Spóźnialski nie skorzysta z ulgi podatkowej

Kwotę zmniejszającą podatek stosuje się w miesiącu tylko jednokrotnie, choć czasami może dojść do podwójnego odliczenia. Na pewno powinien ją zastosować pierwszy płatnik przy obliczaniu zaliczki podatkowej od ostatniej pensji. Zobowiązuje go do tego złożone wcześniej, ale nieodwołane oświadczenie PIT-2. Następny pracodawca, dokonując wypłaty wynagrodzenia za część tego samego miesiąca, ustali zaliczkę z kwotą ulgi, o ile oświadczenie PIT-2 zostało przez pracownika złożone przed tą pierwszą wypłatą. Nowy pracodawca będzie mógł dzięki temu w kolejnych miesiącach roku podatkowego uwzględniać kwotę zmniejszającą podatek.

Obowiązki płatników

Osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, będące zakładami pracy, są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych, a także zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakłady pracy (art. 31 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, dalej: ustawa).

Podstawą opodatkowania u pracowników jest dochód rozumiany jako nadwyżka łącznego przychodu uzyskanego u danego pracodawcy w miesiącu nad kosztami ich uzyskania, określonymi ustawowo w sposób zryczałtowany. Dochód ulega pomniejszeniu także o potrącone przez płatnika w tym miesiącu składki na ubezpieczenia społeczne. Do dochodu stosuje się odpowiednią stopę procentową podatku z tabeli skali podatkowej. Obecnie skala podatkowa jest dwustawkowa - 18 i 32 proc., w zależności od wysokości dochodu osiągniętego u danego płatnika narastająco od początku roku podatkowego.

Zaliczkę obliczoną w ten sposób zmniejsza się o kwotę stanowiącą 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, określonej w pierwszym przedziale obowiązującej skali podatkowej, jeżeli pracownik przed pierwszą wypłatą wynagrodzenia w roku podatkowym złożył zakładowi pracy oświadczenie według ustalonego wzoru, w którym stwierdzi, że:

wnie otrzymuje emerytury lub renty za pośrednictwem płatnika,

wnie osiąga dochodów z tytułu członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną,

wnie osiąga dochodów, od których jest obowiązany opłacać zaliczki na podstawie art. 44 ust. 3ustawy,

wnie otrzymuje świadczeń pieniężnych wypłacanych z Funduszu Pracy lub z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych,

wten zakład pracy jest właściwy do stosowania tego zmniejszenia.

Te warunki muszą być spełnione łącznie, aby płatnik mógł obliczać zaliczki z uwzględnieniem obniżenia.

Wystarczy raz

Oświadczenie na formularzu PIT-2, wystarczy złożyć raz i nie ma potrzeby odnawiania go co roku. Dopiero gdy stan faktyczny z niego wynikający ulegnie zmianie (np. pracownik zacznie osiągać przychody opodatkowane zaliczkowo z założonej działalności gospodarczej albo odwoła oświadczenie, podejmując jednocześnie kolejne zatrudnienie, i nowego płatnika wskaże jako właściwego do stosowania zmniejszenia), podatnik zawiadamia o tym swojego płatnika, a ten zaprzestaje stosowania kwoty zmniejszającej podatek od najbliższego miesiąca.

Jeśli podatnik tego nie zrobi i kwota ulgi będzie stosowana wielokrotnie w jednym miesiącu (np. przez kilku płatników), w rocznym rozliczeniu podatku powstanie jego niedopłata i konieczność uregulowania przez podatnika zaniżonego zobowiązania wobec urzędu skarbowego. Warto pamiętać, że obowiązuje jedna kwota zmniejszająca podatek, która w stosunku rocznym wynosi 556,02 zł (46,33 zł miesięcznie). Podatnik ma prawo ją zastosować, uzyskując dochody opodatkowane według zasad ogólnych, ale wyłącznie zaliczkowo. Jedna kwota wolna obowiązuje bez względu na liczbę źródeł przychodów opodatkowanych według stawek z tabeli skali.

Z literalnego brzmienia powołanych powyższej przepisów wynika, iż warunkiem koniecznym do zastosowania zmniejszenia przez zakład pracy zaliczki o kwotę stanowiącą 1/12 kwoty zmniejszającej podatek jest złożenie przez pracownika, przed pierwszą wypłatą wynagrodzenia w roku podatkowym, oświadczenia według ustalonego wzoru (PIT-2). Ustawodawca warunkuje zatem postępowanie płatnika posiadaniem tego oświadczenia, zanim dokona w roku podatkowym jakiejkolwiek wypłaty na rzecz pracownika. Brak PIT-2 lub złożenie go z opóźnieniem oznacza dla pracodawcy niemożność stosowania miesięcznej ulgi przy obliczaniu zaliczek aż do końca tego roku podatkowego. [przykład]

W jednym miesiącu, ale w dwóch firmach

W sytuacji opisanej w pytaniu dojdzie do dwóch wypłat wynagrodzeń w jednym miesiącu, dokonanych przez dwóch różnych płatników. Poprzedni płatnik, u którego stosunek pracy ulega rozwiązaniu w trakcie miesiąca, musi jeszcze uwzględnić kwotę wolną przy obliczeniu ostatniej zaliczki na podatek. Pracownik nie wie, że jeszcze w tym samym miesiącu podejmie nowe zatrudnienie, więc nie odwołuje PIT-2 złożonego już wcześniej u tego pracodawcy. Z kolei warunkiem koniecznym do stosowania kwoty zmniejszającej przez nowego płatnika jest złożenie mu PIT-2 przed pierwszą u niego wypłatą w roku podatkowym. Przy obliczaniu tej zaliczki ma prawo do obniżenia o 46,33 zł. Jeśli na skutek podwójnego zastosowania kwoty wolnej podatnik będzie miał niedopłatę podatku, to wyrówna ją w zeznaniu rocznym po zakończeniu roku podatkowego.

W razie wypłaty byłemu pracownikowi zaległych należności ze stosunku pracy, np. ekwiwalentu pieniężnego za urlop, pracodawca ma obowiązek pobrać zaliczkę na podatek na ogólnych zasadach, tzn. m.in. z uwzględnieniem kosztów uzyskania przychodów. Co do kwoty zmniejszającej podatek, nie ma jednolitego stanowiska.

Dwie interpretacje

Według Ministerstwa Finansów oraz niektórych organów podatkowych, wcześniej złożone oświadczenie PIT-2 traci ważność po utracie przez osobę statusu pracownika i kwota wolna nie powinna być stosowana. Inne stanowisko zajął z kolei dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi w interpretacji z 29 grudnia 2011 r. (IPTPB1/415-197/11-4/AG). Organ wyjaśnił, że jeżeli PIT-2 został złożony płatnikowi w ustawowym terminie i stan faktyczny z niego wynikający nie zmienił się, także po ustaniu zatrudnienia, kwotę obniżenia należy zastosować. Zakład pracy nie zmniejsza bowiem zaliczki, jeżeli podatnik (a nie pracownik) powiadomił go o zmianach stanu faktycznego wynikającego z oświadczenia. Zatem, bez znaczenia jest, czy wynagrodzenie jest wypłacane w trakcie trwania stosunku pracy, czy też po jego ustaniu. Ważne jest jedynie, aby w chwili wypłaty wynagrodzenia były spełnione dwa warunki, od których ustawodawca uzależnia prawo do zmniejszenie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych (ważny PIT-2).

PRZYKŁAD

Koniecznie przed pierwszą pensją

Pracownik spółki w lutym 2012 r. złożył w zakładzie pracy pismo z prośbą o zastosowanie od marca tego roku zmniejszenia zaliczek na podatek dochodowy, od jego dochodów ze stosunku pracy o 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, określonej w pierwszym przedziale obowiązującej skali podatkowej. Do pisma dołączył PIT-2, wskazując w nim tę spółkę jako płatnika właściwego od marca do stosowania tego zmniejszenia. W tym roku spółka wypłaciła już pracownikowi wynagrodzenie, pobierając zaliczkę na podatek dochodowy, i nie zastosowała zmniejszenia, gdyż pracownik był równocześnie zatrudniony w innym zakładzie pracy, w którym złożył oświadczenie PIT-2. Tam zatrudnienie trwa do końca lutego 2012 r. i za ten ostatni miesiąc płatnik zastosuje jeszcze kwotę ulgi. W związku z tym pracownik od 1 marca będzie zatrudniony tylko w jednej firmie. Stąd wniosek o stosowanie od marca kwoty zmniejszenia przez spółkę. Złożenie oświadczenia PIT-2 w takiej sytuacji nie daje spółce upoważnienia do stosowania ulgi w 2012 r. Będzie mogła to zrobić dopiero w styczniu 2013 r., gdy zatrudnienie pracownika w spółce nadal będzie trwało.

@RY1@i02/2012/048/i02.2012.048.217001000.802.jpg@RY2@

Izabela Nowacka, ekspert w sprawach wynagrodzeń

Izabela Nowacka

ekspert w sprawach wynagrodzeń

Podstawa prawna

Art. 31, art. 32 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).