Jaką wybrać formę rozliczania, gdy zaczyna się własny biznes

Osoba, która rozpoczyna działalność gospodarczą, musi dokonać wyboru formy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Od tego, czy przedsiębiorca zdecyduje się rozliczać z fiskusem na zasadach ogólnych przy zastosowaniu skali podatkowej lub według jednolitej 19-proc. stawki, zależeć będzie nie tylko wysokość podatku, lecz także rodzaj i zakres prowadzonych ewidencji. Warto też rozważyć, czy nie skorzystać z opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych lub karty podatkowej.

Decyzję o wyborze formy opodatkowania podatnicy mogą podjąć do dnia złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG). Jeżeli jednak przyszły przedsiębiorca nie określi sposobu opodatkowania we wniosku do CEIDG, to będzie musiał podjąć decyzję do dnia uzyskania pierwszego dochodu. Jedynie jeżeli zdecyduje się na opodatkowanie w formie karty podatkowej, musi uzyskać zgodę na zastosowanie tej formy przed rozpoczęciem działalności gospodarczej. O wyborze formy opodatkowania należy poinformować naczelnika urzędu skarbowego w formie pisemnej. Jeżeli podatnik nie złoży pisemnej informacji, organ uzna, że będzie on rozliczał się na zasadach ogólnych. Formę opodatkowania można zmienić dopiero po zakończeniu roku podatkowego. Żeby to zrobić, trzeba do 20 stycznia poinformować o zmianie właściwy urząd skarbowy.

Podstawowa forma

Opodatkowanie na zasadach ogólnych jest podstawową formą. Aby ustalić dochód, należy od przychodu z działalności gospodarczej odjąć koszty jego uzyskania. Przychody i koszty muszą być wykazywane w ewidencji, tzw. podatkowej księdze przychodów i rozchodów, lub w księgach rachunkowych, prowadzonych zgodnie z przepisami ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.). Od tak ustalonego dochodu podatnik zobowiązany jest obliczyć podatek według skali podatkowej. Wybrawszy tę formę opodatkowania, trzeba samodzielnie obliczać miesięczną lub kwartalną zaliczkę na podatek i wpłacać ją do urzędu skarbowego, bez obowiązku składania deklaracji.

Zaliczki miesięczne powinny być uiszczane w terminie do 20 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni, a zaliczki kwartalne w terminie do 20. dnia każdego miesiąca następującego po kwartale, za który wpłacana jest zaliczka. Jednak warto pamiętać o tym, że z kwartalnych zaliczek może skorzystać tylko mały podatnik. Ten status przysługuje osobom, które rozpoczynają działalność, oraz przedsiębiorcom, których przychody ze sprzedaży wraz z VAT nie przekroczyły w poprzednim roku podatkowym równowartości 1,2 mln euro.

Obowiązek wpłacania zaliczki przy opodatkowaniu według skali podatkowej powstaje dopiero od miesiąca, w którym dochód z działalności, pomniejszony o przysługujące odliczenia (m.in. zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne), przekroczył kwotę określoną w skali podatkowej (tzw. kwota wolna od podatku; w 2012 r. jest to 3091 zł).

Po zakończeniu roku podatkowego należy złożyć do 30 kwietnia do urzędu skarbowego zeznanie podatkowe (PIT-36). Wybierając opodatkowanie na zasadach ogólnych, podatnik może rozliczyć się wspólnie z małżonkiem lub na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci. Może też skorzystać z ulg podatkowych, np.: ulgi na dzieci, ulgi na internet, ulgi rehabilitacyjnej.

Stała stawka

Przedsiębiorcy, którzy są w stanie przewidzieć, że osiągną dochód przekraczający 85 528 zł, mogą wybrać opodatkowanie liniowe, tj. 19-proc. stawką. Należny podatek według stałej stawki oblicza się niezależnie od wielkości osiągniętego dochodu, co oznacza, że zaliczkę wpłaca się już za pierwszy miesiąc, w którym dochód został osiągnięty. Po zakończeniu roku podatkowego należy złożyć do 30 kwietnia roku następnego do urzędu skarbowego zeznanie podatkowe (PIT-36L). W zeznaniu tym wykazuje i opodatkowuje się jedynie dochód z działalności gospodarczej.

Jeżeli podatnik osiągnął też inne dochody, np. ze stosunku pracy, to musi złożyć odrębne zeznanie (PIT-37). Wybierając opodatkowanie wedle 19-proc. stawk, należy pamiętać o tym, że nie można rozliczać się wspólnie z małżonkiem ani na zasadach przewidzianych dla osób samotnie wychowujących dzieci.

Nie można też korzystać z ulg podatkowych. Od dochodu można odliczyć tylko zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne oraz wpłaty na indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego dokonane w roku podatkowym, do wysokości określonej w przepisach o indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego, a od podatku zapłacone składki zdrowotne w wysokości 7,75 proc. podstawy wymiaru tej składki.

Ryczałt lub karta

Trzecią formą rozliczania się z fiskusem jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Tej uproszczonej formy nie mogą jednak stosować właściciele aptek, lombardów i kantorów. Podatek oblicza się od przychodu, którego nie można pomniejszyć o żadne koszty jego uzyskania. Z kolei wysokość stawek ryczałtu uzależniona jest od rodzaju działalności.

Przykładowo osoby wykonujące wolne zawody zapłacą 20-proc. PIT, a osoby świadczące usługi gastronomiczne 3-proc. Ryczałtowiec za każdy miesiąc oblicza samodzielnie i wpłaca podatek (a w określonych warunkach co kwartał) do urzędu skarbowego, bez konieczności wypełniania żadnych deklaracji. Z kolei po zakończeniu roku podatkowego trzeba złożyć zeznanie (PIT-28) o wysokości uzyskanego przychodu i należnego ryczałtu w terminie do końca stycznia roku następnego. Stosując tę formę opodatkowania, również nie można skorzystać z ulg podatkowych.

Podatnicy prowadzący ściśle określoną w przepisach działalność usługową, wytwórczo-usługową i handlową, taką jak usługi zegarmistrzowskie, usługi tapicerskie czy usługi krawieckie, handel detaliczny, działalność gastronomiczną, mogą wybrać opodatkowanie w formie karty podatkowej.

W tym wypadku wysokość podatku nie zależy od wysokości uzyskanego przychodu (dochodu) z działalności. Ustala ją w decyzji naczelnik urzędu skarbowego, który wyraża zgodę na zastosowanie opodatkowania w tej formie. Ustaloną przez naczelnika urzędu skarbowego kwotę podatku pomniejszoną o zapłaconą składkę na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 7,75 proc. podstawy wymiaru tej składki wpłaca się na rachunek lub w kasie urzędu do 7. dnia każdego miesiąca za miesiąc ubiegły.

Przedsiębiorca nie będzie musiał też składać zeznania podatkowego, a zapłaconą i odliczoną kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne wykaże w rocznej deklaracji (PIT-16A). Deklarację składa się w urzędzie skarbowym do 31 stycznia.

O wyborze formy opodatkowania należy poinformować naczelnika izby skarbowej

@RY1@i02/2012/191/i02.2012.191.18300040c.802.jpg@RY2@

Skala podatkowa na 2012 r.

Paulina Bąk

paulina.bak@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.). Ustawa z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 144, poz. 930, z późn. zm.).