Samozatrudnienie jest korzystniejsze od pracy na etacie

Od 20 maja 2010 r. obowiązują znowelizowane przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, które zliberalizowały kwestię opodatkowania liniowym PIT (art. 30c) osób, które przechodzą na samozatrudnienie i będą świadczyć usługi na rzecz byłego pracodawcy. W uproszczeniu tłumacząc, podatnik, który przejdzie na samozatrudnienie i będzie świadczył usługi na rzecz byłego pracodawcy, straci prawo do rozliczeń liniowym PIT tylko do końca roku, w którym staje się przedsiębiorcą. Od początku nowego roku może już wybrać opodatkowanie 19-proc. liniowym PIT. Dotychczas ograniczenie takie obowiązywało przez dwa lata. Zatem wszyscy, którzy planowali przejść na samozatrudnienie, aby płacić podatek liniowy, zyskali dodatkowy argument do podjęcia takiej decyzji.

Aby samozatrudniony był przedsiębiorcą, czynności przez niego wykonywane muszą być w świetle art. 5a pkt 6 i art. 5b ust. 1 ustawy o PIT uznawane za działalność gospodarczą. Działalność gospodarcza albo pozarolnicza działalność gospodarcza oznacza działalność zarobkową:

● wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową,

● polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż,

● polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych - prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9 ustawy o PIT.

Za pozarolniczą działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, jeżeli spełnione są następujące warunki:

● odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności,

● są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego te czynności,

● wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

Wszystkie wymienione warunki dla wyłączenia z działalności gospodarczej muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie chociażby jednego z nich nie powoduje utraty statusu przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą.

Oznacza to, że samo wykonywanie czynności pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez zlecającego te czynności nie jest przesłanką wystarczającą do utraty statusu przedsiębiorcy. Do stwierdzenia, że podatnik świadczący usługi na zasadzie samozatrudnienia nie wykonuje pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o PIT, konieczne jest wystąpienie łącznie wszystkich wskazanych przesłanek.

Osoba, która zdecyduje się pracować na zasadach samozatrudnienia, może wybrać opodatkowanie albo według skali podatkowej ze stawkami 18 i 32 proc. lub w stałej wysokości 19 proc. Mogą to być również formy zryczałtowane: karta podatkowa lub ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.

Przedsiębiorcy wybierający sposób opodatkowania według skali PIT płacą podatek od uzyskanego dochodu, a więc przychodu pomniejszonego o koszty jego uzyskania.

Kwota wolna niepodlegająca opodatkowaniu wynosi 3091 zł.

Osoby, które zdecydują się płacić PIT według stawki jednolitej (19-proc.), będą pozbawione pewnych przywilejów, np. możliwości wspólnego rozliczenia z małżonkiem lub jako osoby samotnie wychowujące dzieci. Od dochodów opodatkowanych w sposób liniowy oraz obliczonego w ten sposób podatku nie można także dokonać poszczególnych odliczeń, w tym wydatków na internet, darowizn czy też poniesionych z tytułu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Jest natomiast możliwość odliczania strat, składek na ubezpieczenie społeczne oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz przekazania 1 proc. podatku należnego na rzecz organizacji pożytku publicznego.

Zastanawiając się nad formą opodatkowania, podatnicy mogą wybrać ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. W tym przypadku podstawę opodatkowania stanowi przychód, bez pomniejszania o koszty jego uzyskania.

Stawki ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych wynoszą:

- 20 proc. przychodów osiąganych w zakresie wolnych zawodów,

- 17 proc. przychodów z tytułu niektórych rodzajów działalności usługowej,

- 8,5 proc. od przychodów z działalności usługowej,

- 5,5 proc. od przychodów z działalności wytwórczej i budowlanej,

- 3,0 proc. od przychodów z działalności usługowej w zakresie handlu.

Trzeba wiedzieć, że z formy opodatkowania ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych nie mogą korzystać przedsiębiorcy:

● opłacający podatek w formie karty podatkowej,

● korzystający, na podstawie odrębnych przepisów, z okresowego zwolnienia od podatku dochodowego,

● osiągający w całości lub w części przychody z tytułu:

- prowadzenia aptek,

- działalności w zakresie udzielania pożyczek pod zastaw (prowadzenie lombardów),

- działalności w zakresie kupna i sprzedaży wartości dewizowych,

- prowadzenia działalności w zakresie wolnych zawodów innych niż ustawowo określone,

- wykonywania usług wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym,

- działalności w zakresie handlu częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych,

● wytwarzający wyroby opodatkowane podatkiem akcyzowym, na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem wytwarzania energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii,

● podejmujący wykonywanie działalności w roku podatkowym po zmianie działalności wykonywanej:

- samodzielnie na działalność prowadzoną w formie spółki z małżonkiem,

- w formie spółki z małżonkiem na działalność prowadzoną samodzielnie przez jednego lub każdego z małżonków,

- samodzielnie przez małżonka na działalność prowadzoną samodzielnie przez drugiego małżonka

- jeżeli małżonek lub małżonkowie przed zmianą opłacali z tytułu prowadzenia tej działalności podatek dochodowy na ogólnych zasadach,

● rozpoczynający działalność samodzielnie lub w formie spółki, jeżeli podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników przed rozpoczęciem działalności w roku podatkowym lub w roku poprzedzającym rok podatkowy wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres działalności podatnika lub spółki.

Wybór tej formy opodatkowania wiąże się również z utratą określonych przywilejów podatkowych, np. wspólnego opodatkowania małżonków.

Podatnicy, którzy wybiorą opodatkowanie ryczałtem, są zobowiązani do stosowania tej formy przez cały rok podatkowy (chyba że nastąpi utrata prawa do opodatkowania w tej formie, np. wykonanie czynności, która według ustawy nie może być opodatkowana w sposób zryczałtowany).

Podatnicy opodatkowani na zasadach ryczałtu prowadzą ewidencję przychodów. Są też zobowiązani obliczać ryczałt i wpłacać go na rachunek urzędu skarbowego miesięcznie lub przy spełnieniu określonych kryteriów kwartalnie.

Zryczałtowany podatek dochodowy w formie karty podatkowej mogą płacić podatnicy prowadzący działalność: usługową lub wytwórczo-usługową, gastronomiczną, w zakresie usług transportowych, w zakresie sprzedaży posiłków domowych w mieszkaniach, w wolnych zawodach, polegającą na świadczeniu usług w zakresie ochrony zdrowia ludzkiego i usług weterynaryjnych, w zakresie opieki domowej nad dziećmi i osobami chorymi, w zakresie usług edukacyjnych, polegającą na udzielaniu lekcji na godziny.

Muszą jednak przy tym spełniać wiele warunków dotyczących głównie zakresu prowadzonej działalności oraz zatrudnianych osób.

Aby płacić kartę, trzeba działalność wykonywać jednoosobowo lub nie korzystać przy prowadzeniu działalności z usług osób niezatrudnionych przez siebie na podstawie umowy o pracę oraz z usług innych przedsiębiorstw i zakładów, chyba że chodzi o usługi specjalistyczne.

Ponadto podatnik nie może prowadzić, poza jednym z rodzajów działalności wymienionych w art. 23 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym, innych rodzajów działalności gospodarczej, a małżonek podatnika nie może prowadzić działalności w tym samym zakresie. Podatnik nie może również wytwarzać wyrobów opodatkowanych podatkiem akcyzowym.

@RY1@i02/2010/169/i02.2010.169.055.004a.001.jpg@RY2@

Skala PIT w 2010 roku (w złotych)

Osoba, która zdecyduje się pracować na zasadach samozatrudnienia może wybrać opodatkowanie albo według skali podatkowej ze stawkami 18 i 32 proc. lub w stałej wysokości 19 proc. Mogą to być również formy zryczałtowane: karta podatkowa lub ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.

Podatnicy, którzy wybiorą opodatkowanie liniowym PIT, muszą złożyć właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego do 20 stycznia roku podatkowego pisemne oświadczenie o wyborze tego sposobu opodatkowania, a jeżeli podatnik rozpoczyna prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego - do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia tej działalności, jednak nie później niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu.

Wybór tego sposobu opodatkowania dokonany we wskazanym oświadczeniu dotyczy również lat następnych, chyba że podatnik w terminie do 20 stycznia roku podatkowego zawiadomi w formie pisemnej właściwego naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji z tego sposobu opodatkowania lub złoży w tym terminie pisemny wniosek lub oświadczenie o zastosowanie form opodatkowania określonych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym.

Pisemne oświadczenie o wyborze opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za dany rok podatkowy podatnik składa naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu według miejsca zamieszkania podatnika nie później niż do 20 stycznia roku podatkowego, natomiast podatnik rozpoczynający działalność gospodarczą w trakcie roku podatkowego - do dnia poprzedzającego dzień rozpoczęcia działalności, jednak nie później niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu. Jeżeli do 20 stycznia roku podatkowego podatnik nie zgłosił likwidacji działalności gospodarczej lub nie dokonał wyboru innej formy opodatkowania, uważa się, że nadal prowadzi działalność opodatkowaną w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Wniosek o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej, według ustalonego wzoru, za dany rok podatkowy, podatnik składa właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, nie później niż do 20 stycznia roku podatkowego, a jeżeli podatnik rozpoczyna działalność w trakcie roku podatkowego - przed rozpoczęciem działalności. Jeżeli do 20 stycznia roku podatkowego podatnik nie zgłosił likwidacji działalności gospodarczej lub nie dokonał wyboru innej formy opodatkowania, uważa się, że prowadzi nadal działalność opodatkowaną w tej formie.

Ewa Matyszewska

ewa.matyszewska@infor.pl

Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 z późn. zm.).

Ustawa z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. nr 144, poz. 930 z późn. zm.).