Raportowanie pozafinansowe to przyszłość sprawozdawczości

W ostatnim czasie obserwuje się trend mający na celu ujawnianie informacji niefinansowych. Czy dzisiejsze informacje publikowane w sprawozdaniach finansowych są wystarczające? Czy zawarte w nich dane ułatwiają podjęcie decyzji inwestycyjnych?

Kierunek ewolucji sprawozdań finansowych na przestrzeni lat można by określić jako zorientowanie danych zawartych w sprawozdaniu finansowym na przyszłość. Dzisiejszy odbiorca sprawozdania finansowego nie jest zainteresowany tylko sprawdzeniem cyfr zawartych w bilansie, analizą rentowności dzięki rachunkowi zysków i strat. Dziś do dokonania decyzji inwestycyjnej potrzebna jest szersza informacja, a zakres raportowanych danych stale się powiększa. Sprawozdanie finansowe, które zawiera ponad 150 stron, nikogo już nie dziwi. Oczywiście ocena danych stricte finansowych jest niezbędna, ale właśnie jej synteza z danymi pozafinansowymi daje pełny obraz przedsiębiorstwa, a umiejętność analizy danych niefinansowych zawartych w sprawozdaniu finansowym to nadal rzadka, ale jakże cenna umiejętność. To właśnie pełne raportowanie daje możliwość dostrzeżenia szans, jakie stoją przed jednostką. Z drugiej strony, wprawny czytelnik wyciągnie również wnioski o potencjalnych ryzykach, których na próżno szukać np. w bilansie lub rachunku przepływów pieniężnych. Czy tego chcemy czy nie, raportowanie finansowe będzie integrowało biznes z otoczeniem, przynosząc wymierne rezultaty.

Już za dwa lata dla niektórych przedsiębiorstw ujawnianie informacji niefinansowych w sprawozdaniach finansowych, zgodnie z zaleceniami Rady Europejskiej, będzie obligatoryjne. Kogo dotyczy nowa dyrektywa i dlaczego ją wprowadzono?

Rada Europejska przyjęła tekst dyrektywy, która traktuje o ujawnianiu informacji niefinansowych. Pierwsze sprawozdania finansowe sporządzone według wytycznych dyrektywy poznamy na początku 2018 roku. Nowa dyrektywa nie dotyczy wszystkich podmiotów sporządzających sprawozdania finansowe, choć oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, by mniejsze jednostki skorzystały z zawartych w niej wytycznych w celu sporządzenia swoich pierwszych raportów pozafinansowych. Z założenia dyrektywa dotyczyć będzie jednostek zaufania publicznego zatrudniających powyżej 500 osób. Szacuje się, że takich podmiotów w całej UE jest około 6000. Dotychczasowe regulacje w zakresie ujawniania informacji finansowych - dyrektywa 2013/34/EU - okazały się być niewystarczające. Mniej niż 10 proc. przedsiębiorstw ujawniało takie dane regularnie. Celem ulepszenia już istniejących rozwiązań jest zwiększenie przejrzystości i wydajności przedsiębiorstw zarówno w kwestiach środowiskowych, jak i społecznych, co w konsekwencji ma przyczynić się do długoterminowego wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Dodatkowe raportowanie obejmie przede wszystkim ryzyka, politykę zarządzania i wyniki w takich obszarach jak: kwestie środowiskowe, społeczne, kwestie pracownicze, poszanowanie praw człowieka, przeciwdziałanie korupcji i przekupstwu.

Czy jest określony konkretny sposób według którego należy sporządzić raporty dotyczące ujawniania danych niefinansowych?

Nie. Właśnie warto zauważyć, że Rada w tekście dyrektywy nie narzuca sztywnego formatu, w jakim dane finansowe mają być zaprezentowane. Pozostawienie dużej elastyczności należy uznać za dobry kierunek, gdyż dodatkowe raportowanie wymaga zaangażowania i współpracy kapitału ludzkiego nie tylko z działu finansowego. Miejscem na prezentację takich danych może być "management report", czyli odpowiednik polskiego sprawozdania zarządu z działalności. Dane te mogą być jednak zaprezentowane w oddzielnym raporcie. W związku z rozwojem tematu sprawozdawczości pozafinansowej wiele organizacji forsuje swoje pomysły i wskazówki dotyczące takiej formy raportowania. Wśród najpopularniejszych wyróżnić można: standardy GRI, UN Global Compact, Ramy Zintegrowanego Raportowania - International IR Framework.

I tutaj Rada Europejska nie narzuciła sztywnego, konkretnego standardu, którego należy użyć przy sporządzaniu raportów dotyczących ujawniania danych niefinansowych. Sporządzający mogą posługiwać się wskazanymi lub innymi standardami, zgodnie z najlepszą wiedzą i dobrymi praktykami.

A jak wyglądają te kwestie u nas? Czy warto stosować zintegrowane raportowanie?

W Polsce obserwujemy rosnące zainteresowanie tematem zintegrowanego raportowania. W internecie znajdziemy pierwsze zintegrowane sprawozdania finansowe sporządzone przez polskie przedsiębiorstwa. Najlepszym dowodem na ich skuteczność jest to, że zintegrowane sprawozdania sporządzane są już za koleje lata obrotowe - idea ich publikowania staje się powszechniejsza z roku na rok. Co prawda dyrektywa koncentruje się na kwestiach środowiskowych i społecznych, ale koncepcja zintegrowanego raportowania idzie znacznie dalej - integrując dane finansowe z niefinansowymi w spójny, logiczny sposób - i to właśnie należy uznać za ciekawą i przede wszystkim efektywną formę raportowania danych pozafinansowych. Nie bez znaczenia pozostaje również jej wydźwięk marketingowy. Pojawienie się np. pierwszego raportu zintegrowanego w branży X odbija się szerokim echem w prasie i internecie. Ideą zintegrowanego sprawozdania finansowego nie jest złożenie poszczególnych elementów sprawozdania, także pozafinansowego, w jeden dokument, a integracja tych danych - umożliwiająca efektywną analizę i porównywalność. Raport zintegrowany mógłby spełniać funkcję raportu rocznego obejmującego pełne sprawozdanie finansowe, raportowanie dotyczące społecznej odpowiedzialności biznesu, informacje o ładzie korporacyjnym i wynagrodzeniach. Zapotrzebowanie na przejrzyste, integralne dane jest bardzo duże.

Czy może pan podać jakieś konkretne korzyści?

Oczywiście. Mogę wymienić te najważniejsze związane ze sporządzaniem zintegrowanego raportowania finansowego. Przede wszystkim jest to wzmocnienie pozycji konkurencyjnej, doskonalenie metod ładu korporacyjnego i systemu zarządzania, co ma wpływ na wydajność pracy, a ponadto jeszcze lepsze zarządzanie ryzykiem finansowym i niefinansowym, poprzez lepszą analizę ryzyk na wielu płaszczyznach zarządzania przedsiębiorstwem. Kolejne pozytywne aspekty to doskonała reklama na rynku pracy: ściągnięcie do przedsiębiorstwa wykwalifikowanej kadry i utrzymanie obecnego potencjału ludzkiego. Są też aspekty marketingowe, jak np. kształtowanie pozytywnej opinii o publikowanych danych finansowych czy polepszenie stosunków z władzami, urzędnikami i instytucjami publicznymi.

Sprawozdanie finansowe co roku podlega badaniu przez biegłego rewidenta. Jak sytuacja zmieni się w przypadku sporządzania raportu zintegrowanego?

Należy zauważyć, że zgodnie z przepisami to sprawozdanie finansowe podlega obligatoryjnemu badaniu. Brak jest tutaj mowy o dodatkowych raportach. Część finansowa - sprawozdanie finansowe podlegałoby obligatoryjnemu badaniu, natomiast weryfikacja danych pozafinansowych również mogłaby stać się przedmiotem zlecenia biegłego rewidenta. Z pewnością uwiarygodniłoby to dane, jak również wzmocniło przejrzystość całego zintegrowanego raportu rocznego. Badanie części niefinansowej mogłoby zostać przeprowadzone w ramach usługi atestacyjnej, na podstawie ISAE 3000 (International Standard on Assurance Engagements) - Międzynarodowego Standardu Przeprowadzania Usług Atestacyjnych (inne niż badanie i przeglądy historycznych informacji finansowych). Należy zauważyć, że wraz z rozwojem koncepcji raportowania pozafinansowego dalej będzie rozwijać się kwestia weryfikacji takich raportów, by dać ich odbiorcom maksymalne poczucie komfortu i bezpieczeństwa. Wszak dane te, jak wspomniałem wcześniej, służą przecież podjęciu konkretnych decyzji inwestycyjnych.

Ocena danych stricte finansowych jest niezbędna, ale właśnie jej synteza z danymi pozafinansowymi daje pełny obraz przedsiębiorstwa. To właśnie pełne raportowanie umożliwia dostrzeżenie szans, jakie stoją przed jednostką

@RY1@i02/2014/247/i02.2014.247.008000100.803.jpg@RY2@

Michał Anioł audit senior w dziale rewizji finansowej BDO, biuro w Poznaniu

Rozmawiała Magdalena Sobczak