Do ewidencji sprzedaży wierzytelności potrzebne są konta przychodów i kosztów finansowych

Wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew). Wyjątkiem są jednak sytuacje, gdy zostało to zastrzeżone w umowie lub w kodeksie cywilnym bądź wynikało z właściwości zobowiązania.

W sytuacji zbycia wierzytelności wraz z jej wartością na nabywcę przechodzą wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.

Z kolei dłużnikowi przysługują przeciwko nabywcy wierzytelności wszelkie zarzuty, które miał przeciwko zbywcy w chwili powzięcia wiadomości o przelewie. Ponadto, dłużnik może z przelanej wierzytelności potrącić wierzytelność, która mu przysługuje względem zbywcy, chociażby stała się wymagalna dopiero po otrzymaniu przez dłużnika zawiadomienia o przelewie. Nie dotyczy to jednak przypadku, gdy wierzytelność przysługująca względem zbywcy stała się wymagalna później niż wierzytelność będąca przedmiotem przelewu.

Warto pamiętać, że zasadą jest, iż wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na inną osobę (przelew). W umowie można jednak zastrzec, że przelew nie może nastąpić bez zgody dłużnika. Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, wzmianka o takim zastrzeżeniu musi być w tym piśmie zawarta. W przeciwnym razie przelew bez zgody dłużnika jest skuteczny. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy nabywca wierzytelności w chwili przelewu wiedział o zastrzeżeniu.

Kwestie związane ze sprzedażą wierzytelności regulują przepisy ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.

Z kolei ewidencja księgowa sprzedaży wierzytelności uzależniona jest od tego, czy wcześniej został dokonany odpis aktualizujący takiej należności w księgach rachunkowych. Przypomnijmy, że zgodnie z art. 35b ustawy o rachunkowości należy utworzyć odpis aktualizujący m.in. w przypadku upadłości kontrahenta, postawienia go w stan likwidacji czy też kwestionowania należności.

Wysokość dokonanych odpisów musi uwzględnić stopień prawdopodobieństwa zapłaty należności. W przypadku należności od dłużników postawionych w stan likwidacji lub w stan upadłości należy utworzyć odpis do wysokości należności nieobjętej gwarancją lub innym zabezpieczeniem należności, zgłoszonej likwidatorowi lub sędziemu komisarzowi w postępowaniu upadłościowym. Podobnie jest, gdy dłużnik kwestionuje płatność lub zalega, a według oceny jego sytuacji majątkowej i finansowej spłata należności w umownej kwocie nie jest prawdopodobna.

Zgodnie z art. 35b ust. 2 ustawy o rachunkowości odpisy aktualizujące w zależności od rodzaju należności obciążają pozostałe koszty operacyjne lub koszty finansowe (strona Wn konta 766 - Pozostałe koszty operacyjne lub 756 - Koszty finansowe, strona Ma konta 280 - Odpisu aktualizujące wartości należności). Jeżeli wystąpi zdarzenie, które było przyczyną utworzenia odpisu, należność trzeba spisać w ciężar wcześniej utworzonego odpisu. Z kolei zgodnie z art. 35c ustawy o rachunkowości, jeżeli przyczyna ustanie, należy rozliczyć dokonany uprzednio odpis, zaliczając jego zmniejszenie odpowiednio do pozostałych przychodów operacyjnych lub finansowych.

Przepis ten będzie znaczący w przypadku ewidencji sprzedaży wierzytelności. Ponieważ takie zdarzenie jest przyczyną ustania przyczyny, dla której utworzono odpis, dlatego w takim przypadku całość lub część utworzonego wcześniej odpisu aktualizującego należy zaliczyć odpowiednio do pozostałych przychodów operacyjnych lub przychodów finansowych (strona Wn konta 280 - Odpisu aktualizujące wartości należności, strona Ma konta 760 - Pozostałe przychody operacyjne lub 750 - Przychody finansowe).

Z kolei, jeżeli wcześniej od wierzytelności nie został utworzony odpis aktualizujący, przychody z jej sprzedaży stanowią przychody finansowe.

Ewidencja księgowa tej operacji może przebiegać w następujący sposób:

1. Sprzedaż wierzytelności (w wartości, za jaką wierzytelność została sprzedana): strona Wn konta 240 - Inne rozrachunki, strona Ma konta 750 - Przychody finansowe,

2. Odniesienie sprzedanej wierzytelności w koszty finansowe (wartość nominalna): strona Wn konta 756 - Koszty finansowe, strona Ma konta 201 - Rozrachunki z odbiorcami,

3. Wpływ środków pieniężnych (wartość, za jaką wierzytelność została sprzedana): strona Wn konta 130 - Rachunek bankowy, strona Ma konta 240 - Inne rozrachunki.

@RY1@i02/2010/138/i02.2010.138.086.014a.001.jpg@RY2@

Sprzedaż wierzytelności

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Art. 35c ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).

Art. 509 - 5011 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).