Pracownik może zapłacić podatek od rabatu na zakupy

Wielu przedsiębiorców udziela swoim pracownikom rabatu na oferowane przez nich usługi czy towary. Rabatem, zgodnie ze słownikowym znaczeniem, jest "obniżenie ceny jakiegoś towaru o pewną kwotę" (słownik PWN, wersja elektroniczna). Skutkiem udzielonego rabatu jest więc nabycie przez pracownika określonego towaru bądź usługi na preferencyjnych warunkach, po obniżonej cenie, w związku z czym pracownik osiąga korzyść. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT przychodami są otrzymane lub pozostawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Jeżeli świadczenia są częściowo odpłatne, przychodem jest różnica między wartością tych świadczeń ustaloną zgodnie z art. 11 ust. 2 i 2a ustawy o PIT a ponoszoną przez podatnika odpłatnością. Należy się więc zastanowić, czy otrzymany przez pracowników rabat skutkuje powstaniem po ich stronie przychodu ze świadczeń częściowo odpłatnych.

Tylko dla załogi...

Cel udzielanych pracownikom rabatów jest różny. Raz jest to forma wynagrodzenia pracowników - skierowana specjalnie do nich. Innym razem zniżka jest równa najwyższej możliwej udzielanej klientom, ale bez wypełniania wymagań np. dotyczących wolumenu zakupów. Czasem firmy udzielają bonifikat, aby poprawić swoją sprzedaż i łączą je na różne sposoby z powyżej opisanymi. Nierzadko zakres przysługujących upustów jest rozszerzany na członków rodziny pracowników, a także osób, firm (właściwie ich pracowników) współpracujących z przedsiębiorcą. [przykład 1]

W związku z tym pojawia się pytanie, jak traktować udzielone rabaty na gruncie przepisów prawa podatkowego i jakie wiążą się z tym konsekwencje.

PRZYKŁAD 1

Grupa zakupowa

Spółka prowadzi sprzedaż detaliczną sprzętu sportowego na terenie całego kraju. W ramach prowadzonej działalności zamierza wprowadzić program lojalnościowy dla swoich pracowników i członków ich najbliższej rodziny. Program ten miałby polegać na otrzymaniu przez pracowników imiennej karty uprawniającej do 10-proc. rabatu na zakupione w spółce produkty. Celem programu lojalnościowego jest przede wszystkim stworzenie grupy zakupowej składającej się z pracowników spółki oraz członków ich rodzin, co w ocenie spółki będzie skutkowało zwiększeniem wolumenu sprzedaży.

W przypadku gdy program rabatowy obejmuje wyłącznie pracowników danego przedsiębiorcy (i to niezależnie od wysokości czy też rodzaju udzielonego rabatu), zdaniem organów podatkowych mają zastosowanie przepisy art. 12 ust. 1 ustawy o PIT. Za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.

Definicja pracownika znajduje się w art. 12 ust. 4 ustawy o PIT i stanowi, że pracownikiem jest osoba pozostająca w stosunku służbowym, stosunku pracy, stosunku pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunku pracy. Według tak rozumianych przepisów właściwie każde świadczenie pochodzące od pracodawcy będzie podlegać opodatkowaniu, jeśli w jakikolwiek sposób wiąże się ze świadczeniem pracy. W takiej sytuacji ma zastosowanie art. 31 ustawy o PIT, gdyż zniżka udzielona tylko i wyłącznie zatrudnionym jest ich przychodem oraz będzie podlegać konieczności pobrania zaliczki na podatek dochodowy.

W trakcie zakupu produktu lub usługi przy wykorzystaniu udzielonej bonifikaty, oprócz stosunku cywilnoprawnego, kupującego wiąże też stosunek wynikający z umowy o pracę, a zatem upust mieści się w kategorii świadczeń z art. 12 ustawy o PIT. Takie stanowisko zajął WSA w Warszawie w wyroku z 18 czerwca 2012 r. (sygn. akt III SA/Wa 2500/11): "Pracownik, któremu pracodawca przyznaje rabat na zakupy we własnym sklepie, osiąga częściowo odpłatne świadczenie, które jest jego przychodem". Także organy podatkowe przedstawiają podobny pogląd (por. interpretacja dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 13 maja 2011 r., nr IPPB2/415-184/11-2/MG). Zasady obliczania udzielonych zniżek, i w związku z tym należnych kwot podatku, jednoznacznie określa art. 11 ust. 2b ustawy o PIT. Wynika z niego, że jeśli świadczenia są częściowo odpłatne, przychodem podatnika jest różnica między wartością tych świadczeń a odpłatnością ponoszoną przez podatnika. Ustalenia wartości świadczeń dokonuje się za pomocą wytycznych z ust. 2 i 2a art. 11 ustawy o PIT.

...i dla innych

PRZYKŁAD 2

Karta imienna

Spółka prowadzi sprzedaż detaliczną sprzętu sportowego na terenie całego kraju. W ramach prowadzonej działalności zamierza wprowadzić program lojalnościowy dla swoich pracowników i członków ich najbliższej rodziny. Program ten miałby polegać na otrzymaniu przez pracowników imiennej karty uprawniającej do 10-proc. rabatu na zakupione w spółce produkty. Udzielony w ten sposób rabat będzie odpowiadał rabatom udzielanym innym klientom spółki, a także pracownikom spółek zależnych.

Nieco inna sytuacja wystąpi wtedy, gdy:

1) zniżka dla pracowników i członków ich rodzin jest równa tej dostępnej dla klientów,

2) program rabatowy oprócz zatrudnionych (ich rodzin) obejmuje także pracowników innych firm i/lub spółek zależnych, ewentualnie wybranych klientów bądź wszystkich klientów. [przykład 2]

W pierwszym przypadku zniżki są udzielane przede wszystkim w celu wynagrodzenia lojalności lub jako nagroda za zakupy u przedsiębiorcy. W drugim program rabatowy służy zazwyczaj podtrzymaniu dobrych relacji biznesowych oraz różnorakiej gratyfikacji. Można stwierdzić, że czasem celem (głównym lub ubocznym) jest chęć poprawy wyników finansowych w postaci zwiększenia obrotów i odciągnięcia potencjalnych klientów od konkurencji.

W obu przypadkach, a także w podobnych kwestiach, jeśli beneficjentem rabatu jest nie tylko pracownik, nie powstaje nieodpłatny przychód. Adresatami zniżek są także inne osoby, których nie łączy z firmą stosunek pracy, w konsekwencji krąg podmiotów nie jest ograniczony tylko do jednej kategorii osób - zatrudnionych na podstawie wcześniej wymienionych umów. Tak więc te sytuacje są neutralne podatkowo zarówno dla pracodawców, jak i pracobiorców. Pracownicy zostają po prostu włączeni w program rabatowy oraz wynikające z tego korzyści i obowiązki. Nie ma również wątpliwości, że w przypadku gdy klienci zostaną pominięci i rabat będzie przysługiwał wyłącznie pracownikom i ich rodzinom, to nie powstaje obowiązek podatkowy, bowiem korzystanie na jednakowych warunkach z programu lojalnościowego przez pracowników wraz z innymi uprawnionymi, także tymi niezwiązanymi w żaden sposób z udzielającym rabatu pracodawcą, jest neutralne podatkowo dla wszystkich uczestników. Po stronie pracowników nie powstanie przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu, jak również nie powstanie przychód z innych źródeł po stronie członków ich rodzin. Spółka nie będzie zobowiązana w stosunku do swoich pracowników do obliczenia i pobrania zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz w stosunku do członków ich rodzin do wystawienia stosownych informacji podatkowych. Takie stanowisko potwierdza dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w interpretacji indywidualnej z 29 grudnia 2010 r., nr IPPB2/415-920/10-2/AK oraz dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji z 4 maja 2011 r., nr IBPBII/1/415-102/11/BJ.

Obowiązki udzielającego

Zgodnie z art. 31 ustawy o PIT, osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, zwane dalej "zakładami pracy", są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakłady pracy, a w spółdzielniach pracy - wypłaty z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej. Jeżeli więc udzielony pracownikowi rabat powinien być uznany za świadczenie częściowo odpłatne, na płatniku ciążył będzie obowiązek obliczenia i poboru zaliczki na podatek dochodowy.

Reasumując - rabat udzielony tylko pracownikom podlega opodatkowaniu jako świadczenie częściowo odpłatne, wynikające ze stosunku pracy.

WAŻNE

Aby opodatkować określone świadczenia jako przychody pracownika pochodzące z nieodpłatnych świadczeń, konieczne jest ustalenie: czy świadczenie zostało faktycznie otrzymane przez pracownika, czy da się ustalić jego wartość pieniężną oraz czy świadczenie jest skonkretyzowane, czyli czy można je przyporządkować do danego pracownika

@RY1@i02/2015/002/i02.2015.002.071001200.803.jpg@RY2@

Joanna Litwińska konsultant podatkowy w ECDDP Sp. z o.o.

Joanna Litwińska

konsultant podatkowy w ECDDP Sp. z o.o.

Podstawa prawna

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.).