Utrata prawa do uproszczeń wpływa na ujęcie umowy leasingu operacyjnego

Kryteria klasyfikowania umów leasingowych jako operacyjnych bądź finansowych są różne w ustawach podatkowych i w prawie bilansowym. W rezultacie często ta sama umowa leasingowa jest odmiennie klasyfikowana przez ustawy podatkowe i prawo bilansowe. Rozbieżność prawa bilansowego i podatkowego w tym aspekcie komplikuje ewidencję rachunkową i podatkową podmiotów gospodarczych. Ustawodawca wprowadził jednak pewne udogodnienie dla jednostek niepodlegających obligatoryjnemu badaniu przez biegłego rewidenta. Artykuł 3 ust. 6 ustawy o rachunkowości mówi, iż w przypadku gdy roczne sprawozdanie finansowe korzystającego nie podlega obowiązkowi badania i ogłaszania w myśl art. 64 ust.1, to może on dokonywać kwalifikacji umów leasingowych według zasad określonych w przepisach podatkowych.

Spółki, które nie podlegają obowiązkowi badania, aby ułatwić sobie sposób ewidencji umów leasingowych, bardzo często korzystają z tego udogodnienia. Dla potrzeb podatkowych traktują wszystkie umowy leasingu operacyjnego jako operacyjne bilansowo, nawet gdy z punktu widzenia art. 3 ust. 4 i 5 ustawy o rachunkowości powinny być traktowane jako leasing finansowy. Traktowanie wszystkich opisanych wyżej umów jako umowy leasingu operacyjnego przez większość wyżej opisanych jednostek jest prawidłowe z punktu widzenia ustawy o rachunkowości. Spółki muszą jednak pamiętać o nadrzędnej zasadzie określonej w art. 4 ust. 4 ustawy o rachunkowości, która mówi, że jednostka w ramach przyjętych zasad (polityki) rachunkowości może stosować uproszczenia tylko wtedy, gdy nie wywierają one istotnego wpływu na obraz sytuacji majątkowej i finansowej jednostki oraz na jej wynik finansowy.

Oznacza to, że jednostki powinny ocenić we własnym zakresie, czy traktowanie umów leasingu, które księgowo mieszczą się w definicji leasingu finansowego, jako leasingu operacyjnego, ma znaczący wpływ na sumę bilansową jednostki bądź na jej wynik finansowy. W praktyce powinny one porównać wartość wszystkich przedmiotów takich umów do sumy bilansowej, a także ocenić, w jakim stopniu zmieni się struktura i wielkość kosztów w przypadku potraktowania leasingu operacyjnego jako finansowego. Jeżeli zmiana struktury aktywów i kosztów jest znacząca, a umowy leasingu spełniają wytyczne zawarte w art. 3 ust. 4 i 5 ustawy o rachunkowości, to jednostka jest zobligowana do wprowadzenia leasingu do ksiąg rachunkowych.

W momencie gdy sprawozdanie jednostki zostaje poddane obligatoryjnemu badaniu przez audytora, podmiot ten traci prawo do stosowania uproszczeń. Zgodnie ze wskazówkami zawartymi w Krajowym Standardzie Rachunkowości nr 7 utrata uproszczeń jest zmianą polityki rachunkowości, którą należy wprowadzić w sposób retrospektywny, oczywiście i w tym wypadku podmioty powinny przeanalizować wpływ zmiany polityki rachunkowości w związku z utratą prawa do stosowania uproszczenia. Jeśli ocenią ten wpływ jako znaczący, bezwzględnie należy dokonać przekształcenia sposobu ujmowania umowy - z leasingu operacyjnego na leasing finansowy. W konsekwencji przedmiot leasingu będzie ujmowany jako środek trwały podlegający amortyzacji. Ujmowane będzie także zobowiązanie finansowe.

Retrospektywne wprowadzenie zmian oznacza, że spółka musi wprowadzić środki trwałe oraz zobowiązanie finansowe do ewidencji w taki sposób, jakby były one wprowadzone w latach poprzednich. Różnica wynikająca z innej wartości amortyzacji i usług obcych w latach poprzedzających rok obrotowy powinna być odnoszona na wynik z lat poprzednich.

WAŻNE

Jednostki, których sprawozdania finansowe nie są poddawane obligatoryjnie badaniu przez biegłego rewidenta, mogą stosować wiele uproszczeń związanych z ujmowaniem m.in. umów leasingowych

PRZYKŁAD

Pierwsze badanie

Spółka ABC, która nie podlegała obligatoryjnemu badaniu przez biegłego rewidenta, korzystała z uproszczeń dotyczących ewidencji umów leasingowych polegających na traktowaniu tych umów zgodnie z prawem podatkowym. Sprawozdanie finansowe za rok obrotowy 2014 jest pierwszym sprawozdaniem badanym przez audytora. Kierownik jednostki podjął decyzję, że umowy będą przekształcane z leasingu operacyjnego na finansowy.

Jedna z umów leasingowych została podpisana w lipcu 2012 r. i dotyczyła środka trwałego o wartości początkowej 94 426,23 zł. Do umowy leasingu został załączony harmonogram opłat leasingowych, który dzieli raty leasingowe na części kapitałowe i odsetkowe.

@RY1@i02/2014/242/i02.2014.242.00800030c.101.gif@RY2@

Objaśnienia do schematu:

1. Ewidencja środka trwałego (wartość początkowa) w kwocie 94 426,23 zł: strona Wn konta Środki trwałe, strona Ma konta Zobowiązania z tytułu leasingu;

2a. Rozliczenie amortyzacji za lata ubiegłe - roczna stawka amortyzacji 20 proc., naliczono za 17 miesięcy, tj. od sierpnia 2012 r. do grudnia 2013 r. - 26 754,10 zł: strona Wn konta Umorzenie środków trwałych, strona Ma konta Rozliczenie wyniku finansowego za lata ubiegłe;

2b. Wyksięgowanie spłat kapitału - suma spłat części kapitałowej rat leasingowych od początku trwania umowy do grudnia 2013 r. - 22 396,95 zł: strona Wn konta Zobowiązania z tytułu leasingu, strona Ma konta Rozliczenie wyniku finansowego za lata ubiegłe;

3a. Wyksięgowanie z usług obcych części kapitałowej suma części kapitałowej rat leasingowych za rok 2014 w kwocie 17 629,39 zł: strona Wn konta Zobowiązania z tytułu leasingu, strona Ma konta Usługi obce;

3b. Wyksięgowanie z usług obcych części odsetkowej - suma części odsetkowej rat leasingowych za rok 2014 - 5712,77 zł: strona Wn konta Koszty finansowe, strona Ma konta Usługi obce;

3c. Naliczenie amortyzacji za 2014 rok w kwocie 18 885,27 zł: strona Wn konta Amortyzacja, strona Ma konta Umorzenie środków trwałych.

Karolina Pawlak

 specjalistka z zakresu rachunkowości

Podstawa prawna

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 330 ze zm.).