Istnieją wątpliwości w zakresie obowiązków płatnika przy przejęciu pracowników

Niejasne jest, jakie obowiązki podatkowe ciążą na dotychczasowym pracodawcy oraz nowym pracodawcy, w szczególności w odniesieniu do obowiązków zakładu pracy jako płatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych.

W świetle Ordynacji podatkowej w przypadku połączeń, podziałów, przejęć i przekształceń osób prawnych zachodzi sukcesja podatkowa i nowy podmiot wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki poprzednika. Jak zauważa Piotr Chmieliński, doradca podatkowy w Spółce Doradztwa Podatkowego Ożóg i Wspólnicy, Ordynacja podatkowa nie przewiduje, że przy nabyciu zorganizowanej części przedsiębiorstwa mamy do czynienia z sukcesją praw i obowiązków w zakresie przepisów prawa podatkowego.

Zgodnie z art. 23¹ par. 1 kodeksu pracy, co do zasady, w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Powołany artykuł reguluje sytuację prawną pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy, który przechodzi na innego pracodawcę w całości lub części.

- Zmiana pracodawcy następuje z mocy prawa, tzn. z chwilą nastąpienia zdarzenia nazwanego w omawianym przepisie "przejściem zakładu lub jego części na innego pracodawcę" - tłumaczy Piotr Chmieliński.

Ekspert dodaje, że z mocy tego przepisu stosunki pracy z pracownikami zatrudnionymi w zakładzie (lub w jego części) w chwili przejęcia zakładu przez innego pracodawcę trwają nadal, z tą różnicą, że w miejsce dotychczasowego pracodawcy wstępuje jako strona nowy podmiot posiadający zdolność zatrudniania pracowników w charakterze pracodawcy. Nowy pracodawca nabywa na zasadzie następstwa prawnego wszelkie prawa wynikające z nawiązanych stosunków pracy z poprzednim pracodawcą oraz przechodzą nań wszystkie obowiązki, jakie ciążyły na poprzednim pracodawcy wobec pracowników przejętego zakładu.

Zgodnie z art. 31 ustawy o PIT osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, zwane zakładami pracy, są zobowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakłady pracy, a w spółdzielniach pracy - wypłaty z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej. Piotr Chmieliński stwierdza, że przepis przewiduje zatem, że zakłady pracy obowiązane są obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych od przychodów ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o PIT w terminie do końca lutego roku następującego po roku podatkowym płatnicy - zakłady pracy, w przypadku gdy nie dokonują rocznego obliczenia podatku, są zobowiązani przekazać podatnikowi i odpowiedniemu urzędowi skarbowemu, informacje PIT-11 sporządzone według ustalonego wzoru. Jednocześnie - jak dodaje Piotr Chmieliński - jeżeli obowiązek poboru zaliczek na podatek przez płatników - zakłady pracy, ustał w ciągu roku, płatnicy na pisemny wniosek podatnika, w terminie 14 dni od dnia złożenia tego wniosku, są zobowiązani do sporządzenia i przekazania odpowiednim podmiotom informacji PIT-11. Jeżeli jednak pracownik nie złoży wskazanego wniosku, wówczas pracodawca składa informację PIT-11 w terminie wynikającym z zasad ogólnych, tj. do końca lutego roku następującego po roku podatkowym.

Piotr Chmieliński przypomina, że art. 38 ust. 1 ustawy o PIT stanowi, że płatnicy będący zakładami pracy, co do zasady, przekazują kwoty pobranych zaliczek na podatek w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki, na rachunek urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby. Wedle natomiast art. 38 ust. 1a ustawy o PIT, w terminie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym płatnicy, o których mowa w art. 31 i 33 - 35, są zobowiązani przesłać do urzędu skarbowego, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania płatnika, a jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną, według siedziby bądź miejsca prowadzenia działalności, gdy płatnik nie posiada siedziby, roczną deklarację PIT-4R.

Obowiązki informacyjne zaczynają sprawiać szczególny problem w sytuacji przejścia zakładu pracy przewidzianego w przepisach prawa pracy. Piotr Chmieliński tłumaczy, że przepisy prawa podatkowego nie przewidują żadnej szczególnej procedury w zakresie wskazania, który podmiot (dotychczasowy zakład pracy czy przejmujący zakład pracy) i za jaki okres jest odpowiedzialny za wystawienie informacji PIT-11 i PIT-4R. Interpretacje indywidualne organów podatkowych prezentują, co do zasady, jednolite stanowisko w kwestii podmiotu, który zobowiązany jest do sporządzenia wskazanych informacji. W świetle tego stanowiska informacje za cały rok podatkowy zobowiązany jest sporządzić i przekazać odpowiednim podmiotom nowy pracodawca.

Stanowisko takie - jak podkreśla Piotr Chmieliński - wyrażono m.in. w indywidualnej interpretacji dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 5 sierpnia 2010 r. (nr IBPBII/2/415-610/10/MMa). Organ podatkowy wskazał, że po zakończeniu roku podatkowego przejmujący pracodawca powinien przekazać właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego deklarację roczną o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-4R, obejmującą dane za cały rok podatkowy, oraz powinien przekazać podatnikowi i odpowiednim urzędom skarbowym informacje o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-11 obejmujące dane za cały rok podatkowy, tj. zarówno za okres zatrudnienia w przejętym zakładzie pracy, jak i u siebie. Podobny pogląd wyrażono w interpretacji dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 17 maja 2010 r. (nr IBPBII/1/415-200/10/ŚS), uzasadniając go konstrukcją przepisów prawa pracy.

- Wedle organu podatkowego art. 23¹ par. 1 kodeksu pracy przyjmuje konstrukcję niejako automatycznego wejścia w stosunek pracy po stronie jednego zakładu pracy w miejsce drugiego, czyli wprowadza swoistą sukcesję uniwersalną w płaszczyźnie stosunków pracy - wyjaśnia Piotr Chmieliński.

Podkreśla również, że opiera się ona na założeniu, że stosunek pracy w ogóle nie zostaje rozwiązany, a obowiązki płatnika nałożone przepisami ustawy o PIT, w tym obowiązek sporządzenia stosownych informacji, obowiązek poboru przez płatników zaliczek na podatek dochodowy, nie ustają, lecz przechodzą na nowego płatnika, który przejmując pracowników, przejmuje także obowiązek poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wszelkie inne obowiązki z tym związane.

Piotr Chmieliński podsumowuje, że organy podatkowe konsekwentnie uznają, że w przypadku przejęcia zakładu pracy to nowy pracodawca ma obowiązek sporządzić i przekazać odpowiednim podmiotom informacje PIT-11 i PIT-4R.

Płatnicy - zakłady pracy mają obowiązek sporządzania i przekazywania odpowiednim podmiotom informacji PIT-11 oraz PIT-4R.

Organy podatkowe konsekwentnie uznają, że w przypadku przejęcia zakładu pracy to nowy pracodawca ma obowiązek sporządzić i przekazać odpowiednim podmiotom informacje PIT-11 i PIT-4R.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).