MSSF 13 to jednak problematyczny standard

Rok 2013 był pierwszym rokiem, w którym polskie spółki stosujące międzynarodowe standardy sprawozdawczości finansowej musiały zastosować MSSF 13 "Wycena w wartości godziwej". Standard ten przede wszystkim jest kojarzony z wprowadzeniem nowej definicji wartości godziwej ("cena wyjścia") oraz wprowadzeniem jednolitych wytycznych odnośnie do sposobu wyceny tej wartości. W mniejszym stopniu bierze się pod uwagę, iż MSSF 13 wprowadza również rozbudowane obowiązki w zakresie ujawniania informacji o wartości godziwej dla wszystkich pozycji wycenianych w wartości godziwej w sprawozdaniu z sytuacji finansowej lub dla których wartość godziwa musi być ujawniona w notach. Można było to zauważyć w trakcie przeprowadzonych badań sprawozdań finansowych za 2013 rok. Spółki w większości ograniczały się tylko do ujawniania informacji o wartości godziwej odnośnie do instrumentów finansowych wycenianych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w wartości godziwej (np. aktywa finansowe dostępne do sprzedaży). Przy czym można było odnieść wrażenie, że te ujawnienia nie zostały zrobione z powodu MSSF 13, lecz stanowiły kontynuację stosowania wymogów MSSF 7 "Instrumenty finansowe: ujawnianie informacji", które to wymogi od 2013 roku zostały zastąpione przez wymogi z MSSF 13.

Problem 1

Założenie takie było częstym błędem popełnianym przez spółki. Trzeba wyraźnie powiedzieć, że MSSF 13 nie ogranicza się tylko do instrumentów finansowych. Jeżeli spółka np. dla swoich nieruchomości inwestycyjnych stosuje model wartości godziwej lub dla wybranych klas środków trwałych model wartości przeszacowanej, to musi o tych pozycjach ujawnić informacje wymagane przez MSSF 13, a w szczególności (MSSF 13.93):

wpoziom hierarchii wartości godziwej, na którym sklasyfikowano wyceny w wartości godziwej w ujęciu całościowym (poziom 1, 2 lub 3);

wkwoty wszelkich przeniesień między poziomem 1 a poziomem 2 hierarchii wartości godziwej oraz na poziom lub z poziomu 3, powody tych przeniesień i stosowane przez jednostkę zasady ustalania, kiedy uznaje się, że mają miejsce przeniesienia między poziomami;

ww przypadku wycen w wartości godziwej sklasyfikowanych na poziomie 2 i poziomie 3 hierarchii wartości godziwej - opis techniki (technik) wyceny oraz danych wejściowych wykorzystanych w wycenie w wartości godziwej;

wjeżeli największe i najlepsze wykorzystanie składnika aktywów niefinansowych różni się od jego aktualnego wykorzystania, jednostka ujawnia ten fakt oraz informacje, dlaczego składnik aktywów niefinansowych jest wykorzystywany w sposób inny niż wynikający z jego największego i najlepszego wykorzystania. [przykład 1]

Sytuacja się komplikuje, jeżeli wycena w wartości godziwej została sklasyfikowana na poziomie 3. Wówczas trzeba dodatkowo ujawnić m.in. (MSSF 13.93):

winformacje ilościowe na temat istotnych nieobserwowalnych danych wejściowych wykorzystanych dla wyceny w wartości godziwej;

wopisową prezentację wrażliwości wyceny w wartości godziwej na zmiany nieobserwowalnych danych wejściowych, jeżeli zmiana w tych danych wejściowych na inną kwotę może prowadzić do wyceny wyraźnie wyższej lub niższej wartości godziwej; w opisowej prezentacji wrażliwości na zmiany nieobserwowalnych danych wejściowych należy uwzględnić nieobserwowalne dane wejściowe ujawnione zgodnie z punktem powyżej. [przykład 2]

Powyżej przedstawiono tylko wybrane wymagane ujawnienia. Pełna lista wymogów w zakresie ujawnień zawarta jest w MSSF13, par. 91-99.

Problem 2

Twierdzenie takie to też częsty błąd popełniany przez spółki. Niektóre standardy wymagają ujawnienia w notach informacji o wartości godziwej dla pozycji, które w sprawozdaniu z sytuacji finansowej nie są wyceniane w wartości godziwej. Na przykład MSR 40 wymaga ujawnienia informacji o wartości godziwej dla nieruchomości, w przypadku gdy spółka stosuje model wyceny według kosztu. W takim przypadku MSSF 13 wymaga następujących ujawnień (MSSF 13.97):

wpoziom hierarchii wartości godziwej, na którym sklasyfikowano wyceny w wartości godziwej w ujęciu całościowym (poziom 1, 2 lub 3);

ww przypadku wycen w wartości godziwej sklasyfikowanych na poziomie 2 i poziomie 3 hierarchii wartości godziwej - opis techniki (technik) wyceny oraz danych wejściowych wykorzystanych w wycenie w wartości godziwej;

wjeżeli największe i najlepsze wykorzystanie składnika aktywów niefinansowych różni się od jego aktualnego wykorzystania, jednostka ujawnia ten fakt oraz informacje, dlaczego składnik aktywów niefinansowych jest wykorzystywany w sposób inny niż wynikający z jego największego i najlepszego wykorzystania. [przykład 3]

PRZYKŁAD 1

Wycena nieruchomości

Przeprowadzono wycenę nieruchomości inwestycyjnych spółki poprzez odniesienie do rynkowych cen transakcyjnych dotyczących podobnych nieruchomości. W określaniu wartości godziwej nieruchomości zastosowano podejście największego i najlepszego wykorzystania nieruchomości (co stanowi aktualne wykorzystanie tych nieruchomości). Nie doszło do zmiany w technice (metodzie) wyceny w ciągu roku.

Szczegółowe informacje o nieruchomościach inwestycyjnych oraz na temat hierarchii wartości godziwej na 31 grudnia 2013 r. kształtują się następująco:

	PLN’000	PLN’000	PLN’000	PLN’000
Nieruchomości komercyjne znajdujące się w kraju A	-	3450	-	3450

Nie wystąpiły przeniesienia pomiędzy poziomami 1 i 2 ani na lub z poziomu 3 w trakcie roku obrotowego.

PRZYKŁAD 2

Grunty i budynki

Grunty i budynki spółki są wykazywane w wartościach przeszacowanych stanowiących wartości godziwe na dzień ich przeszacowania, pomniejszone o skumulowaną amortyzację (nie dotyczy gruntów) i odpisy z tytułu utraty wartości.

Wartość godziwa gruntów została ustalona na bazie danych z porównywalnego rynku odzwierciedlających najnowsze ceny transakcyjne za podobne nieruchomości. Wartość godziwą budynków określono za pomocą metody dochodowej (zdyskontowanych przepływów pieniężnych). W szacowaniu wartości godziwej gruntów i budynków zastosowano podejście największego i najlepszego wykorzystania tych nieruchomości (co stanowi aktualne wykorzystanie tych nieruchomości). Nie doszło do zmiany w technikach (metodach) wyceny w ciągu roku.

Szczegółowe informacje o gruntach i budynkach oraz na temat hierarchii wartości godziwej na 31 grudnia 2013 r. kształtują się następująco:

	PLN’000	PLN’000	PLN’000	PLN’000
Hotele znajdujące się w kraju A składają się z:
- gruntów	-	4345	-	4345
- budynków	-	-	16 147	16 147
Razem	-	4345	16 147	20 492

Nie wystąpiły przeniesienia pomiędzy poziomami 1 i 2 ani na lub z poziomu 3 w trakcie roku obrotowego.

Wykorzystano następujące istotne nieobserwowalne dane wejściowe przy wycenie wartości godziwej:

Budynki	16 147 zł	zdyskontowane przepływy pieniężne	● obłożenie hotelu ● wymagana stopa zwrotu	50-75 proc. (60 proc.) 10-13 proc. (12,2 proc.)

Obłożenie hotelu znacząco zależy od rozwoju turystyki w rejonach, w których są zlokalizowane hotele spółki. Obłożenie hotelu wpływa na wysokość przychodów operacyjnych. Wymagana stopa zwrotu oparta jest częściowo o średnioważony koszt kapitału spółki.

Powyższe nieobserwowalne dane wejściowe mają istotny wpływ na wysokość wartości godziwej. Istotny wzrost (spadek) obłożenia hotelu spowodowałby istotny wzrost (spadek) wartości godziwej. W przypadku wymaganej stopy zwrotu - odwrotnie: istotny jej wzrost (spadek) spowodowałby istotny spadek (wzrost) wartości godziwej. Przedmiotowe nieobserwowalne dane wejściowe nie są ze sobą powiązane.

PRZYKŁAD 3

Najlepsze wykorzystanie

Wartość godziwa nieruchomości inwestycyjnych na 31 grudnia 2013 r. wynosi 6866 tys. zł i jest ona sklasyfikowana jako poziom 3 hierarchii wartości godziwej. Wyceny dokonano częściowo za pomocą metody bieżącego kosztu zastąpienia, a częściowo za pomocą metody dochodowej (zdyskontowanych przepływów pieniężnych), z wykorzystaniem następujących danych wejściowych: koszt budowy jednego mkw., przychody z najmu z jednego mkw. oraz stopa zysku.

W szacowaniu wartości godziwej nieruchomości zastosowano podejście największego i najlepszego wykorzystania nieruchomości (co stanowi aktualne wykorzystanie tych nieruchomości). Nie doszło do zmiany w technikach (metodach) wyceny w ciągu roku.

@RY1@i02/2014/124/i02.2014.124.00800030e.802.jpg@RY2@

Marcin Samolik starszy menedżer w dziale audytu Deloitte, zespół Deloitte ds. MSSF

Marcin Samolik

starszy menedżer w dziale audytu Deloitte, zespół Deloitte ds. MSSF

Podstawa prawna

Międzynarodowy Standard Sprawozdawczości Finansowej 13 "Wycena w wartości godziwej", par 91-99.