Spadkobierca zamyka księgi spadkodawcy

Po śmierci właściciela małej firmy najczęściej dziedziczona jest ona przez członków rodziny, którzy kontynuują działalność. Aby taki następca prawny mógł rozpocząć swoją działalność po śmierci podatnika, musi on przede wszystkim dopełnić formalności w zakresie rejestracji.

To, że po przejęciu firmy w spadku trzeba zarejestrować własną działalność, a wcześniej rozliczyć spadkodawcę, ma takie konsekwencje, że nowy podatnik musi od nowa założyć wszystkie niezbędne ewidencje podatkowe, a zatem księgę przychodów i rozchodów wraz z towarzyszącymi jej ewidencjami, ewidencje VAT (jeśli jest podatnikiem tego podatku) lub ewentualnie księgi rachunkowe, jeśli chce je prowadzić lub do ich prowadzenia jest zobowiązany.

Ustawa o rachunkowości przewiduje, że w pewnych okolicznościach konieczne jest zamknięcie ksiąg rachunkowych. Dokonuje się tego nie później niż w ciągu trzech miesięcy od dnia zaistnienia zdarzeń, które zobowiązują do dokonania takiej czynności.

Zamknięcie ksiąg rachunkowych polega na nieodwracalnym wyłączeniu możliwości dokonywania zapisów księgowych w zbiorach tworzących zamknięte księgi rachunkowe. Takie zamknięcie jest oczywiście konieczne także po osobie fizycznej, która zmarła, a przed śmiercią prowadziła działalność gospodarczą.

Podobnie rzecz ma się z podatkową księgą przychodów i rozchodów. Tu również konieczne jest zamknięcie księgi prowadzonej przez spadkodawcę i otwarcie jej dla nowego podmiotu, którym jest spadkobierca (przejmujący firmę).

Osoba, która dopiero rozpoczyna prowadzenie działalności, mimo że dotyczy to firmy przejętej w spadku, nie musi prowadzić ksiąg rachunkowych, nawet jeżeli wcześniej spadkodawca był do tego zobowiązany. Obowiązujące od sierpnia 2008 r. przepisy wyraźnie stanowią, że taki obowiązek mają osoby fizyczne, i spółki osobowe, których wspólnikami są osoby fizyczne o ile przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej 1,2 mln euro. Przeliczenia tego limitu na złote dokonuje się po średnim kursie ustalonym przez Narodowy Bank Polski, na dzień 30 września roku poprzedzającego rok obrotowy. Dopiero jeśli limit ten zostanie przekroczony, to od następnego roku podatkowego należy zaprowadzić księgi. Ale można też zdecydować się na ich prowadzenie z własnej woli. Trzeba o tym tylko zawiadomić w odpowiednim czasie urząd skarbowy.