Umowa o dożywocie bez PIT

Sąd nie zgodził się z organem podatkowym, że umowa dożywocia ma charakter umowy odpłatnej i że w efekcie skarżąca (zbywca mieszkania) zobowiązana jest do zapłaty należnego podatku dochodowego. Zdaniem sądu organ nieprawidłowo zastosował art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a - c ustawy o PIT (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.). W rezultacie organ podatkowy błędnie przyjął, że w sprawie ma zastosowanie art. 19 ust. 1 i ust. 3 ustawy o PIT jako podstawa opodatkowania.

Jak przypomniał sąd, zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT źródło przychodów stanowi odpłatne zbycie m.in. nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości pod pewnymi warunkami (m.in. jeśli następuje przed upływem pięciu lat od roku następującego po nabyciu). Sąd podkreślił, że "zbycie" jest pojęciem szerszym niż "zakup" i może nastąpić również w formie umowy nieodpłatnego przeniesienia własności. Opodatkowane natomiast jest tylko zbycie, które ma charakter odpłatny.

Sąd wyjaśnił też, że umowa dożywocia (art. 908 - 916 kodeksu cywilnego) polega na tym, że w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązuje się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie. Podstawową jej funkcją jest zapewnienie zbywcy dożywotniego utrzymania. Jak dodał WSA, tak określony charakter umowy dożywocia przesądza o tym, że nie ma ona charakteru odpłatnego w rozumieniu przepisów podatkowych. Odpłatność świadczenia - wyjaśnił sąd - ma bowiem miejsce w przypadku spełnienia świadczenia o charakterze pieniężnym, sprowadzającego się do zapłaty określonej sumy pieniężnej - bądź świadczenia, które można wyrazić w pieniądzu. W przypadku umowy dożywocia nie można mówić o bezpośrednim przełożeniu tego świadczenia na określoną sumę pieniężną.

lukasz.zalewski@infor.pl

@RY1@i02/2011/049/i02.2011.049.183.015b.001.jpg@RY2@

Dorota Stangreciak-Karpierz | prawnik w Auxilium

Wyrok WSA w Poznaniu zwraca uwagę na bardzo ważny aspekt, a mianowicie, że art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT za źródło przychodów uznaje odpłatne zbycie m.in. nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, oraz innych praw pod dalej ustawowo określonymi warunkami (jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło ich nabycie lub wybudowanie). Jednakże określając, czy powstaje obowiązek podatkowy, należy brać pod uwagę charakter umowy powodującej zbycie nieruchomości lub określonych praw, i czy są one odpłatne. W umowie wzajemnej, jaką jest dożywocie, dochodzi do zbycia nieruchomości. Jednak alimentacyjny charakter umowy powoduje rozbieżności prawne, które winny być rozstrzygane na korzyść podatnika, czyli w omawianym przypadku osoby w podeszłym wieku zmierzającej do zapewnienia sobie utrzymania i opieki.