Zmiana zasad wyceny wartości szacunkowych to zmiana polityki

Tworząc sprawozdania finansowe, podmioty muszą pamiętać o zasadzie ciągłości, tj. konsekwentnego stosowania przyjętych zasad. Ma to zapewnić porównywalność informacji. Jeżeli zachodzi zmiana, trzeba przekształcić dane. Czy takie postępowanie jest konieczne w przypadku zmiany szacunków? Przykładowo, jeżeli zmienia się zasada dotycząca tworzenia odpisów aktualizujących i podmiot decyduje, że nie tak jak do tej pory przy saldach należności przeterminowanych od 60 do 90 dni tworzy się odpis 50-proc., a od salda należności przeterminowanych powyżej 90 dni - 100-proc. natomiast teraz chce przyjąć, że od 90 do 180 dni tworzy się odpis 50-proc., a od salda należności przeterminowanych powyżej 180 dni - 100-proc.

Regułą jest, że zmiana wartości szacunkowych nie jest zmianą zasad polityki rachunkowości. W takich przypadkach nie można mówić o złamaniu zasady ciągłości. Nie ma więc potrzeby korygowania danych porównawczych. A skutki zmiany wartości szacunkowych odnosimy w wynik roku bieżącego.

Zasadą jest też, że zmiana zasad wyceny (np. materiałów w cenie zakupu zamiast w cenie nabycia) lub zmiana metody wyceny rozchodu zapasów (np. pierwsze weszło, pierwsze wyszło) zamiast metodą cen przeciętnych, jest zmianą przyjętych zasad polityki rachunkowości. W takim przypadku należy przekształcić dane porównawcze. Skutki powinny zostać odniesione na wyniki lat ubiegłych.

Jest jeszcze jedna reguła, o której należy pamiętać, a mianowicie w przypadku trudności w odróżnieniu zmiany przyjętych zasad polityki rachunkowości od zmiany wartości szacunkowych przyjmuje się, że nastąpiła zmiana wartości szacunkowych.

Pierwszym krokiem jest zaklasyfikowanie danego przykładu do jednej z kategorii: zmiany wartości szacunkowych lub zmiany zasad wyceny wartości szacunkowych.

Na pewno nie budzi wątpliwości sposób ujęcia zmiany wartości odpisu aktualizującego w przypadku gdy zasady tworzenia odpisu (od jakich należności i w jakim procencie) nie uległy zmianie. Będą to zawsze zmiany wartości szacunkowych.

Jak więc jest w podanym przykładzie dotyczącym odpisów?

Podany przykład jest nieco bardziej skomplikowany. W pytaniu wyraźnie jest zaznaczone, że zmieniły się zasady tworzenia odpisów aktualizujących należności. W latach poprzednich stosowane były zupełnie inne reguły, które w danym roku zostały zmienione. Odpowiedź nasuwa się sama - zmiana zasad wyceny wartości szacunkowych, a więc zmiana polityki rachunkowości. Według mnie tak nie jest. Należy zastanowić się, dlaczego nastąpiła ta zmiana zasady wyceny odpisów aktualizujących. Zazwyczaj jest ona wynikiem dokładnej analizy, np. spłat, struktury wiekowej danych należności. Innymi słowy zmiana jest bazowana na pewnych szacunkach, dlatego w kolejnych latach może ulegać zmianie. W takim przypadku będą to zmiany wartości szacunkowych, nie będzie wymagana korekta danych porównawczych, a skutek zmiany co do zasady obciąży wynik roku bieżącego.

Oczywiście w przypadkach gdy nie jesteśmy faktycznie pewni, czy to są zmiany wartości szacunkowych czy zmiana polityki rachunkowości, powinniśmy stosować zasadę, że w razie uzasadnionej wątpliwości stosujemy reguły odnoszące się do zmiany wartości szacunkowych.

Gdzie o takiej zmianie poinformować?

Zasady kalkulacji odpisu aktualizującego powinny być opisane w polityce rachunkowości. Zatem zmiana zasad kalkulacji powoduje obowiązek jej uaktualnienia. Ponadto o zmianie wartości odpisu aktualizującego i zasadach jego kalkulacji należy poinformować w notach do sprawozdania finansowego.

@RY1@i02/2013/014/i02.2013.014.00800010d.802.jpg@RY2@

MATERIAŁY PRASOWE

Ireneusz Czapski, audit manager w Baker Tilly Poland

Rozmawiała Agnieszka Pokojska