Jak przygotować listę jednostek powiązanych

W sprawozdaniach finansowych tworzonych na koniec roku obrotowego przedsiębiorcy muszą wykazywać transakcje z podmiotami powiązanymi. Jednak w praktyce ich identyfikacja sprawia wiele problemów.

Zgodnie z definicją z art. 3 ust. 1 pkt 43 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223 z późn. zm.) jednostki powiązane to jednostki dominujące, znaczący inwestorzy, jednostki zależne, współzależne i stowarzyszone oraz jednostki znajdujące się pod wspólną kontrolą, a także wspólnik jednostki współzależnej.

Jednostkami powiązanymi mogą być tylko spółki kapitałowe (z o.o. i akcyjne), osobowe (jawne, partnerskie, komandytowe i komandytowo-akcyjne), a także przedsiębiorstwa państwowe. Jedynie w przypadku jednostki współzależnej dopuszcza się inną niż wymienione formę organizacyjno-prawną (np. spółka cywilna).

Adam Czechanowski, biegły rewident, starszy menedżer w dziale audytu Deloitte, wyjaśnia, że w praktyce podmioty, identyfikując jednostki powiązane, nie powinny ograniczać się tylko do jednostek, w których dany podmiot ma udziały, ponieważ wcale nie jest to jedyne kryterium.

- Wiedza na temat transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi oraz zależności między nimi może wpływać na ocenę działalności przedsiębiorstwa przez użytkowników sprawozdania finansowego, w tym na ocenę ryzyka - twierdzi nasz rozmówca. Przykładowo firma może być zależna od jednostki dominującej, która jest głównym odbiorcą jej produktów, ale również dostarcza jej finansowania jako główny pożyczkodawca.

Z kolei Szymon Cellary, menedżer w dziale audytu Deloitte, podaje przykład błędnej identyfikacji podmiotu powiązanego. Za taki podmiot bywa uznawana osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, posiadająca większość udziałów w spółce z o.o. i jednocześnie pełniąca funkcję jej prezesa zarządu.

- Zgodnie z definicjami zawartymi w art. 3 ust. 1 pkt 37 - 43 ustawy o rachunkowości podmioty powiązane to jednostki, będące spółką handlową lub przedsiębiorstwem państwowym. Osoba fizyczna nie może mieć takiego statusu - przypomina ekspert.

Adam Czechanowski podkreśla, że identyfikacja jednostek powiązanych jest bardzo ważnym elementem poprawnego zamknięcia roku i przygotowania sprawozdań finansowych. Stąd zaleca się przygotowanie listy takich jednostek, która będzie zatwierdzona przez kierownictwo przedsiębiorstwa, oraz okresową jej aktualizację.

Zależność

Spółka A i spółka B są kontrolowane przez spółkę C, która ma 100 proc. udziałów w każdej z nich (spółki A i B są spółkami siostrami). Mimo braku między nimi bezpośredniego powiązania (żadna z nich nie ma udziałów w drugiej spółce), są one powiązane pośrednio, gdyż obydwie są kontrolowane przez spółkę C. Zgodnie z ustawą o rachunkowości są jednostkami powiązanymi.

Agnieszka Pokojska

agnieszka.pokojska@infor.pl