Jak rozliczyć w Polsce dochody zagraniczne

Skala polskiej emigracji zmniejszyła się nieco w porównaniu z pierwszymi latami po wejściu Polski do Unii Europejskiej. Mimo to każdy, kto zarabiał w ubiegłym roku poza Polską, powinien sprawdzić, czy nie musi tego faktu wykazać w rodzimym urzędzie skarbowym. Z przepisów ustawy o PIT wynika, że podatnik, który ma miejsce zamieszkania lub centrum interesów osobistych bądź gospodarczych w Polsce, płaci podatki w RP. Aby uniknąć podwójnego opodatkowania tego samego dochodu, tj. za granicą i w Polsce, trzeba zastosować odpowiednią metodę unikania podwójnego opodatkowania. O wyborze odpowiedniej metody decydują rozwiązania umów o unikaniu podwójnego opodatkowania zawarte przez polski rząd.

Określenie obowiązków

Osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Polski, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów), bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów. Jest to nieograniczony obowiązek podatkowy.

Natomiast osoby fizyczne, jeżeli nie mają w Polsce miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium RP. To ograniczony obowiązek podatkowy.

Ustawa o PIT wyjaśnia, że za osobę mającą miejsce zamieszkania w Polsce uważa się osobę fizyczną, która:

- posiada na terytorium RP centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub

- przebywa na terytorium RP dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.

Określenie miejsca zamieszkania jest uzależnione od dwóch warunków. Pierwszy z nich to długość pobytu - 183 dni. Jeśli podatnik przebywa w Polsce powyżej 183 dni jest rezydentem podatkowym w Polsce. Drugi warunek: jeśli podatnik ma w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych, jest polskim rezydentem.

Zasada 183 dni jest jasna. Sprawa się komplikuje, jeśli trzeba ustalić, gdzie znajduje się centrum interesów osobistych podatnika. Komentarz do Modelowej Konwencji OECD wskazuje na cztery aspekty decydujące o określeniu centrum interesów życiowych danej osoby. Bierze się tu pod uwagę głównie powiązania rodzinne danej osoby. Trzeba więc ustalić, z którym państwem wiążą ją ściślejsze powiązania rodzinne, np. gdzie przebywa rodzina, jak utrzymywane są więzi rodzinne. Jako pomocnicze kryteria komentarz wskazuje powiązania gospodarcze i polityczne.

Dla polskiego fiskusa przy określaniu centrum życiowego zawsze ważniejsza będzie rodzina, a nie np. powiązania gospodarcze. Zatem na początek sprawdzi, jakie powiązania rodzinne podatnik ma z Polską.

Warto wiedzieć, że za dochody (przychody) osiągane w Polsce uważa się w szczególności dochody (przychody) z:

- pracy wykonywanej na terytorium Polski na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia,

- działalności wykonywanej osobiście w Polsce, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia,

- działalności gospodarczej prowadzonej w Polsce,

- położonej w Polsce nieruchomości, w tym ze sprzedaży takiej nieruchomości.

Metody unikania podwójnego opodatkowania, które trzeba zastosować do rozliczenia zarobków zagranicznych, znajdują się w umowach podatkowych.

Wybór metody

Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, których stroną jest Polska, co do zasady zawierają dwie metody unikania podwójnego opodatkowania. Jedna to metoda wyłączenia z progresją. Polega ona na tym, że w Polsce wyłącza się z podstawy opodatkowania dochód osiągnięty za granicą zwolniony z opodatkowania na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania. Jednak dla ustalenia stawki podatku od pozostałego dochodu - osiągniętego w Polsce - stosuje się stawkę podatku właściwą dla całego dochodu, tzn. łącznie z dochodem osiągniętym za granicą.

Metodę wyłączenia z progresją przewidują praktycznie wszystkie umowy z państwami UE oprócz m.in. umów z Holandią i Belgią.

Przy zastosowaniu metody wyłączenia z progresją podatnik ma obowiązek składania zeznania rocznego, jeżeli:

- osiągnie w Polsce dochody podlegające opodatkowaniu według skali podatkowej,

- będzie chciał skorzystać z preferencyjnego rozliczenia rocznego, tzn. złożyć zeznanie łącznie z małżonkiem lub opodatkować dochody w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci.

Druga metoda to proporcjonalne odliczenia. Polega ona na tym, że dochód osiągany za granicą jest opodatkowany w Polsce, ale od należnego podatku odlicza się podatek zapłacony za granicą. Odliczenie to możliwe jest tylko do wysokości podatku przypadającego proporcjonalnie na dochód uzyskany w obcym państwie.

Przy zastosowaniu metody odliczenia proporcjonalnego obowiązek wykazania w zeznaniu rocznym dochodu uzyskanego za granicą istnieje zawsze, bez względu na to, czy oprócz dochodów z zagranicy podatnik uzyskał w Polsce inne dochody opodatkowane według skali podatkowej.

Trzeba pamiętać, że jeśli Polska nie podpisała umowy podatkowej z państwem, w którym pracował Polak, zawsze stosuję się metodę proporcjonalnego odliczenia, czyli tę mniej korzystną dla podatników.

Skutki powrotu

Rozliczenie zagranicznych zarobków w Polsce nie ogranicza się tylko do złożenia PIT-36 do 30 kwietnia następnego roku podatkowego po roku, za który dokonywane jest rozliczenie (za 2011 r. jest do 30 kwietnia 2012 r.). Podatnicy po powrocie z zagranicy też będą musieli dopełnić pewnych obowiązków wobec fiskusa. Podatnicy, którzy podlegają w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce, czasowo przebywający za granicą, którzy osiągają dochody ze źródeł przychodów położonych poza terytorium Polski, są zobowiązani w terminie do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wrócili do kraju, wpłacić zaliczkę na podatek dochodowy. Jeżeli termin płatności przypada po zakończeniu roku podatkowego, należny podatek jest płatny w terminie złożenia zeznania.

Specjalna ulga

Osoby, które zagraniczne zarobki - według przepisów umów o unikaniu podwójnego opodatkowania - muszą rozliczyć metodą proporcjonalnego odliczenia, mogą skorzystać ze specjalnej ulgi abolicyjnej przewidzianej w ustawie o PIT.

Ulga ta polega na tym, że podatnik podlegający nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce, rozliczający metodą proporcjonalnego odliczenia uzyskane za granicą dochody, m.in. z pracy lub działalności wykonywanej osobiście, ma prawo odliczyć ulgę abolicyjną od podatku dochodowego, obliczonego zgodnie z polską skalą PIT, pomniejszonego o kwotę składki zdrowotnej.

Odliczeniu podlega kwota stanowiąca różnicę między podatkiem obliczonym zgodnie z metodą proporcjonalnego odliczenia a kwotą podatku obliczonego przy zastosowaniu do tych dochodów metody wyłączenia z progresją.

PIT 2011 50 dni zostało na złożenie PIT za rok 2011

Ważne

Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Miejscem zamieszkania danej osoby jest miejscowość, w której przebywa z zamiarem stałego pobytu

Słownik

- osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Polski miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów z pracy wykonywanej na terytorium Polski na podstawie stosunku służbowego lub stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia, oraz od innych dochodów osiąganych na terytorium RP.

- osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Polski, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów.

Jak wypełnić PIT/ZG

Formularz ten podzielony został na trzy główne części: A, B i C. Część pierwsza zawiera podstawowe dane o podatniku, takie jak jego identyfikator podatkowy, nazwisko, imię, datę urodzenia. W tej części trzeba też określić rok, za który składana jest informacja PIT/ZG. Załącznik PIT/ZG składa się odrębnie dla każdego państwa uzyskania dochodu.

W części drugiej trzeba będzie podać nazwę kraju, w którym uzyskano dochód (poz. 6 - państwo uzyskania dochodu), a kod tego kraju zostanie wypełniony przez organ podatkowy (poz. 7). Z uwagi na to, że rubryka ta przewiduje podanie nazwy tylko jednego państwa, w przypadku uzyskiwania dochodów na terytorium więcej niż jednego państwa dla każdego z państw, w których podatnik zarabiał, konieczne będzie złożenie oddzielnego PIT/ZG.

W części trzeciej trzeba będzie wykazać zarówno uzyskane poza granicami Polski dochody, jak i zapłacony tam podatek. Ta część podzielona została na cztery odrębne sekcje dotyczące różnych źródeł dochodów.

Część C.1 formularza PIT/ZG ściśle związana jest z rozliczeniem dokonywanym w zeznaniu PIT-36. W tej części trzeba wykazać uzyskane poza Polską dochody z:

● wynagrodzenia ze stosunku: pracy, służbowego, spółdzielczego i pracy nakładczej,

● zasiłków z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakład pracy,

● pozarolniczej działalności gospodarczej,

● działalności wykonywanej osobiście,

● najmu lub dzierżawy,

● praw majątkowych,

● z innych źródeł.

Do każdego ze źródeł przychodów przyporządkowano rubryki umożliwiające wpisanie dochodów z tych źródeł odpowiednio do stosowanej metody unikania podwójnego opodatkowania. I tak w kolumnie b wykazujemy te dochody, do których zastosowanie ma art. 27 ust. 8 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.; dalej ustawa o PIT). Z kolei w kolumnie c wykazujemy te dochody, do których zastosowanie ma art. 27 ust. 9 i ust. 9a ustawy o PIT.

Trzeba podkreślić, że nie tylko przychody, które rozliczamy w PIT-36, znajdą się w załączniku PIT/ZG. Formularz będzie się składać także z innymi zeznaniami: PIT-36L i PIT-38 i PIT-39.

Z wypełnieniem zeznania PIT-36L związana jest część C.2 załącznika PIT/ZG. Należy w niej wykazać dane dotyczące dochodów, o których mowa w art. 30c ust. 4 i ust. 5 ustawy o PIT. Ta część formularza dotyczy zatem dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskanych przez podatników, o których mowa w art. 9a ust. 2, czyli tych, którzy wybrali opodatkowanie liniową 19-proc. stawką PIT.

Natomiast z PIT-38 związana jest część C.3 PIT/ZG. W tej części formularza trzeba wykazać dochód, o którym mowa w art. 30b ust. 5a i 5b ustawy o PIT. Ta część załącznika służy do wykazania uzyskanych poza granicami Polski dochodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych, z realizacji praw z nich wynikających oraz z odpłatnego zbycia udziałów w spółkach mających osobowość prawną oraz z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółkach mających osobowość prawną albo wkładów w spółdzielniach w zamian za wkład niepieniężny w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

Do wykazania dochodu służy poz. 31 formularza. Natomiast w poz. 32 powinniśmy wpisać podatek zapłacony za granicą. Podobnie jak w przypadku części C.1 i C.2 załącznika chodzi oczywiście o cały zapłacony za granicą podatek. Na tym etapie nie trzeba uwzględniać jeszcze reguły dotyczącej limitu odliczenia.

Część C.4, która dotyczy dochodów i podatku rozliczanego w zeznaniu podatkowym PIT-39. Analogicznie jak do wcześniejszych zasad rozliczania będzie się wykazywało dochód ze zbycia za granicą nieruchomości oraz zapłacony tam podatek (gdy nie są one zwolnione od podatku na podstawie umów o unikaniu podwójnego opodatkowania) i łączyło z dochodami ze zbycia nieruchomości niezwolnionymi w kraju.

Do wykazania dochodu służy poz. 33 formularza, natomiast w poz. 34 powinniśmy wpisać podatek zapłacony za granicą.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).