Molik

przemyslaw.molik@infor.pl

Art. 19, art. 23 ust. 1 pkt 38 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).