Na dzień bilansowy trzeba wycenić transakcje w walutach obcych

Podmioty, które przeprowadzały transakcje w walutach obcych, muszą ewidencjonować je w księgach rachunkowych w walucie polskiej. Należy więc pamiętać, że oprócz konieczności ich przeliczania na polskie złote w momencie zawarcia transakcji i ich rozliczenia istnieje konieczność ich wyceny na tzw. dzień bilansowy. W przypadku gdy rok obrotowy pokrywa się z kalendarzowym, dniem tym jest 31 grudnia.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o rachunkowości rozrachunki w walutach obcych przelicza się po obowiązującym na ten dzień średnim kursie ogłoszonym dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski. Kursy walut publikowane są na stronie internetowej Narodowego Banku Polskiego (www.nbp.pl).

Jednak gotówkę znajdującą się w jednostkach prowadzących kupno i sprzedaż walut obcych wycenia się po kursie, po którym nastąpił jej zakup. Jej wartość nie może być wyższa niż w przypadku wyceny po średnim kursie ogłoszonym na dzień wyceny dla danej waluty przez NBP.

Również zobowiązania zaciągnięte na sfinansowanie środków trwałych w budowie, środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegają innym zasadom. Różnice kursowe z takiego przeliczenia korygują cenę nabycia lub koszt wytworzenia takich składników majątku, pod warunkiem jednak że na dzień wyceny nie oddano ich jeszcze do używania.

Po przyjęciu ich do użytkowania różnice kursowe dotyczące nieuregulowanych zobowiązań z tytułu zakupu tych składników majątku zalicza się odpowiednio do przychodów bądź kosztów finansowych.

W uzasadnionych przypadkach różnice kursowe (powstałe w wyniku wyceny bilansowej) zalicza się do kosztu wytworzenia produktów lub ceny nabycia towarów.

Powstałe w wyniku wyceny bilansowej różnice kursowe, które nie wpływają na wartość bilansową składników majątku w zależności od tego, czy mają charakter różnic dodatnich czy ujemnych, ewidencjonuje się odpowiednio, jako przychód lub koszt finansowy.

Przychody finansowe powstaną w przypadku:

● należności - jeżeli średni kurs NBP na dzień bilansowy jest wyższy od kursu zastosowanego na dzień zaewidencjonowania należności,

● zobowiązań - jeżeli średni kurs NBP na dzień bilansowy jest niższy od kursu zastosowanego na dzień zaewidencjonowania zobowiązania,

● środków pieniężnych w kasie i na rachunku bankowym - jeżeli średni kurs NBP na dzień bilansowy jest wyższy od kursu z dnia wpływu środków na rachunek bankowy lub do kasy.

W przypadkach odwrotnych powstają ujemne różnice kursowe, które ewidencjonuje się jako koszty finansowe.

Przykładowe księgowania mogą przebiegać w następujący sposób:

1. Przychody finansowe:

2. Koszty finansowe:

Różnice kursowe w sprawozdaniu finansowym mogą być wykazywane albo w bilansie, jako składnik wyceny majątku, lub jako koszty bądź przychody finansowe w rachunku zysków i strat.

Pierwszy z wymienionych przypadków można pokazać na przykładzie środka trwałego w budowie.

Załóżmy np., że spółka otrzymała kredyt na budowę środka trwałego w walucie obcej. W związku z tym na dzień bilansowy na koncie Środki trwałe w budowie widnieją poniesione koszty budowy 70 tys. zł, odsetki od kredytu 10 tys. zł i ujemne równice kursowe od kredytu w wysokości 5 tys. zł Wszystkie te pozycje zwiększają wartość środka trwałego w budowie.

W bilansie powinien więc on być wykazany w pozycji A.II.2. - Środki trwałe w budowie, w wartości (70 tys. + 10 tys. + 5 tys.) - 85 tys. zł.

W przypadku gdyby różnice kursowe były dodatnie zmniejszałyby wartość tego aktywa. Wówczas środek trwały w budowie należałoby wykazać w bilansie w wartości (70 tys. + 10 tys. - 5 tys.) - 75 tys. zł.

Z kolei w przypadku różnic kursowych stanowiących koszty i przychody finansowe należy pamiętać, że w sprawozdaniu finansowym wykazuje się je per saldo.

Przychody finansowe - w przypadku nadwyżki dodatnich różnic kursowych nad ujemnymi - wykazuje się z rachunku zysków i strat w wariancie kalkulacyjnym w pozycji J.V lub G.V w wariancie porównawczym rachunku.

Natomiast koszty finansowe - w przypadku nadwyżki ujemnych różnic kursowych nad dodatnimi - w pozycji K.IV w wariancie kalkulacyjnym rachunku zysków i strat lub H.IV w wariancie porównawczym.

Spółka w księgach rachunkowych posiada zobowiązania (50 tys. euro) i należności (35 tys. euro) od kontrahentów zagranicznych.

● W momencie ujęcia: (50 tys. euro x 4,2907 zł/euro) - 214 535 zł.

● Na dzień bilansowy, tj. 31 grudnia 2009 r. (50 tys. euro x 4,1082 zł/euro) - 205 410 zł.

Powstała więc dodatnia różnica kursowa o wartości 9125 zł.

● W momencie ujęcia: (35 tys. euro x 4,2078 zł/euro) - 147 273 zł.

● Na dzień bilansowy, tj. 31 grudnia 2009 r. (35 tys. euro x 4,1082 zł/euro) - 143 787 zł.

Powstała więc ujemne różnica kursowa o wartości 3486 zł.

@RY1@i02/2010/051/i02.2010.051.000.014a.001.jpg@RY2@

1. Zaksięgowanie na dzień bilansowy dodatniej różnicy kursowej od zobowiązań wobec dostawców - 9125 zł.

2. Zaksięgowanie na dzień bilansowy ujemnej różnicy kursowej od należności od odbiorców - 3486 zł.

W rachunku zysków i strat - koszty i przychody finansowe z tytułu różnic kursowych zostaną ujęte per saldo w wartości 5639 zł jako przychód finansowy (w związku z nadwyżką dodatnich różnic kursowych nad ujemnymi) w pozycji J.V (wariant kalkulacyjny rachunku) lub G.V (wariant porównawczy rachunku).

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl

Art. 30, art. 42 ust. 3 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.).