Środki z IKZE nie są zwolnione z podatku

W przeciwieństwie do oszczędzania na indywidualnym koncie emerytalnym środki gromadzone na IKZE nie są zwolnione z podatku. Jednak oszczędzanie na IKZE wiąże się z ulgą podatkową w postaci możliwości odliczenia od podstawy opodatkowania PIT dokonanych przez podatnika w roku podatkowym wpłat na to konto, do wysokości określonej w przepisach o IKZE (art. 26 ust. 1 pkt 2b ustawy o PIT). Na IKZE można co roku wpłacić maksymalnie kwotę odpowiadającą 1,2-krotności prognozowanego na dany rok przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej.

Wypłata lub zwrot całości środków z IKZE generuje przychód podatkowy, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o PIT. Przepis ten definiując przychody z innych źródeł, zalicza do nich m.in. kwoty uzyskane z tytułu zwrotu oraz wypłaty z IKZE, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego.

Tylko transfer

Ustawa o PIT przewiduje w art. 21 ust. 1 pkt 58b zwolnienie także w odniesieniu do wypłat z IKZE, ale wyłącznie wówczas, gdy są to wypłaty transferowe środków zgromadzonych przez oszczędzającego na IKZE:

wmiędzy instytucjami finansowymi prowadzącymi IKZE,

wna IKZE osoby uprawnionej, po śmierci oszczędzającego,

ww postępowaniu likwidacyjnym lub upadłościowym na IKZE oszczędzającego.

PIT

Wypłata z IKZE po zakończeniu okresu oszczędzania przez oszczędzającego, zwrot środków zgromadzonych na tym koncie oraz wypłata środków zgromadzonych przez oszczędzającego na IKZE na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego będą podlegały opodatkowaniu PIT według skali podatkowej.

Każdorazowa wypłata, opodatkowana podatkiem dochodowym, będzie się wiązała po stronie instytucji finansowej dokonującej wypłat z obowiązkiem poboru zaliczek na podatek dochodowy, stosownie do art. 35 ust. 1 pkt 9 ustawy PIT. Przepis ten zobowiązuje jako płatnika do poboru zaliczek miesięcznych instytucję finansową, o której mowa w art. 34a ust. 3 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego (dalej: ustawa o IKE/IKZE). Zaliczka jest pobierana od środków wypłacanych zgodnie z art. 34a ust. 3 tej ustawy, pomniejszonych o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2 lit. b.

Zaliczkę tę pobiera się, stosując najniższą stawkę podatkową określoną w skali podatkowej, czyli 18 proc. Pobraną zaliczkę instytucja finansowa przekazuje na rachunek urzędu skarbowego właściwego według siedziby płatnika, do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki (art. 38 ust. 1 ustawy o PIT). Następnie do końca stycznia roku następującego po roku podatkowym płatnik zobowiązany jest przesłać do właściwego według siedziby płatnika urzędu skarbowego roczną deklarację PIT-4R.

Obowiązek informacyjny

Na płatnika został nałożony również obowiązek informacyjny. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o PIT do końca lutego roku następującego po roku podatkowym płatnicy, o których mowa m.in. w art. 35, czyli także instytucja finansowa dokonująca wypłaty z IKZE, są obowiązani przekazać podatnikowi i urzędowi skarbowemu właściwemu według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatnika nieposiadającego na terytorium RP miejsca zamieszkania, urzędowi skarbowemu, którym kieruje naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych, imienne informacje na druku PIT-11.

PIT-8C

Jeśli jednak instytucja finansowa dokonałaby na wniosek oszczędzającego jednorazowej wypłaty środków zgromadzonych na IKZE, to zastosowanie znajdzie art. 35 ust. 11 ustawy PIT. Wskazuje on, iż instytucja finansowa, o której mowa w art. 34a ust. 3 ustawy o IKE/IKZE, nie pobiera zaliczki na podatek dochodowy, lecz jest obowiązana, do końca lutego, po upływie roku podatkowego, sporządzić i przekazać podatnikowi oraz naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku podatnika niemającego na terytorium RP miejsca zamieszkania - naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu w sprawach opodatkowania osób zagranicznych, imienne informacje na formularzu PIT-8C.

W takiej sytuacji podatnik sam w zeznaniu podatkowym wykazuje wypłaconą kwotę jako swój przychód z innych źródeł (art. 20 ust. 1 ustawy o PIT).

Przyrost wartości

Wątpliwość co do prawidłowości zastosowania przepisów ustawy podatkowej powstaje wówczas, gdy na rachunku nastąpi przyrost wartości zgromadzonych środków, np. wskutek przekazania na IKZE pożytków z papierów wartościowych zgromadzonych na tym rachunku, w postaci dywidend z akcji i odsetek od obligacji. Czy w takiej sytuacji powstaje przychód od zysków kapitałowych, od którego płatnik jest zobligowany pobrać 19-proc. podatek?

Jako przychody z innych źródeł kwalifikowane są kwoty uzyskane z tytułu zwrotu oraz wypłaty z IKZE. Natomiast odrębne źródło przychodu, określone w art. 17 ust. 1 ustawy o PIT, stanowią kapitały pieniężne. Czy zatem w przypadku oszczędzania na IKZE i inwestowania zgromadzonych na nim środków mogą powstać przychody z dwu źródeł przychodu: z kapitałów pieniężnych, w odniesieniu do np. pożytków z papierów wartościowych, i z innych źródeł, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, w przypadku zwrotu oraz wypłaty z IKZE?

W orzecznictwie organów podatkowych dominuje pogląd, iż pożytki z papierów wartościowych zgromadzonych na IKZE, przekazane na to konto, nie powinny być kwalifikowane do przychodów z kapitałów pieniężnych. Opodatkowaniu podlega bowiem dopiero kwota uzyskana z tytułu zwrotu/wypłaty z IKZE według skali podatkowej w trybie art. 20 ust. 1 ustawy o PIT. Przychód stanowi wówczas cała kwota zgromadzona na IKZE, łącznie z pożytkami, takimi jak odsetki, dyskonto czy dywidendy z papierów wartościowych. Opodatkowanie tych pożytków na wcześniejszym etapie spowodowałoby w dacie zwrotu/wypłaty środków z IKZE ich ponowne, podwójne opodatkowanie.

Odsetki, dyskonto czy dywidendy stanowią przychody z kapitałów pieniężnych, gdy są uzyskiwane poza IKZE, co do którego ustawodawca przyjął przecież inne rozwiązania podatkowe. Ulga podatkowa w przypadku IKZE to de facto odroczenie w czasie opodatkowania znajdujących się na tym koncie i inwestowanych środków. Kwoty odliczone od podstawy opodatkowania są na wyjściu z IKZE opodatkowane podatkiem dochodowym. Taki schemat przyjętego przez ustawodawcę rozwiązania zostałby zaburzony przez opodatkowanie pożytków uzyskanych w trakcie oszczędzania. Przekazanie pożytków z papierów wartościowych zgromadzonych na IKZE na to konto również stanowi wpłatę. Wpłaty te zatem także obejmuje ulga w postaci prawa do ich odliczenia od podstawy opodatkowania. Z kolei zwrot/wypłata tych środków wiąże się z powstaniem dochodu do opodatkowania. Zachowanie symetrii między odliczeniem w ramach ulgi a następnie opodatkowaniem wpłaconych kwot wymaga rezygnacji przez ustawodawcę z podatku na etapie uzyskania pożytków z tytułu inwestowania środków znajdujących się na IKZE.

Dodatkowy argument za brakiem opodatkowania przyrostu wartości środków znajdujących się na IKZE podatkiem od zysków kapitałowych podsuwa art. 11 ust. 1 ustawy o PIT. Wynika z niego, że przychodami podlegającymi opodatkowaniu z tytułów wymienionych w art. 30a ust. 1 ustawy o PIT są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Sformułowanie: "otrzymane lub postawione do dyspozycji pieniądze i wartości pieniężne", oznacza taki stan, w którym podatnik może swobodnie korzystać z pieniędzy. W przypadku oszczędzania na IKZE swobodne korzystanie z pieniędzy następuje w sytuacji wypłaty, o której mowa w art. 35a ustawy o IKE/IKZE, lub zwrotu środków zgromadzonych na tym koncie. Środki te będą pochodziły z:

- wpłat na IKZE,

- wypłat transferowych na kontoj IKZE oszczędzającego,

a także

- inwestowa nia środków zgro madzonych na IKZE.

Dopóki jednak nie nastąpi wypłata lub zwrot środków z IKZE, dopóty nie powstanie przychód podatkowy, ponieważ podatnik nie może swobodnie z nich korzystać. A zatem odsetki, dyskonto czy dywidendy z papierów wartościowych, znajdujących się na IKZE, nie stanowią przychodów w dacie ich przekazania na to konto, a wyłącznie w dacie ich wypłaty/zwrotu z IKZE. Dopiero wówczas zostaje bowiem spełniony wynikający z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT warunek dotyczący swobodnego korzystania z pieniędzy.

Podatek pobrany przez instytucje finansowe prowadzące IKZE od przekazanych na te konta pożytków z papierów wartościowych lub innych przychodów wymienionych w art. 30a ust. 1 ustawy o PIT stanowi nadpłatę, o której mowa w art. 72 par. 1 pkt 2 ordynacji podatkowej. W takiej sytuacji podatnik ma prawo, stosownie do art. 75 par. 1 ordynacji podatkowej, wystąpić do właściwego urzędu skarbowego z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty.

Dozwolone limity

2014 rok - 4495,20 zł

2013 rok - 4231,20 zł

2012 rok - 4030,80 zł

Podsumowanie

Kwoty wpłat można odliczyć od podstawy opodatkowania.

Opodatkowanie najniższą stawką 18 proc.

Wątpliwość co do kwalifikacji podatkowej przyrostu wartości środków znajdujących się na IKZE.

Limit wpłat na IKZE:

Wypłata z IKZE po zakończeniu okresu oszczędzania przez oszczędzającego, a także każdy zwrot środków zgromadzonych na tym koncie podlega opodatkowaniu PIT.

@RY1@i02/2014/129/i02.2014.129.07100080a.802.jpg@RY2@

Aldona Skarżewska specjalista podatkowy w PKF Consult Sp. z o.o.

Aldona Skarżewska

specjalista podatkowy w PKF Consult Sp. z o.o.

Podstawa prawna

Ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego (Dz.U. nr 116, poz. 1205 ze zm.). Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.). Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.).